Σε κίνδυνο τίθεται ένα από τα σημαντικότερα κέντρα παραγωγής και εξαγωγής λιπασμάτων, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν διαταράσσει την παραγωγή και τις εξαγωγές στη Μέση Ανατολή, αυξάνοντας τους φόβους για αύξηση του κόστους στη γεωργία αλλά και υψηλότερες τιμές στα τρόφιμα.
Η Μέση Ανατολή είναι ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς λιπασμάτων στον κόσμο, ενώ το Στενό του Ορμούζ αποτελεί κρίσιμη ναυτιλιακή οδό για τις εξαγωγές. Περίπου το 35% των παγκόσμιων εξαγωγών ουρίας διέρχεται από την πλωτή οδό, σύμφωνα με στοιχεία της CRU. Η ουρία είναι το πιο ευρέως χρησιμοποιούμενο αζωτούχο λίπασμα, το οποίο με τη σειρά του στηρίζει περίπου το ήμισυ της παγκόσμιας παραγωγής τροφίμων.
Εάν συνεχιστεί η αναστάτωση, οι καταναλωτές θα μπορούσαν να δουν υψηλότερες τιμές για το ψωμί εντός έξι έως δέκα εβδομάδων, προειδοποιούν οι αναλυτές
Η διαδρομή, σύμφωνα με τους FT, διαχειρίζεται επίσης το 45% των παγκόσμιων εξαγωγών θείου, ενός βασικού συστατικού που χρησιμοποιείται για την παραγωγή φωσφορικών λιπασμάτων, καθώς και σημαντικούς όγκους αμμωνίας, ενός βασικού συστατικού για τα αζωτούχα λιπάσματα.
Ο πόλεμος στο Ιράν και οι προειδοποιήσεις
«Δεν πρέπει να υποτιμούμε τι θα μπορούσε να σημαίνει αυτό για την παγκόσμια παραγωγή τροφίμων», προειδοποίησε ο Σβέιν Τόρε Χόλσεθερ, διευθύνων σύμβουλος της μεγαλύτερης ευρωπαϊκής εταιρείας λιπασμάτων Yara, προσθέτοντας ότι η εστίαση στο πετρέλαιο και το φυσικό αέριο «επισκίαζε» τον αντίκτυπο στη βιομηχανία λιπασμάτων. «Εάν δεν φέρνετε [λίπασμα] στα χωράφια των αγροτών, οι αποδόσεις θα μπορούσαν να μειωθούν έως και 50% στην πρώτη συγκομιδή», είπε.
Εάν η αναστάτωση συνεχιστεί, οι καταναλωτές θα μπορούσαν να δουν υψηλότερες τιμές για το ψωμί εντός έξι έως δέκα εβδομάδων, για τα αυγά εντός λίγων μηνών και για το χοιρινό και το κοτόπουλο κρεατοπαραγωγής εντός έξι μηνών, εκτιμά από την πλευρά του ο Ραζ Πατέλ, ειδικός σε συστήματα τροφίμων στη Σχολή Δημοσίων Υποθέσεων Lyndon B. Johnson.
Οι τιμές των λιπασμάτων έχουν ήδη εκτοξευθεί απότομα. Οι τιμές της κοκκώδους ουρίας στη Μέση Ανατολή έχουν αυξηθεί κατά περίπου 130 δολάρια, φτάνοντας περίπου τα 575-650 δολάρια ανά τόνο από την Παρασκευή, ενώ οι τιμές εξαγωγής της Αιγύπτου έχουν αυξηθεί κατά περίπου 125 δολάρια, φτάνοντας περίπου τα 610-625 δολάρια ανά τόνο κατά την ίδια περίοδο, σύμφωνα με την Argus.
