Οι αγορές προετοιμάζονται για ένα πιθανό σοκ στην προσφορά στο πετρέλαιο, μετά τις επιθέσεις των ΗΠΑ κατά του Ιράν το Σαββατοκύριακο, που αναζωπύρωσαν τους φόβους ότι η ροή μέσω των Στενών του Ορμούζ θα μπορούσε να διακοπεί.
Τα Στενά του Ορμούζ βρίσκονται μεταξύ του Ομάν και του Ιράν και αποτελούν κρίσιμη διαδρομή διαμετακόμισης – και πιθανό σημείο συμφόρησης – για το παγκόσμιο αργό πετρέλαιο, με περίπου 13 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα να διέρχονται από αυτό το 2025
Ενώ οι αναλυτές αναμένουν μια άμεση «αυθόρμητη» αντίδραση στις τιμές του πετρελαίου όταν θα ξαναρχίσουν οι συναλλαγές στη Νέα Υόρκη το βράδυ της Κυριακής, το μεγαλύτερο ερώτημα είναι αν οι εντάσεις θα μπορούσαν να κλιμακωθούν σε μια παρατεταμένη διακοπή των εξαγωγών από τον Κόλπο.
«Σε αυτό το σημείο, φαίνεται ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μια πλήρη στρατιωτική σύγκρουση μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν, η οποία θα είναι άνευ προηγουμένου και η πορεία της αδύνατη να εκτιμηθεί», δήλωσε στο CNBC η Βαντάνα Χάρι, διευθύνουσα σύμβουλος της εταιρείας ενεργειακών ερευνών Vanda Insights.
«Εάν συνεχιστεί για μέρες με το Ιράν και τους εκπροσώπους του να ανταποδίδουν με όλη τους τη δύναμη, θα βρισκόμαστε μπροστά στο χειρότερο σενάριο για το πετρέλαιο, συμπεριλαμβανομένης μιας σημαντικής διακοπής της ροής πετρελαίου μέσω της Μέσης Ανατολής», δήλωσε η Χάρι στο CNBC. Αυτό, εκτός εάν οι ΗΠΑ καταφέρουν να αφοπλίσουν προληπτικά το ιρανικό ναυτικό και στρατό, καθώς και να διασφαλίσουν ότι η κυκλοφορία των δεξαμενόπλοιων μέσω των Στενών του Ορμούζ θα συνεχίσει να ρέει κανονικά.
Με την κλιμάκωση των εντάσεων, η προσοχή έχει στραφεί ξανά στο στενό θαλάσσιο πέρασμα στον Περσικό Κόλπο όπου οποιαδήποτε διακοπή θα είχε άμεσες και τεράστιες συνέπειες για τις παγκόσμιες ροές πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).
Τα Στενά του Ορμούζ βρίσκονται μεταξύ του Ομάν και του Ιράν και αποτελούν κρίσιμη διαδρομή διαμετακόμισης – και πιθανό σημείο συμφόρησης – για το παγκόσμιο αργό πετρέλαιο, με περίπου 13 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα να διέρχονται από αυτό το 2025, που ισοδυναμεί με περίπου το 31% του συνόλου των θαλάσσιων ροών πετρελαίου, σύμφωνα με στοιχεία της Kpler.
Το στενό πέρασμα συνδέει τους κύριους παραγωγούς του Κόλπου, συμπεριλαμβανομένης της Σαουδικής Αραβίας, του Ιράν, του Ιράκ και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, με τον Κόλπο του Ομάν και την Αραβική Θάλασσα.
Το Reuters ανέφερε το Σάββατο ότι ένας αξιωματούχος της ναυτικής αποστολής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Aspides, δήλωσε ότι εμπορικά πλοία έλαβαν ραδιομηνύματα VHF από τους Φρουρούς της Επανάστασης του Ιράν, προειδοποιώντας ότι «κανένα πλοίο δεν επιτρέπεται να περάσει από τα Στενά του Ορμούζ».
Ο αξιωματούχος ανέφερε ότι η Τεχεράνη δεν είχε επιβεβαιώσει επίσημα καμία οδηγία για το κλείσιμο της θαλάσσιας οδού.
