Σοβαρά πολιτικά, ηθικά και ρυθμιστικά ζητήματα στις Ηνωμένες Πολιτείες ανέδειξε η υπόθεση των στοιχημάτων γύρω από την τύχη του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, ιδίως μετά τη δολοφονία του. Πριν ακόμη πραγματοποιηθούν οι συντονισμένες επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ εναντίον της Τεχεράνης στις 28 Φεβρουαρίου, χρήστες των δύο μεγαλύτερων αγορών πρόβλεψης, της Kalshi και της Polymarket, είχαν ήδη τοποθετήσει βραχυπρόθεσμα στοιχήματα ότι ο Χαμενεΐ θα αποχωρούσε από την εξουσία. Μετά την επιβεβαίωση του θανάτου του, τα στοιχήματα αυτά βρέθηκαν στο επίκεντρο πολιτικής αντιπαράθεσης και δημόσιας κριτικής, σύμφωνα με την Wall Street Journal.
Ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Κρις Μέρφι χαρακτήρισε «τρελό» το γεγονός ότι τέτοιου είδους αγορές είναι νόμιμες, ανακοινώνοντας ότι θα καταθέσει νομοθεσία για την απαγόρευσή τους. Υποστήριξε, μάλιστα, ότι άτομα κοντά στον τότε πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ ενδεχομένως να κερδοσκόπησαν «από τον πόλεμο και τον θάνατο». Από την πλευρά του Λευκού Οίκου, ο εκπρόσωπος Ντέιβις Ίνγκλ απάντησε πως μοναδικό κριτήριο της κυβέρνησης Τραμπ ήταν το συμφέρον του αμερικανικού λαού, απορρίπτοντας τις αιχμές περί ιδιοτελών κινήτρων.
Οι αγορές πρόβλεψης λειτουργούν επιτρέποντας στους χρήστες να στοιχηματίζουν σε μελλοντικά γεγονότα. Η Kalshi, η οποία υπόκειται στο ρυθμιστικό πλαίσιο των ομοσπονδιακών αρχών, δεν επιτρέπει στοιχήματα που συνδέονται άμεσα με πολέμους ή δολοφονίες. Ωστόσο, στην περίπτωση του Χαμενεΐ, πρόσφερε συμβόλαια με διατύπωση περί «αποχώρησης από τη θέση του Ανώτατου Ηγέτη». Ο διευθύνων σύμβουλος της Kalshi, Ταρέκ Μανσούρ, προώθησε δημόσια τη συγκεκριμένη αγορά μέσω του λογαριασμού του στο X (πρώην Twitter), υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για νόμιμη και θεμιτή πρόβλεψη πολιτικής εξέλιξης.
Αντίστοιχη αγορά προσέφερε και η Polymarket, η οποία λειτουργεί υπεράκτια και δεν υπόκειται στο ίδιο αυστηρό ρυθμιστικό πλαίσιο με την Kalshi. Η Polymarket μάλιστα έδινε τη δυνατότητα στοιχηματισμού ακόμη και για συγκεκριμένη ημερομηνία επίθεσης, με την 28η Φεβρουαρίου να περιλαμβάνεται στις επιλογές — ημερομηνία που τελικά αποδείχθηκε ακριβής.
Η προβολή αυτών των αγορών προκάλεσε αντιδράσεις. Η Αμάντα Φίσερ, πρώην επικεφαλής προσωπικού της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, σχολίασε ότι πρόκειται ουσιαστικά για «προσφορά αγοράς μεσολάβησης για δολοφονία», θίγοντας το ηθικό σκέλος της υπόθεσης.
Ο θάνατος Χαμενεΐ και τα κέρδη εκατομμυρίων
Οι δύο πλατφόρμες υπερασπίστηκαν τη λειτουργία τους, επικαλούμενες τη θεωρία της «σοφίας του πλήθους». Σύμφωνα με αυτήν, οι αγορές πρόβλεψης συγκεντρώνουν διάσπαρτες πληροφορίες και παράγουν πιο ακριβείς και αμερόληπτες προβλέψεις από τις παραδοσιακές μεθόδους. Ο Μανσούρ συνέκρινε μάλιστα τα στοιχήματα για τον Χαμενεΐ με τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης πετρελαίου, επιμένοντας ότι δεν πρόκειται για άμεση σύνδεση με θάνατο αλλά για πολιτικό γεγονός. Η Kalshi τόνισε ότι δεν επιτρέπει αγορές που καταλήγουν ευθέως στον θάνατο ενός προσώπου.
Παρά τα επιχειρήματα αυτά, οι αγορές που σχετίζονται με πολεμικά γεγονότα θεωρούνται ιδιαίτερα ευαίσθητες, καθώς υπάρχει ο κίνδυνος χρήσης εμπιστευτικών πληροφοριών.