Τα ευρωπαϊκά συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης αμμωνίας έχουν επίσης αυξηθεί, με ένα φορτίο 1.000 τόνων τον Απρίλιο να διαπραγματεύεται στα 725 δολάρια ανά τόνο – περίπου 130 δολάρια υψηλότερα από ό,τι όταν το συμβόλαιο διαπραγματεύτηκε τελευταία φορά στα μέσα Φεβρουαρίου.
Σοκ στα τρόφιμα
Οι αναλυτές λένε ότι η αναστάτωση θα μπορούσε να αποδειχθεί ακόμη πιο καταστροφική από το σοκ στα τρόφιμα που προκλήθηκε από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, όταν το κόστος της ενέργειας και των λιπασμάτων εκτοξεύτηκε και οι παγκόσμιες τιμές των τροφίμων έφτασαν σε επίπεδα ρεκόρ .
«Όταν οι τιμές εκτοξεύτηκαν το 2022, ήταν κάτι ασυνήθιστο, αλλά η αγορά μπόρεσε να προσαρμοστεί επειδή οι ρωσικές εξαγωγές συνεχίστηκαν», δήλωσε ο Κρις Λόουσον, επικεφαλής λιπασμάτων στην CRU, προσθέτοντας ότι η «μεγάλη διαφορά» αυτή τη φορά ήταν ότι ένα αποκλεισμένο Στενό του Ορμούζ ήταν ένα φυσικό εμπόδιο.
Ο αντίκτυπος στα τρόφιμα το 2022 ήταν πιο άμεσος επειδή η Ουκρανία ήταν σημαντικός εξαγωγέας σιταριού, δήλωσε ο Πατέλ, αλλά «αυτή τη φορά ο αντίκτυπος θα είναι πολύ πιο εκτεταμένος».
Η αναστάτωση επηρεάζει ήδη την παραγωγή. Η QatarEnergy, η οποία εξήγαγε 5,4 εκατομμύρια τόνους ουρίας ή σχεδόν το 10% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πέρυσι, δήλωσε τη Δευτέρα ότι σταμάτησε την παραγωγή θείου, αμμωνίας και ουρίας στο συγκρότημά της στο Ρας Λαφάν μετά από επίθεση με μη επανδρωμένο αεροσκάφος στις εγκαταστάσεις μια ημέρα νωρίτερα.
Το Ιράν είχε θέσει εκτός λειτουργίας όλη την παραγωγή αμμωνίας λόγω της σύγκρουσης, ενώ παραγωγοί σε άλλα μέρη της περιοχής εξετάζουν το ενδεχόμενο μείωσης της παραγωγής, καθώς τα πλοία δεν μπορούν να διέλθουν από το Στενό του Ορμούζ, δήλωσε η Σάρα Μάρλοου, παγκόσμια επικεφαλής τιμολόγησης λιπασμάτων στην Argus.
Οι πιέσεις
Οι τιμές της ενέργειας ασκούν επίσης πίεση. Το φυσικό αέριο είναι η βασική πρώτη ύλη που χρησιμοποιείται για την παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων όπως η αμμωνία και η ουρία, πράγμα που σημαίνει ότι οι αυξανόμενες τιμές του φυσικού αερίου μπορούν να αυξήσουν ραγδαία το κόστος παραγωγής.
Ο Χόλσεθερ δήλωσε ότι η τιμή του φυσικού αερίου που χρησιμοποιεί η Yara για την παραγωγή λιπασμάτων στην Ευρώπη είχε διπλασιαστεί από 10,6 δολάρια ανά mmbtu την Παρασκευή σε πάνω από 20 δολάρια μέχρι τη Δευτέρα.
Η αναστάτωση πλήττει μια ιδιαίτερα ευαίσθητη στιγμή για τους αγρότες. Σε μέρη της Ευρώπης και στο βόρειο ημισφαίριο, οι καλλιεργητές εισέρχονται στην εαρινή περίοδο εφαρμογής λιπασμάτων, όταν αγοράζουν και διανέμουν θρεπτικά συστατικά που καθορίζουν τις αποδόσεις των καλλιεργειών.
