Μέση Ανατολή: Η ευκαιρία για την οικονομία της Ρωσίας

Στην ευκαιρία που ανοίγεται στη Ρωσία, με την κρίση στη Μέση Ανατολή και τις συνέπειες που αυτή προκαλεί στις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου, ασχολούνται αρκετοί αναλυτές. Ενας απο αυτούς ο Σεργκέι Βακουλένκο, ανώτερος ερευνητής στο Carnegie Russia Eurasia Centre και κορυφαίος εμπειρογνώμονας στον ενεργειακό τομέα της Ρωσίας, υποστηρίζει πως «όταν το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και περίπου το ένα τέταρτο του θαλάσσιου εμπορίου είναι ουσιαστικά αποκλεισμένα, αυτό αποτελεί ευλογία για τη Ρωσία»

Μια παρατεταμένη ενεργειακή κρίση που προκλήθηκε από την επέκταση του πολέμου στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να προσφέρει οικονομική σωτηρία στη ρωσική πολεμική μηχανή, σε μια στιγμή που άρχιζε να δείχνει σημάδια κόπωσης.

Η απότομη αποδυνάμωση και η πιθανή κατάρρευση του καθεστώτος στο Ιράν θα στερούσε από το Κρεμλίνο έναν από τους στενότερους περιφερειακούς εταίρους του. Ωστόσο, αυτή η αναποδιά θα μπορούσε να αντισταθμιστεί από ένα οικονομικό κέρδος, εάν η διαταραχή ωθήσει τους αγοραστές προς τη ρωσική ενέργεια, παράλληλα με μια πιθανή επιβράδυνση των δυτικών προμηθειών όπλων στην Ουκρανία, σχολιάζει ο βρετανικός Guardian.

Το πετρέλαιο Brent αυξήθηκε κατά περισσότερο από 7% την Τρίτη, ξεπερνώντας τα 80 δολάρια το βαρέλι, προσθέτοντας στην αύξηση της Δευτέρας κατά 7,2%, μετά τη διακοπή της ναυτιλίας στο στενό του Ορμούζ και τις επιθέσεις με πυραύλους και drones από το Ιράν σε υποδομές της περιοχής.

Η κρίση στη Μέση Ανατολή και οι αγορές Ινδίας και Κίνας

Η άνοδος ώθησε τις τιμές στο υψηλότερο επίπεδό τους από τον Ιούλιο του 2024 και προβλέπεται να αυξηθούν περαιτέρω.

Η Ινδία και η Κίνα – από τους μεγαλύτερους αγοραστές αργού πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή – θα πληγούν περισσότερο από οποιαδήποτε παρατεταμένη διακοπή και θα αναγκαστούν να αυξήσουν τις αγορές τους από τη Μόσχα.

Ενώ το Πεκίνο έχει από καιρό διαφοροποιήσει τις εισαγωγές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή, την Αφρική και τη Ρωσία, οποιαδήποτε παρατεταμένη διακοπή των προμηθειών από τον Κόλπο – ιδίως από το Ιράν – θα μπορούσε να επιταχύνει μια βαθύτερη στροφή προς το ρωσικό πετρέλαιο, δήλωσε ο Βακουλένκο.

Η Ινδία αντιμετωπίζει μια πιο λεπτή ισορροπία. Μέχρι πρόσφατα, η Ρωσία ήταν ο μεγαλύτερος προμηθευτής της σε αργό πετρέλαιο, μια σχέση που εμβαθύνθηκε μετά τις δυτικές κυρώσεις που αναδιαμόρφωσαν τις παγκόσμιες ροές ενέργειας. Ωστόσο, στο πλαίσιο μιας εμπορικής συμφωνίας που συνήφθη με τον Ντόναλντ Τραμπ τον περασμένο μήνα, η Νέα Δελχί άρχισε να αντικαθιστά ορισμένα ρωσικά φορτία με πετρέλαιο από τον Κόλπο, μειώνοντας τις εισαγωγές από τη Μόσχα στο χαμηλότερο επίπεδό τους από το 2022.

Σε περίπτωση που οι προμήθειες από τη Μέση Ανατολή μειωθούν, οι ινδοί αξιωματούχοι είναι πιθανό να ζητήσουν μεγαλύτερη ευελιξία από την Ουάσιγκτον, ανοίγοντας ξανά την πόρτα για αυξημένες αγορές από τη Ρωσία.

Συνολικά, αυτές οι αλλαγές θα ενισχύσουν τη θέση της Ρωσίας στις διαπραγματεύσεις για υψηλότερες τιμές.

Αγοραστές για ρωσικό πετρέλαιο και φυσικο αέριο

Για μήνες, η Μόσχα αναγκάστηκε να προσφέρει μεγάλες εκπτώσεις στο πετρέλαιο, καθώς η υπερπροσφορά στην παγκόσμια αγορά και οι συνεχιζόμενες κυρώσεις έκαναν τους εμπόρους να διστάζουν να αγοράσουν ρωσικό πετρέλαιο. Η αποθηκευτική ικανότητα μειωνόταν και υπήρχαν όλο και περισσότερα σημάδια ότι η Ρωσία θα μπορούσε τελικά να αναγκαστεί να περιορίσει την παραγωγή, καθώς τα φορτία δυσκολεύονταν να βρουν αγοραστές.

