Κίνητρα μέσω του Ευρωπαϊκού Συστήματος Εμπορίας Ρύπων (EU ETS) για την χρηματοδότηση της χρήσης νέων ναυτιλιακών καυσίμων από τις ναυτιλιακές εταιρείες αλλά και έντονη ενθάρρυνση τω κρατών μελών να επιστρέψουν χρήματα από το ETS στις ναυτιλιακές περιλαμβάνει μεταξύ άλλων η νέα στρατηγική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη ναυτιλία και τα λιμάνια που έδωσε σήμερα στη δημοσιότητα ο Απόστολος Τζιτζικώστας Ευρωπαίος Επίτροπος βιώσιμων μεταφορών και τουρισμού, ο Ραφαέλε Φίτο Επίτροπος Περιφερειακής Πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ο Μάγκνους Μπρούνερ επίτροπος εσωτερικών υποθέσεων και μετανάστευσης.
Μία στρατηγική που έγινε δεκτή με ικανοποίηση από την ευρωπαϊκή ναυτιλιακή κοινότητα καθώς για πρώτη φορά αναγνωρίζει τον στρατηγικό ρόλο της ναυτιλίας στην ΕΕ, τάσσεται υπερ της διατήρησης του υφιστάμενου φορολογικού πλαισίου (tonnage tax) ενώ προτείνει και μέτρα για την ενίσχυσης των επενδύσεων και της ανταγωνιστικότητας του ναυτιλιακού τομέα.
Η Ευρώπη, με τη μεγαλύτερη συνολική θαλάσσια περιοχή παγκοσμίως, διατηρεί ηγετική θέση στην κατασκευή πλοίων υψηλών προδιαγραφών και στις προηγμένες θαλάσσιες τεχνολογίες. Παράλληλα, ο ευρωπαϊκός ναυτιλιακός κλάδος συγκαταλέγεται μεταξύ των κορυφαίων παρόχων υπηρεσιών διεθνώς, αντιπροσωπεύοντας πάνω από το ένα τρίτο της παγκόσμιας ναυτιλιακής χωρητικότητας, αναφέρει η Κομισιόν.
Η στρατηγική της Κομισιόν
Η νέα ναυτιλιακή στρατηγική της ΕΕ στοχεύει στην ενίσχυση της απασχόλησης, της καινοτομίας και της παγκόσμιας ηγεσίας της Ευρώπης. Μεταξύ των βασικών δράσεων περιλαμβάνεται η δημιουργία συμμαχίας για τις βιομηχανικές θαλάσσιες αλυσίδες αξίας της ΕΕ, με στόχο την προώθηση:
-της ναυπηγικής υψηλής τεχνολογίας
-των σκαφών υποστήριξης υπεράκτιων αιολικών πάρκων
-των υποβρύχιων drones
-του προηγμένου λιμενικού εξοπλισμού
Κομβικό ρόλο θα έχει η εμβληματική πρόσκληση έρευνας και καινοτομίας «Ναυπηγεία του μέλλοντος» στο πλαίσιο του προγράμματος «Horizon Europe», η οποία θα επιτρέψει τη δοκιμή νέων τεχνολογιών σε πραγματικές συνθήκες ναυπηγείων και τη διάδοσή τους σε όλη την Ευρώπη.
Η Επιτροπή προγραμματίζει επίσης διάλογο με τα κράτη μέλη για την ενίσχυση των νηολογίων της ΕΕ και την απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών, συμπεριλαμβανομένων των πλαισίων EU ETS Maritime και FuelEU Maritime.
Για να διευκολυνθεί περαιτέρω η απανθρακοποίηση της ναυτιλίας και να υποστηριχθεί η ανθεκτικότητα και η ηγετική θέση της βιομηχανίας της ΕΕ, η Επιτροπή θα εξετάσει, στο πλαίσιο της επικείμενης αναθεώρησης του ΣΕΔΕ, τη θέσπιση ειδικού μηχανισμού της ΕΕ για την άμεση στήριξη των ναυτιλιακών εταιρειών με δικαιώματα εκπομπής ΣΕΔΕ για την υιοθέτηση βιώσιμων καυσίμων και καθαρών τεχνολογιών πρόωσης που συνδέονται με στοχευμένα κριτήρια προτίμησης της ΕΕ
Παράλληλα, θα αξιοποιηθεί η δημόσια χρηματοδότηση για την κινητοποίηση ιδιωτικών επενδύσεων στην ψηφιοποίηση της ναυπηγικής και στην ανανέωση και απανθρακοποίηση του στόλου.