Υπενθυμίζεται ότι το Ιράν έχει απειλήσει επανειλημμένα τα τελευταία χρόνια να μπλοκάρει το στενό πέρασμα ως απάντηση στις επιθέσεις κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Ο Bob McNally, πρόεδρος της Rapidan Energy Group, ο οποίος είχε συμβουλεύσει τους πελάτες του για εβδομάδες ότι η πιθανότητα σύγκρουσης ήταν 75%, χαρακτήρισε την κατάσταση «πολύ σοβαρή εξέλιξη» για τις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου, δεδομένης της εξάρτησής τους από την παραγωγή και τις ροές του Ορμούζ.
Το μεγαλύτερο ερώτημα είναι η διάρκεια, τόνισαν οι βετεράνοι του κλάδου. Το μέγεθος της αύξησης των τιμών του πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια και την έκταση των διαταραχών στην παραγωγή και τις ροές του Κόλπου, δήλωσε ο McNally.
Το χειρότερο σενάριο; Τριψήφια τιμή για το πετρέλαιο
Οι αναλυτές λένε ότι τα πιθανά σενάρια κυμαίνονται από περιορισμένες διαταραχές στις ιρανικές εξαγωγές έως πλήρη αποκλεισμό του Ορμούζ. Ο εφιάλτης για τις παγκόσμιες αγορές δεν είναι μόνο η απώλεια ιρανικών βαρελιών, αλλά και μια ευρύτερη διαταραχή στη ναυτιλία μέσω του στενού.
«Οι πρώτες ενδείξεις δείχνουν μια ευρύτερη κλίμακα επίθεσης κατά του Ιράν, με αντεπιθέσεις που θα μπορούσαν να κλιμακωθούν και να εμπλέξουν πολλές χώρες του Κόλπου», δήλωσε ο Saul Kavonic, επικεφαλής της έρευνας για την ενέργεια στην MST Marquee.
Ο Kavonic είπε ότι οι αγορές θα αποτιμήσουν αρχικά ένα φάσμα κινδύνων — από την απώλεια έως και 2 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως από τις ιρανικές εξαγωγές έως επιθέσεις σε περιφερειακές υποδομές ή, σε ακραίες περιπτώσεις, διακοπή της διέλευσης από το Ορμούζ.
«Εάν το ιρανικό καθεστώς αισθανθεί ότι αντιμετωπίζει μια υπαρξιακή απειλή, δεν μπορεί να αποκλειστεί η προσπάθεια να μπλοκάρει τα Στενά του Ορμούζ», δήλωσε, προσθέτοντας όμως ότι οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους πιθανότατα θα αναπτύξουν στρατιωτικές συνοδείες για την προστασία των ναυτιλιακών διαδρομών.
Εάν το Ιράν καταφέρει να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ, οι επιπτώσεις για τις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου θα μπορούσαν να είναι σοβαρές.
«Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε ένα σενάριο τρεις φορές πιο σοβαρό από το αραβικό εμπάργκο πετρελαίου και την ιρανική επανάσταση της δεκαετίας του 1970, και να ανεβάσει τις τιμές του πετρελαίου σε τριψήφια επίπεδα, ενώ οι τιμές του υγροποιημένου φυσικού αερίου θα ξαναδοκιμάσουν τα ρεκόρ του 2022», σημείωσε ο Kavonic.
Το αργό Brent έκλεισε στα 72,48 δολάρια την Παρασκευή, με το κέρδος του από την αρχή του έτους να φτάνει περίπου το 19%. Το αμερικανικό WTI έκλεισε στα 62,02 δολάρια, σημειώνοντας άνοδο περίπου 16% μέχρι στιγμής φέτος.
Ο Andy Lipow, πρόεδρος της Lipow Oil Associates, δήλωσε ότι οι επιθέσεις θα αυξήσουν σημαντικά τον κίνδυνο διακοπής του εφοδιασμού με πετρέλαιο στην περιοχή, παρόλο που οι ιρανικές εγκαταστάσεις πετρελαίου δεν έχουν αποτελέσει μέχρι στιγμής άμεσο στόχο.
Ο Lipow περιέγραψε το χειρότερο σενάριο ως «επίθεση στις πετρελαϊκές υποδομές της Σαουδικής Αραβίας, ακολουθούμενη από πλήρη κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ». Εκτιμά ότι η πιθανότητα ενός τέτοιου σεναρίου είναι περίπου 33%, δεδομένου ότι το Ιράν μπορεί να αισθανθεί ότι έχει στριμωχτεί.
