Η κρατική αμερικανική ασφαλιστική στήριξη για τα πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ ενδέχεται να αποδειχθεί ανεπαρκής σε σχέση με το μέγεθος του κινδύνου, σύμφωνα με ανάλυση της JPMorgan.
Όπως επισημαίνουν οι αναλυτές της τράπεζας, το Ιράν μέχρι στιγμής έχει αποφύγει να στοχεύσει κρίσιμες ενεργειακές υποδομές, ωστόσο ο κίνδυνος για τη ναυσιπλοΐα παραμένει εξαιρετικά αυξημένος. Σε αυτό το περιβάλλον, η διαθέσιμη αποθηκευτική ικανότητα στις χώρες του Κόλπου καθώς και τα τρέχοντα επίπεδα των τιμών ενέργειας αποτελούν βασικούς παράγοντες που περιορίζουν τη διάρκεια της αμερικανικής στρατιωτικής εκστρατείας.
Στο πλαίσιο των προσπαθειών για την επαναλειτουργία της θαλάσσιας οδού, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την Τρίτη (4/3) ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα συνοδεύουν και θα ασφαλίζουν όλα τα εμπορικά πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, αξιοποιώντας τη U.S. International Development Finance Corporation (DFC).
Ο Τραμπ δήλωσε ότι η Αμερικανική Διεθνής Χρηματοδοτική Εταιρεία Ανάπτυξης (DFC) θα προσφέρει ασφάλιση «σε πολύ λογική τιμή» για να διασφαλίσει τη ροή ενέργειας και εμπορίου στον Κόλπο. Το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ θα αρχίσει να συνοδεύει δεξαμενόπλοια μέσω των στρατηγικών Στενών του Ορμούζ «το συντομότερο δυνατό» εάν χρειαστεί, είπε.
Τεράστιες ασφαλιστικές ανάγκες για τα δεξαμενόπλοια
Εστιάζοντας στα πετρελαιοφόρα, η JPMorgan εκτιμά ότι περίπου 329 πλοία βρίσκονται αυτή τη στιγμή εντός του Περσικού Κόλπου. Σε περίπτωση ολικής απώλειας, κάθε ένα από αυτά θα απαιτούσε ασφαλιστική κάλυψη για ρύπανση από πετρέλαιο, επιχειρήσεις διάσωσης, ζημιές στο σκάφος και ευθύνη προς τρίτους.
Συνολικά, το απαιτούμενο επίπεδο κάλυψης θα μπορούσε να φτάσει τα 352 δισ. δολάρια, ένα ποσό που, σύμφωνα με την τράπεζα, οι ιδιωτικές ασφαλιστικές αγορές δεν προσφέρουν αυτήν τη στιγμή.
Περιορισμοί στο πλαίσιο λειτουργίας της DFC
Η DFC λειτουργεί με βάση ένα θεσμοθετημένο ανώτατο όριο ενδεχόμενων υποχρεώσεων (Maximum Contingent Liability), το οποίο είχε αρχικά οριστεί στα 60 δισ. δολάρια, αλλά αυξήθηκε στα 205 δισ. δολάρια έως το 2031 μετά την τελευταία ανανέωση της εντολής της.
Παράλληλα, η νομοθεσία προβλέπει ότι καμία μεμονωμένη επένδυση ή αντισυμβαλλόμενος δεν μπορεί να υπερβαίνει το 5% της συνολικής έκθεσης, δηλαδή περίπου 10,25 δισ. δολάρια σήμερα.
Υπάρχει πάντως προηγούμενο για την παροχή ασφάλισης πολιτικού κινδύνου από την DFC σε περιόδους πολέμου, όταν αποσύρονται οι ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες, με πιο πρόσφατο παράδειγμα την Ουκρανία. Ωστόσο, οι πρόσφατες σχετικές καλύψεις ήταν σχετικά περιορισμένες.
Στα τέλη του 2025, η DFC είχε χαρτοφυλάκιο έκθεσης περίπου 51,5 δισ. δολαρίων, γεγονός που σημαίνει ότι διαθέτει περίπου 154 δισ. δολάρια περιθώριο έως το ανώτατο όριο των 205 δισ. δολαρίων. Σύμφωνα με την JPMorgan, οποιοδήποτε πρόγραμμα ασφάλισης που θα απαιτούσε μεγαλύτερη έκθεση θα χρειαζόταν νομοθετική αλλαγή και έγκριση από το Κογκρέσο.
Πιέσεις στην παραγωγή πετρελαίου
Την ίδια στιγμή, στη Μέση Ανατολή έχουν ήδη αρχίσει περιορισμοί στην παραγωγή πετρελαίου λόγω κορεσμού αποθηκευτικών χώρων. Το βασικό ερώτημα, σύμφωνα με την JPMorgan, είναι πόσο γρήγορα θα μπορέσει να επανέλθει η παραγωγή όταν αποκατασταθούν οι εξαγωγικές οδοί.
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι τα περισσότερα κοιτάσματα μπορούν να επανεκκινήσουν μέσα σε λίγες ημέρες, ενώ η πλήρης παραγωγική δυναμικότητα αποκαθίσταται συνήθως μέσα σε δύο έως τρεις εβδομάδες. Αν και απαιτείται σταδιακή αποκατάσταση της πίεσης στα κοιτάσματα, ιδίως στο Ιράκ όπου η έγχυση νερού είναι κρίσιμη, ο βασικός περιορισμός σήμερα είναι τα logistics και όχι οι γεωλογικές συνθήκες.
Πιο αργή η επανεκκίνηση του LNG
Η εικόνα είναι διαφορετική για το φυσικό αέριο. Σε αντίθεση με το πετρέλαιο, οι εγκαταστάσεις υγροποιημένου φυσικού αερίου χρειάζονται σημαντικά περισσότερο χρόνο για να επανεκκινήσουν όταν σταματήσει η παραγωγή.
Η QatarEnergy κήρυξε force majeure στις εξαγωγές φυσικού αερίου την Τετάρτη 4 Μαρτίου. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, οι εγκαταστάσεις θα μπορούσαν να παραμείνουν εκτός λειτουργίας για τουλάχιστον δύο εβδομάδες, ενώ μετά την απόφαση επανεκκίνησης θα απαιτηθούν άλλες δύο εβδομάδες για να επιστρέψουν σε πλήρη δυναμικότητα.
