Η κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα, με την ελληνική ναυτιλία να βρίσκεται στο επίκεντρο των εξελίξεων, καθώς περισσότερα από 265 δεξαμενόπλοια που συνδέονται με οποιονδήποτε τρόπο με την Ελλάδα βρίσκονται σήμερα εντός της ευρύτερης εμπόλεμης ζώνης, η οποία εκτείνεται στον Περσικό Κόλπο, στα Στενά του Ορμούζ και στη θαλάσσια περιοχή ανοικτά του Ομάν. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται δέκα πλοία υπό ελληνική σημαία, στα οποία υπηρετούν συνολικά 85 Έλληνες ναυτικοί.
Ο Θάλαμος Επιχειρήσεων παραμένει σε συνεχή επαφή με τα πλοία υπό ελληνική σημαία, ενώ έχουν αποσταλεί αναλυτικές οδηγίες ασφαλούς ναυσιπλοΐας προς τη ναυτιλιακή κοινότητα
Τα στοιχεία προέρχονται από το Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, το οποίο παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο την κατάσταση, καθώς η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στην περιοχή επιδεινώνεται καθημερινά. Από την πρώτη στιγμή της κρίσης, το Κέντρο Επιχειρήσεων του Λιμενικού Σώματος (ΚΕΠΙΧ) ενεργοποίησε μηχανισμούς άμεσης επικοινωνίας με τις διαχειρίστριες εταιρείες όλων των ελληνόκτητων πλοίων που βρίσκονται στην περιοχή, προκειμένου να διαπιστωθεί η κατάστασή τους και να δοθούν οδηγίες πρόληψης και διαχείρισης κινδύνου.
Ιράν: Οδηγίες ασφαλούς ναυσιπλοΐας
Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, ο Θάλαμος Επιχειρήσεων παραμένει σε συνεχή επαφή με τα πλοία υπό ελληνική σημαία, ενώ έχουν αποσταλεί αναλυτικές οδηγίες ασφαλούς ναυσιπλοΐας προς τη ναυτιλιακή κοινότητα, οι οποίες περιλαμβάνουν αλλαγές πορείας, αυξημένα μέτρα επιτήρησης και ετοιμότητα για άμεση απομάκρυνση από επικίνδυνες περιοχές. Ο υπουργός Ναυτιλίας, Βασίλης Κικίλιας, δήλωσε ότι οι ελληνικές αρχές βρίσκονται σε αυξημένη επιχειρησιακή ετοιμότητα, τονίζοντας πως βασική προτεραιότητα αποτελεί η προστασία των Ελλήνων ναυτικών και της ελληνικής ναυτιλίας.
Η έναρξη των πολεμικών επιχειρήσεων επηρέασε σχεδόν άμεσα τη διεθνή ναυτιλιακή δραστηριότητα. Η κυκλοφορία πλοίων στα Στενά του Ορμούζ μειώθηκε έως και κατά 75%, ενώ δεδομένα ναυτιλιακών πλατφορμών δείχνουν ότι εκατοντάδες πλοία — δεξαμενόπλοια, πλοία μεταφοράς LNG και φορτηγά χύδην φορτίου — παραμένουν εγκλωβισμένα ή κατευθύνονται μαζικά προς την έξοδο από τον Κόλπο. Οι ηλεκτρονικές καταγραφές κίνησης αποτυπώνουν σχεδόν μονόδρομη ροή αποχώρησης, με ελάχιστα ή και καθόλου πλοία να επιχειρούν είσοδο στην περιοχή.
Ειδικότερα, μέχρι το Σάββατο το απόγευμα, η πλατφόρμα δεδομένων Skytek ανέφερε ότι περίπου 100 πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων, 450 δεξαμενόπλοια και πλοία μεταφοράς φυσικού αερίου, καθώς και 200 πλοία μεταφοράς χύδην φορτίου βρίσκονταν εντός των Στενών του Ορμούζ.
Επιθέσεις σε τρία πλοία
Τρία δεξαμενόπλοια είναι τα πρώτα “θύματα” στον ναυτιλιακό κλάδο μετά τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν, ενώ τα λιμάνια του Ντουμπάι, του Ομάν και του Μπαχρέιν έχουν αναστείλει τις δραστηριότητές τους εν μέσω μιας σειράς αεροπορικών επιθέσεων στην περιοχή.
Η σοβαρότερη επίθεση σημειώθηκε στο δεξαμενόπλοιο MKD Vyom, το οποίο επλήγη από βλήμα ανοικτά του Ομάν, προκαλώντας έκρηξη και πυρκαγιά. Ένας ναυτικός που βρισκόταν στο μηχανοστάσιο έχασε τη ζωή του, αποτελώντας το πρώτο επιβεβαιωμένο θύμα στη θάλασσα από τη σύγκρουση, ενώ το πλοίο υπέστη ζημιές αλλά παραμένει πλωτό. Νωρίτερα, το δεξαμενόπλοιο Skylight είχε επίσης στοχοποιηθεί, με αποτέλεσμα τον τραυματισμό τεσσάρων μελών του πληρώματος και την εκκένωση του πλοίου από τις αρχές του Ομάν. Παράλληλα, αναφέρθηκε και τρίτη επίθεση σε άλλο δεξαμενόπλοιο, το οποίο δεν έχει ακόμη ταυτοποιηθεί, με πυρκαγιά που τελικά τέθηκε υπό έλεγχο και το πλοίο να συνεχίζει την πορεία του.
