Η αλήθεια είναι ότι η είδηση για την πορεία των εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού τα τελευταία χρόνια είναι κάπως προβλέψιμη. Εμφανίζονται πλεονάσματα, υπερέσοδα και γενικά υπάρχει μία έντονη αισιοδοξία ότι τα πράγματα πάνε από το καλό στο καλύτερο. Ωστόσο, τα στοιχεία του κρατικού προϋπολογισμού για τον πρώτο μήνα του τρέχοντος έτους δημιουργούν κάποιους προβληματισμούς και όχι τυχαία.
Τον Ιανουάριο 2026, το ύψος των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθε σε 6,138 δισ. ευρώ, παρουσιάζοντας αύξηση κατά 35 εκατ. ευρώ ή 0,6% έναντι του στόχου που έχει περιληφθεί για το αντίστοιχο διάστημα στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2026. Θα πει κάποιος όλα καλά. Προς τι ο προβληματισμός; Από μία δεύτερη ανάγνωση, όμως, των επίσημων στοιχείων που δόθηκαν στη δημοσιότητα από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών προκύπτουν τα εξής: Τα έσοδα της κατηγορίας «Φόροι» ανήλθαν σε 6,118 δισ. ευρώ, και περιλαμβάνουν ποσό 306 εκατ. ευρώ, που αφορά τις απαιτούμενες συναλλαγές για την ολοκλήρωση της Σύμβασης Παραχώρησης Υπηρεσιών για τη χρηματοδότηση, λειτουργία, συντήρηση και εκμετάλλευση του αυτοκινητοδρόμου της Εγνατίας Οδού και των τριών κάθετων οδικών αξόνων της για 35 χρόνια, η οποία κυρώθηκε με τον ν. 5260/2025.
Το ποσό των 306 εκατ. ευρώ, που αφορά στο ΦΠΑ 24% επί του τιμήματος της συναλλαγής, αποδόθηκε από τον παραχωρησιούχο στο Ελληνικό Δημόσιο, καταγράφηκε στην κατηγορία «Φόροι» και συνοδεύτηκε με ισόποση επιστροφή φόρου. Ακολούθως, το ίδιο ποσό των 306 εκατ. ευρώ, αποδόθηκε εκ νέου στο Ελληνικό Δημόσιο και καταγράφηκε στην κατηγορία «Πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών».
Αν εξαιρεθεί το ποσό αυτό, τα φορολογικά έσοδα ανήλθαν σε 5.812 εκατ. ευρώ, μειωμένα κατά 324 εκατ. ευρώ ή 5,3% έναντι του στόχου, κυρίως εξαιτίας της μειωμένης είσπραξης των φόρων (ΦΠΑ και ΕΦΚ) που σχετίζονται με τα ενεργειακά προϊόντα. Και αυτό δεν το λέμε εμείς, αλλά το αναφέρει επισήμως το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
Ειδικότερα για τους κυριότερους φόρους παρατηρούνται τα εξής :
• Τα έσοδα από ΦΠΑ ανήλθαν σε 3.136 εκατ. ευρώ και είναι αυξημένα έναντι του στόχου κατά 257 εκατ. ευρώ. Σημειώνεται ότι χωρίς το ποσό των 306 εκατ. ευρώ της ανωτέρω σύμβασης παραχώρησης, τα έσοδα από ΦΠΑ είναι μειωμένα κατά 49 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.
• Τα έσοδα των ΕΦΚ ανήλθαν σε 393 εκατ. ευρώ και είναι μειωμένα έναντι του στόχου κατά 154 εκατ. ευρώ.
• Τα έσοδα των φόρων ακίνητης περιουσίας ανήλθαν σε 90 εκατ. ευρώ και είναι μειωμένα έναντι του στόχου κατά 8 εκατ. ευρώ.
• Τα έσοδα των φόρων εισοδήματος ανήλθαν σε 2.059 εκατ. ευρώ και είναι μειωμένα έναντι του στόχου κατά 43 εκατ. ευρώ εκ των οποίων: ο Φόρος Εισοδήματος Φυσικών Προσώπων είναι αυξημένος κατά 14 εκατ. ευρώ, ενώ ο Φόρος Εισοδήματος Νομικών Προσώπων μειωμένος κατά 26 εκατ. ευρώ, και οι Λοιποί Φόροι Εισοδήματος μειωμένοι κατά 31 εκατ. ευρώ, έναντι του στόχου.
Περιμένοντας να δούμε και τα επίσημα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής είναι πολύ πιθανό ότι αυτό η μειωμένη είσπραξη των φόρων στα ενεργειακά προϊόντα οφείλεται στη μείωση της κατανάλωσης.
Στις κύριες Κατηγορίες Ενεργειακών Προϊόντων περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων τα πετρελαιοειδή (Καύσιμα κίνησης (diesel, βενζίνη, υγραέριο κτλ), το φυσικό αέριο, τον ηλεκτρισμό κτλ. Κατά συνέπεια μία μείωση της κατανάλωσης αυτών αποτυπώνεται απευθείας στα έσοδα του κράτους. Άλλωστε βάσει των στοιχείων της ΕΛΣΤΑΤ για τον όγκο πωλήσεων στο λιανικό εμπόριο του μηνός Δεκεμβρίου (αντανακλώνται στον ΦΠΑ Ιανουαρίου), ναι μεν παρατηρείται αύξηση 5,1% αλλά καταγράφηκε μείωση κατά 1,2% στα καύσιμα και τα λιπαντικά των αυτοκινήτων.
Ειδικά από χθες, που ξεκίνησε ο πόλεμος ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν, επικρατεί έντονος προβληματισμός στο οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης για τις επιπτώσεις που θα έχει στην ελληνική οικονομία, τον τουρισμό, τα καύσιμα και φυσικά πως θα επηρεάσουν αυτές τον κρατικό προϋπολογισμό. Μία υπέρμετρη αύξηση των διεθνών τιμών του πετρελαίου για μεγάλο χρονικό διάστημα είναι δεδομένο ότι θα επηρεάσει τη ζήτηση. Βέβαια στην περίπτωση του πολέμου της Ουκρανίας οι ανατιμήσεις που ακολούθησαν οδήγησαν και σε αύξηση των εσόδων του προϋπολογισμού. Ωστόσο δεν πρέπει κανείς να ξεχνάει ότι η οικονομία μόλις είχε βγει από την μέγγενη της πανδημίας του κορωνοϊού και κατά κάποιο τρόπο η αγορά «διψούσε» για κατανάλωση.
Θα φανεί αν και τώρα θα βιώσουμε μία αντίστοιχη κατάσταση ανατιμήσεων με παράλληλη αύξηση των εσόδων.
Οι αστερίσκοι πολλοί όπως και οι προβληματισμοί. Ας ελπίσουμε ο πόλεμος που κήρυξαν οι ΗΠΑ κατά του Ιράν να τελειώσει γρήγορα και οι επιπτώσεις στην οικονομία μας αλλά και στις «τσέπες» πολιτών και επιχειρήσεων να είναι οι κατά το δυνατόν λιγότερες.
