Ο θάνατος του Αλί Χαμενεΐ από μόνος του και οι ισραηλινο-αμερικανικές επιδρομές ενδέχεται να κλονίσουν το καθεστώς, αλλά δεν μπορούμε να είμαστε βέβαιοι ότι αυτό θα καταρρεύσει. Και αυτό γιατί οι Φρουροί της Επανάστασης έχουν σημαντική δύναμη μετά από μισό αιώνα στην εξουσία.
Οι εκκλήσεις του Λευκού Οίκου και του Μ. Νετανιάχου προς «ο λαός να πάρει την κατάσταση στα χέρια του» δείχνουν ότι ίσως δεν έχει βρεθεί επικεφαλής για το επόμενο καθεστώς. Σε κάθε περίπτωση, δεν αναμένουμε γενικευμένες εχθροπραξίες στην περιοχή. Το καθεστώς του Ιράν είναι απομονωμένο, με λίγους βασικούς συμμάχους (Ρωσία και Κίνα) να εκφράζουν συμπάθεια αλλά δεν φαίνονται διατεθειμένοι να συνεισφέρουν τίποτα πέραν από μια καταδίκη.
Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου
Σε αντίθεση με την αντίληψη που κυκλοφορεί ευθέως, το μερίδιο του Ιράν στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου δεν είναι μεγάλο. Εξάγει περίπου 3,1-3,5 εκατομμύρια βαρέλια αργού την ημέρα, από συνολικά 108 εκατομμύρια (περίπου 2,9% έως 3,2%). Συμπεριλαμβάνοντας τα πετρελαϊκά προϊόντα το ποσοστό ανέρχεται σε 4,3%-4,5%, έως 5% εάν συμπεριληφθούν όλα τα διυλισμένα πετρελαϊκά προϊόντα. Την ίδια στιγμή, ο OPEC+ αποφάσισε αύξηση παραγωγής 206.000 βαρέλια/ημέρα για τον Απρίλιο, σηματοδοτώντας την ετοιμότητά του να παρέμβει για την καταστολή των αγορών πετρελαίου, εφόσον κριθεί αναγκαίο.
Αξίζει επίσης να σημειωθεί πως ιστορικά, υπάρχει χαμηλή μακροπρόθεσμη συσχέτιση μεταξύ διαταραχών στις χώρες παραγωγούς πετρελαίου και τιμών πετρελαίου. Στο μεταξύ, η Σαουδική Αραβία δείχνει διατεθειμένη να αποδεχτεί χαμηλότερες τιμές πετρελαίου εδώ και καιρό, πιθανώς σε ανταλλαγή για καλύτερη πρόσβαση στις δυτικές αγορές.
Η ενδεχόμενη κατάρρευση του ιρανικού καθεστώτος (με το οποίο έχει μακρόχρονη αντιπαράθεση και διεξάγει πόλεμο διαμεσολάβησης στην Υεμένη) δεν αποτελεί καταλύτη για αλλαγή αυτής της στάσης. Αντίθετα, θα ήταν στο συμφέρον της Σαουδικής Αραβίας να διασφαλίσει ότι οι αγορές παραμένουν αρκετά ήρεμες ώστε οι ΗΠΑ να ολοκληρώσουν την επιχείρηση.
50 χρόνια αποσταθεροποιητική δύναμη
Το πετρέλαιο πρέπει να ρέει, και οι μεγάλες οικονομίες που καταναλώνουν πετρέλαιο σε μεγάλες ποσότητες, μερικές εκ των οποίων είναι σύμμαχοι του Ιράν, θα κάνουν κατά πάσα πιθανότητα τα πάντα δυνατά για να το επιτύχουν. Είναι καλό να θυμόμαστε ότι το Ιράν αποτελεί αποσταθεροποιητική δύναμη για σχεδόν μισό αιώνα, γεγονός που έδωσε χρόνο στη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα να ετοιμάσουν αγωγούς ώστε να μην είναι όμηροι σε οποιαδήποτε σημείο συμφόρησης της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Ως προς τις χρηματαγορές, όπως και τον Ιούλιο, δεν αναμένουμε ιδιαίτερη αντίδραση. Ιστορικά, τα γεωπολιτικά γεγονότα, ιδίως όταν είναι τοπικά, είχαν μικρή μακροπρόθεσμη επίπτωση στα επικίνδυνα περιουσιακά στοιχεία.
*Ο Γιώργος Λαγαρίας είναι Chief Economist, Director Economics Hub της Forvis Mazars Financial Planning UK