Αναστολή διελεύσεων από την περιοχή
Παράλληλα, σύμφωνα με πληροφορίες του Reuters, μεγάλοι πλοιοκτήτες, ενεργειακοί όμιλοι και εμπορικές εταιρείες έχουν προχωρήσει σε προσωρινή αναστολή μεταφορών αργού πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου μέσω της κρίσιμης θαλάσσιας αρτηρίας. Εκτιμάται ότι αρκετά πλοία θα παραμείνουν ακινητοποιημένα για ημέρες, μέχρι να αποσαφηνιστεί η κατάσταση ασφαλείας.
Οι επιπτώσεις επεκτείνονται και στη ναυτιλία τακτικών γραμμών. Μεγάλοι διεθνείς μεταφορείς, όπως η Maersk, η Hapag-Lloyd, η CMA CGM και η Mediterranean Shipping Company, ανακοίνωσαν αναστολή διελεύσεων από την περιοχή και έδωσαν εντολές στα πλοία τους να αναζητήσουν ασφαλή αγκυροβόλια. Πολλές εταιρείες επανεξετάζουν επίσης τη χρήση της διαδρομής μέσω της Ερυθράς Θάλασσας και της Διώρυγας του Σουέζ, επιστρέφοντας στη μακρύτερη αλλά ασφαλέστερη πορεία γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας.
Η κρίση στην εφοδιαστική αλυσίδα
Η κρίση επηρεάζει άμεσα και τις εφοδιαστικές αλυσίδες. Περίπου 170 πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων, συνολικής χωρητικότητας 450.000 teu, βρίσκονται εντός των Στενών, αντιμετωπίζοντας περιορισμούς εξόδου, ενώ μεγάλα λιμάνια του Κόλπου καταγράφουν διακοπές λειτουργίας, καθυστερήσεις και ανακατευθύνσεις φορτίων. Η έλλειψη εναλλακτικών διαδρομών για την εξυπηρέτηση λιμένων όπως το Ντουμπάι δημιουργεί κινδύνους συμφόρησης και περιφερειακής αποσταθεροποίησης της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Την ίδια στιγμή, οι ασφαλιστικές εταιρείες αυστηροποιούν τη στάση τους. Σύμφωνα με πληροφορίες των Financial Times, οι ασφαλιστές προειδοποίησαν για ακυρώσεις συμβολαίων και σημαντική αύξηση ασφαλίστρων για πλοία που συνεχίζουν να επιχειρούν στον Περσικό Κόλπο, με τις αυξήσεις να ενδέχεται να φτάσουν ακόμη και το 50% μέσα στις επόμενες ημέρες.
Η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά ρευστή, με τη ναυτιλιακή αγορά να παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, καθώς οποιαδήποτε παρατεταμένη διακοπή λειτουργίας στα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στο παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας, στις τιμές των καυσίμων και στη λειτουργία των διεθνών θαλάσσιων μεταφορών. Για την Ελλάδα, τη μεγαλύτερη ναυτιλιακή δύναμη παγκοσμίως, η ασφάλεια των πλοίων και των πληρωμάτων στην περιοχή αποτελεί πλέον ζήτημα ύψιστης εθνικής και οικονομικής σημασίας.
Εναλλακτικοί δρόμοι μεταφοράς του αργού πετρελαίου
Υπάρχουν ορισμένες εναλλακτικές διαδρομές μεταφοράς αργού πετρελαίου που παρακάμπτουν τα Στενά του Ορμούζ, ωστόσο δεν επαρκούν για να αντικαταστήσουν πλήρως τη διέλευση από αυτά. Η Σαουδική Αραβία μπορεί να χρησιμοποιήσει αγωγό προς την Ερυθρά Θάλασσα, ο οποίος μεταφέρει περίπου 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα μπορούν να μεταφέρουν περίπου 1,5 εκατ. βαρέλια την ημέρα προς τη Φουτζέιρα για εξαγωγή, ενώ και το Ιράκ έχει τη δυνατότητα να διοχετεύει μικρότερες ποσότητες προς τη Μεσόγειο.
Ωστόσο, οι ποσότητες αυτές είναι περιορισμένες, αν ληφθεί υπόψη ότι μέσω των Στενών διακινούνται καθημερινά περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, ποσότητα που αντιστοιχεί σε περίπου το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαϊκών υγρών. Παράλληλα, από το ίδιο πέρασμα μεταφέρεται και περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου LNG (υγροποιημένου φυσικού αερίου).