Νέα στρατηγική για ανταγωνιστικά και ασφαλή λιμάνια
Η δεύτερη στρατηγική επικεντρώνεται στα λιμάνια της ΕΕ, τα οποία χαρακτηρίζονται ως «ραχοκοκαλιά» της ευρωπαϊκής οικονομίας. Διαχειρίζονται περίπου το 74% του εξωτερικού εμπορίου της Ένωσης, με περισσότερους από 3,4 δισ. τόνους εμπορευμάτων και σχεδόν 395 εκατομμύρια επιβάτες ετησίως.
Η Επιτροπή επιδιώκει να επιταχύνει τον μετασχηματισμό των λιμένων σε πολυλειτουργικούς κόμβους καινοτομίας και ενέργειας, μέσω:
-ενίσχυσης της ψηφιοποίησης και της διασύνδεσης με άλλα δίκτυα μεταφορών
-κατευθυντήριων γραμμών για την ξένη ιδιοκτησία λιμένων της ΕΕ
-μέτρων για τη χρηματοδότηση λιμενικών επενδύσεων εντός και εκτός ΕΕ
-προώθησης της ηλεκτροδότησης και της σύνδεσης με ενεργειακά δίκτυα
-ειδικού χάρτη πορείας για μικρούς και μεσαίους λιμένες
Ενίσχυση ασφάλειας και κυβερνοπροστασίας
Δεδομένου ότι τα λιμάνια αποτελούν κρίσιμες πύλες εισόδου, η στρατηγική δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στην ασφάλεια. Προβλέπεται επίσης πλαίσιο ελέγχου ιστορικού εργαζομένων σε λιμένες, αξιολόγηση λιμένων τρίτων χωρών και δημιουργία νέου φόρουμ συνεργασίας μεταξύ αρχών κυβερνοασφάλειας και λιμενικών αρχών. Σε επίπεδο ΕΕ θα πραγματοποιηθεί συνολική αξιολόγηση κινδύνων κυβερνοασφάλειας.
Θετικά αποδεκτή από τη ναυτιλιακή κοινότητα
Η European Shipowners | ECSA υποδέχθηκε θετικά τη στρατηγική, υπογραμμίζοντας ότι αναγνωρίζεται πλέον ρητά ο στρατηγικός ρόλος της ναυτιλίας για την ενεργειακή ασφάλεια και την ασφάλεια των εφοδιαστικών αλυσίδων της Ευρώπης, ιδίως σε ένα περιβάλλον αυξημένης γεωπολιτικής αστάθειας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται ο κλάδος, η ευρωπαϊκή ναυτιλία αντιπροσωπεύει περίπου το 35% του παγκόσμιου στόλου, συμπεριλαμβανομένου του 35% των δεξαμενόπλοιων, του 33% των LNG carriers και του 44% των πλοίων μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων. Παράλληλα, τα πλοία μεταφέρουν το 87% των εισαγωγών φυσικού αερίου της ΕΕ και το 76% του εξωτερικού εμπορίου της Ένωσης, γεγονός που —όπως τονίζεται— καθιστά τον τομέα γεωπολιτικό πλεονέκτημα για την Ευρώπη.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στο γεγονός ότι η στρατηγική απορρίπτει προστατευτικές προσεγγίσεις και δίνει προτεραιότητα στις επενδύσεις για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας. Η Επιτροπή προτείνει αξιοποίηση των εθνικών εσόδων από το ETS για την υιοθέτηση καθαρών καυσίμων και τεχνολογιών στη ναυτιλία, ενώ δεσμεύεται για ένα κατάλληλο ρυθμιστικό και φορολογικό πλαίσιο.
Ο γενικός γραμματέας της ECSA, Σωτήρης Ράπτης, υπογράμμισε ότι η ευρωπαϊκή ναυτιλία «μεταφέρει την ενέργεια και τα αγαθά που κρατούν την Ευρώπη σε λειτουργία», τονίζοντας πως η επενδυτική προσέγγιση —και όχι ο προστατευτισμός— είναι ο δρόμος για ταυτόχρονη ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, της απανθρακοποίησης και της ενεργειακής ασφάλειας.
Παράλληλα, ο κλάδος επιμένει στη διεθνή διάσταση της ναυτιλίας, ζητώντας τα ευρωπαϊκά μέτρα να παραμείνουν μεταβατικά και να ευθυγραμμίζονται με τις παγκόσμιες ρυθμίσεις του International Maritime Organization, ώστε να διασφαλιστεί ισότιμος ανταγωνισμός σε παγκόσμιο επίπεδο.