«Μέρος του ρωσικού πετρελαίου που βρίσκεται σε δεξαμενόπλοια θα βρει σίγουρα αγοραστές τώρα», δήλωσε ο Βακουλένκο.

Πολλά εξαρτώνται από τη διάρκεια της κρίσης. Οι χώρες εισαγωγής συνήθως διαθέτουν αποθέματα πετρελαίου για περίπου τρεις μήνες, και οι 12 ημέρες μάχης του περασμένου καλοκαιριού είχαν μόνο μια παροδική επίδραση στις αγορές ενέργειας. Ένα άλλο ερώτημα είναι πόσο σοβαρά θα έχει υποστεί ζημιά η ενεργειακή υποδομή του Κόλπου – από όλες τις πλευρές – μέχρι τη λήξη των συγκρούσεων.

«Αν διαρκέσουν δύο εβδομάδες, δεν έχει μεγάλη σημασία. Αν διαρκέσουν περισσότερο, τότε τα πράγματα αρχίζουν να γίνονται ενδιαφέροντα», είπε ο Βακουλένκο.

Πέρα από το πετρέλαιο, η Ρωσία θα μπορούσε επίσης να επωφεληθεί από ένα σοκ στο φυσικό αέριο. Η διακοπή των εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου από το Κατάρ θα δημιουργούσε ένα κενό στην παγκόσμια προσφορά, το οποίο οι ρωσικοί παραγωγοί θα μπορούσαν να καλύψουν εν μέρει, αν και οι ροές φυσικού αερίου είναι λιγότερο ευέλικτες από το πετρέλαιο και πιο δύσκολο να ανακατευθυνθούν σε σύντομο χρονικό διάστημα. Οι ρωσικές μετοχές στον τομέα της ενέργειας έχουν ήδη αντιδράσει, με τις Gazprom και Novatek να βρίσκονται μεταξύ των κύριων κερδισμένων στο χρηματιστήριο της Μόσχας.

Οι ανάγκες της Ευρώπης

Και για την Ευρώπη, η κρίση ενέχει τον κίνδυνο να ξανανοίξει τις διαιρέσεις σχετικά με την προσέγγισή της προς τη Μόσχα. Η ΕΕ έχει προχωρήσει στη σταδιακή κατάργηση των ρωσικών ορυκτών καυσίμων, μια πολιτική στην οποία αντιτίθενται οι φιλικές προς τη Μόσχα κυβερνήσεις της Ουγγαρίας και της Σλοβακίας και την οποία επικρίνουν τα ακροδεξιά κόμματα που κερδίζουν έδαφος σε ολόκληρη την Ένωση.

Ο υπουργός Ενέργειας της Νορβηγίας, Terje Aasland, αναγνώρισε την Τρίτη ότι η κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να αναζωπυρώσει τη συζήτηση εντός της ΕΕ σχετικά με την απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου.

«Η ΕΕ έχει δηλώσει ξεκάθαρα ότι θέλει να απεξαρτηθεί από το ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο, αλλά τα γεγονότα των τελευταίων τριών ή τεσσάρων ημερών έχουν δημιουργήσει δυσκολίες», δήλωσε ο Aasland σε συνέδριο στο Όσλο. «Με τη γεωπολιτική κατάσταση που βλέπουμε τώρα, πιστεύω ότι η συζήτηση θα αναζωπυρωθεί».

Στάση αναμονής στη Ρωσία

Το Κίεβο ανησυχεί επίσης για τις στρατιωτικές επιπτώσεις. Ο Βολοντιμιρ Ζελένσκι δήλωσε τη Δευτέρα ότι η Ουκρανία θα μπορούσε να αντιμετωπίσει δυσκολίες στην εξασφάλιση συστημάτων αεροπορικής άμυνας, ιδίως πυραύλων Patriot αμερικανικής κατασκευής, εάν η Ουάσιγκτον και οι περιφερειακοί σύμμαχοί της δώσουν προτεραιότητα στις δικές τους ανάγκες.

Ο Βλαντιμίρ Πούτιν έχει φροντίσει να μην επικρίνει υπερβολικά τον Ντόναλντ Τραμπ για τους βομβαρδισμούς στο Ιράν, φοβούμενος να μην εχθροποιήσει τον πρόεδρο των ΗΠΑ, τον οποίο θεωρεί καθοριστικό για την άσκηση πίεσης στην Ουκρανία να αποδεχτεί τους όρους ειρήνης που θέτει η Μόσχα.

Αντίθετα, με κάθε αύξηση των τιμών του πετρελαίου, η ικανοποίηση της ρωσικής ελίτ είναι σχεδόν εμφανής.

«Σύντομα το πετρέλαιο θα ξεπεράσει τα 100 δολάρια το βαρέλι», έγραψε ο Κιρίλ Ντμίτριεφ, επικεφαλής του ρωσικού κρατικού επενδυτικού ταμείου, στο X.