Μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου στις ΗΠΑ να κρίνει ως άκυρους τους δασμούς της «Ημέρας Ανεξαρτησίας» (δηλαδή της 2ης Απριλίου 2025), ο Τραμπ επανήλθε δριμύτερος με δασμούς 10% και αμέσως μετά με 15% σε παγκόσμιο επίπεδο. Αυτό σίγουρα δημιουργεί θέμα (και) στην εξέλιξη του ελληνικού πληθωρισμού.
Εξηγούμαι πάραυτα. Από οικονομική άποψη, ο πληθωρισμός αυξάνεται όσο η ελληνική οικονομία αναπτύσσεται υπεράνω της μακροχρόνιας τάσης ή δυνητικής ανάπτυξης (κάτι που αποκαλούμε και παραγωγικό κενό). Επιπλέον, ο πληθωρισμός αυξάνεται όταν οι μισθολογικές αυξήσεις στη χώρα μας υπερβαίνουν τις αντοχές της ελληνικής οικονομίας. Πέρα από τα παραπάνω, το παρελθόν του πληθωρισμού, το οποίο συχνά αποκαλούμε και «επιμονή» πληθωρισμού (inflation persistence), λειτουργεί ως «αντίβαρο» στην αποκλιμάκωση του πληθωρισμού.
Και τούτο επειδή, όταν, για παράδειγμα έχουμε συνηθίσει πληθωρισμό 2,5% με 3% επί σειρά ετών, πολύ δύσκολα οι επιχειρήσεις θα αυξήσουν τα επόμενα έτη, τις τιμές μόνο κατά 1%. Από την άλλη πλευρά, όσο αυξάνεται το spread (μεταξύ του 10-έτους ελληνικού κόστους δανεισμού και του αντίστοιχου γερμανικού) τόσο συμπιέζεται η ανάπτυξη στη χώρα μας και, κατά συνέπεια, ο πληθωρισμός. Τέλος, οι δασμολογικές αυξήσεις τείνουν να επιβαρύνουν τον πληθωρισμό και, ακόμα περισσότερο, όταν καταλήξουμε σε έναν «άγονο» δασμολογικό πόλεμο χωρίς νικητές…
Χρησιμοποίησα, λοιπόν, τα ιστορικά στοιχεία της ελληνικής οικονομίας από το 1975 μέχρι σήμερα αλλά και στοιχεία για τους δασμούς από το Budget Lab του Πανεπιστημίου Yale. Μετά «έτρεξα» ένα απλό εμπειρικό μοντέλο στο οποίο ανέλυσα τις οικονομικές επιπτώσεις των παραπάνω μεταβλητών στον ελληνικό πληθωρισμό. Για όσους ενδιαφέρονται λίγο παραπάνω, «έτρεξα» ένα VAR (vector autoregressive) model και εξέτασα τις μεταβολές διακύμανσης στον ελληνικό πληθωρισμό βραχυπρόθεσμα (ήτοι σε ένα έτος) και μεσοπρόθεσμα (ήτοι σε τρία έτη). Τα τρία έτη έχουν ιδιαίτερη σημασίας καθώς τότε θα λήξει (ευτυχώς) η δεύτερη θητεία προεδρίας Τραμπ. Τι μαθαίνουμε λοιπόν από το παραπάνω υπόδειγμα ανάλυσης του πληθωρισμού;
Σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο, ο πληθωρισμός επηρεάζεται κατά 86% από τον προηγούμενο πληθωρισμό. Ακολουθεί το παραγωγικό κενό με επίδραση 6%, οι μισθολογικές αυξήσεις και το spread με ισόποση επίδραση 3,5%, και οι δασμοί, τέλος, με επίδραση κάτω από 1%. Σε διάστημα τριετίας, όμως, η επίδραση των δασμών ανεβαίνει στο 10%. Ταυτόχρονα, η επίδραση του προηγούμενου πληθωρισμού μειώνεται στο 60%, και, τέλος, η επίδραση των υπολοίπων μεταβλητών (ήτοι παραγωγικό κενό, μισθολογικές αυξήσεις, και spread) αθροίζεται στο 30%.
Από τα παραπάνω προκύπτει ότι οι δασμοί ήρθαν για να μείνουν και να επηρεάσουν αρνητικά το κόστος ζωής (και) στη χώρα μας σε μεσοπρόθεσμο επίπεδο.
Τι θα γίνει, λοιπόν, μετά από τρία έτη, όταν ο Τραμπ αποσυρθεί από την προεδρία των ΗΠΑ; Πολύ δύσκολα ο επόμενος (η επόμενη) πρόεδρος των ΗΠΑ θα μειώσει (σημαντικά) τους δασμούς. Και τούτο επειδή, από ιστορική άποψη, όσο πιο εύκολα οι δασμοί αυξάνονται, τόσο πιο δύσκολα μειώνονται..,