Πράγματι, είχαν προηγηθεί συλλήψεις στο Ισραήλ εφέδρων που φέρονταν να αξιοποίησαν ευαίσθητες πληροφορίες για στοιχηματισμό σε επιθέσεις κατά του Ιράν. Επιπλέον, σε άλλη περίπτωση, ανώνυμος trader είχε κερδίσει 400.000 δολάρια στοιχηματίζοντας στην πτώση του προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο.
Στην υπόθεση του Ιράν, η εταιρεία κρυπτοαναλύσεων Bubblemaps εντόπισε έξι «ύποπτους» λογαριασμούς που κέρδισαν συνολικά 1,2 εκατομμύρια δολάρια στοιχηματίζοντας σε αμερικανική επίθεση μέσω της Polymarket. Οι περισσότεροι είχαν ποντάρει στην 28η Φεβρουαρίου. Ένας χρήστης επένδυσε 26.000 δολάρια και αποκόμισε πάνω από 200.000, απόδοση άνω του 657%. Τα στοιχεία αυτά ενίσχυσαν τις υποψίες περί πιθανής εκμετάλλευσης εσωτερικής πληροφόρησης.
Λίγες ημέρες πριν την επίθεση, ομάδα γερουσιαστών, συμπεριλαμβανομένου του Δημοκρατικού Άνταμ Σιφ, είχε καλέσει την Commodity Futures Trading Commission (CFTC) να απαγορεύσει κάθε σύμβαση που επιλύεται ή σχετίζεται στενά με τον θάνατο προσώπου. Η CFTC ήδη απαγορεύει συμβόλαια που αφορούν τρομοκρατία, πόλεμο ή δολοφονία, ωστόσο η ερμηνεία των κανόνων παραμένει αντικείμενο συζήτησης.
Η αγορά στοιχημάτων πήρε φωτιά λίγο πριν την επίθεση
Οι αγορές για την αποχώρηση του Χαμενεΐ είχαν ξεκινήσει μήνες πριν. Η Polymarket άρχισε από τον Δεκέμβριο να προσφέρει στοιχήματα για αποχώρηση έως τον Απρίλιο, ενώ η Kalshi επέτρεπε προβλέψεις για Απρίλιο, Ιούλιο ή Σεπτέμβριο. Για μεγάλο διάστημα, οι πιθανότητες αποχώρησης παρέμεναν χαμηλές, κάτω από 50%. Ωστόσο, λίγες ώρες πριν από τις επιθέσεις, τα ποσοστά εκτοξεύθηκαν από κάτω του 25% σε άνω του 50%, καθώς φήμες περί επικείμενου πλήγματος κυκλοφορούσαν στα κοινωνικά δίκτυα.
Η κατάσταση κορυφώθηκε όταν, στις 4:37 μ.μ. ώρα Ανατολικής Αμερικής, ο Τραμπ ανακοίνωσε μέσω Truth Social ότι ο Χαμενεΐ ήταν νεκρός. Ακολούθησε σύγχυση στις πλατφόρμες, με χρήστες να διαμαρτύρονται για τον τρόπο εκκαθάρισης των στοιχημάτων. Η Kalshi ανακοίνωσε ότι η επίλυση θα βασιστεί στην τελευταία τιμή συναλλαγής πριν από την επιβεβαιωμένη αναφορά θανάτου. Αν η τιμή ήταν ασαφής, επιτροπή της εταιρείας θα όριζε «εύλογη αξία».
Παρά τις διευκρινίσεις, οι αντιδράσεις συνεχίστηκαν. Η Kalshi τελικά επέστρεψε όλα τα τέλη που είχαν εισπραχθεί από τη συγκεκριμένη αγορά και αποζημίωσε χρήστες που είχαν ποντάρει μετά τον θάνατο, με συνολικό κόστος 2,2 εκατομμύρια δολάρια. Η εταιρεία όρισε ως στιγμή θανάτου ένα λεπτό πριν από την έναρξη της στρατιωτικής επιχείρησης, απόφαση που επίσης προκάλεσε αμφισβητήσεις.
Συνολικά, η υπόθεση ανέδειξε τα όρια και τις προκλήσεις των αγορών πρόβλεψης σε ζητήματα ζωής και θανάτου, ειδικά όταν εμπλέκονται γεωπολιτικά γεγονότα και πιθανές απόρρητες πληροφορίες.
Παραμένει ασαφές αν οι ρυθμιστικές αρχές θα προχωρήσουν σε αυστηρότερες παρεμβάσεις, όμως η πολιτική πίεση αυξάνεται. ΣτοιχημΗ συζήτηση αφορά όχι μόνο τη νομιμότητα, αλλά και τη δεοντολογία της κερδοσκοπίας σε γεγονότα που επηρεάζουν την παγκόσμια ασφάλεια και ανθρώπινες ζωές.
