Με την ένταση στον Περσικό Κόλπο να ανεβαίνει, ο πρόεδρος Τραμπ προτείνει τη χρήση του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού για να εξασφαλίσει τη ροή του πετρελαίου από τα Στενά του Ορμούζ. Η πρόθεση είναι σαφής, αλλά η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη από όσο υποδηλώνει αυτή η ανακοίνωση.
Στενά του Ορμούζ: Οριακή διέλευση σε επικίνδυνα νερά
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν το μοναδικό πέρασμα για τα δεξαμενόπλοια που εξάγουν πετρέλαιο από τον Περσικό Κόλπο. Περίπου 14 εκατομμύρια βαρέλια διακινήθηκαν καθημερινά μέσω των Στενών το 2025, σχεδόν το ένα τρίτο της παγκόσμιας θαλάσσιας εξαγωγής πετρελαίου, σύμφωνα με την εταιρεία συμβούλων ενέργειας Kpler.
Κανονικά περνούν περίπου 100 πλοία καθημερινά, αλλά τώρα σχεδόν 400 δεξαμενόπλοια παραμένουν παγιδευμένα λόγω της σύγκρουσης με το Ιράν, αναφέρει σε ρεπορτάζ του το CNBC.
Η ασφάλεια είναι το κυρίαρχο πρόβλημα. Όπως επισημαίνουν οι αναλυτές, οι πλοιοκτήτες δεν ανησυχούν για την ασφάλιση των φορτίων τους, αλλά για την πραγματική φυσική απειλή.
Χρειάζεται μια διαρκής περίοδος ηρεμίας για να τολμήσουν ξανά τα δεξαμενόπλοια να περάσουν τα Στενά.
Τι προτείνει ο Τραμπ
Ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε ότι το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό θα συνοδεύει τα δεξαμενόπλοια αν χρειαστεί, προσφέροντας παράλληλα πολιτική ασφάλεια στους ιδιοκτήτες. Η ανακοίνωση αυτή είχε άμεσο αντίκτυπο στις τιμές του αργού, που είχαν σημειώσει άνοδο 28% στα 86 δολάρια το βαρέλι, με το Brent να φτάνει τα 89 δολάρια. Ωστόσο, οι τιμές εκτοξεύτηκαν ξανά μετά την επιβεβαίωση ιρανικής επίθεσης σε δεξαμενόπλοιο με πύραυλο και έκρηξη σε βρετανικό πλοίο σε ιρακινά χωρικά ύδατα.
Ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, δήλωσε ότι οι συνοδείες θα δοθούν «το συντομότερο δυνατό», ενώ τόνισε ότι η στρατηγική τους επικεντρώνεται πρώτα στην αποδυνάμωση των ικανοτήτων του Ιράν.
Χρονοδιάγραμμα για ασφαλή διέλευση δεν έχει οριστεί ακόμη, σύμφωνα με την εκπρόσωπο του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λιβιτ.
Οι πραγματικές προκλήσεις
Οι αναλυτές σημειώνουν ότι δεν αρκεί η παρουσία των αμερικανικών πολεμικών πλοίων για να ανοίξουν ξανά τα Στενά. «Η συνοδεία βοηθάει στα όρια, αλλά δεν επαναλειτουργεί μόνη της τη διέλευση», δηλώνουν οι ειδικοί της Rapidan Energy. Απαιτείται συστηματική μείωση των στρατιωτικών δυνατοτήτων του Ιράν, κάτι που θα πάρει χρόνο.
Η ιστορία δίνει ένα παράδειγμα: το 1987, κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν-Ιράκ, το αμερικανικό Ναυτικό συνοδεύει δεξαμενόπλοια, αλλά εκείνη την εποχή δεν διεξήγαγαν ταυτόχρονα πόλεμο με την Τεχεράνη.
Σήμερα, η κατάσταση είναι πολύ πιο περίπλοκη.
Οι παγκόσμιες επιπτώσεις
Η παρατεταμένη ακινησία των δεξαμενόπλοιων απειλεί να γεμίσει τις αποθήκες των χωρών του Κόλπου, αναγκάζοντας διακοπή της παραγωγής.
Η Natasha Kaneva της JPMorgan προειδοποιεί ότι σε τέτοιο σενάριο η τιμή του Brent θα μπορούσε να φτάσει ακόμη και τα 120 δολάρια το βαρέλι. Το Ιράκ έχει ήδη μειώσει την παραγωγή κατά 1,5 εκατ. βαρέλια την ημέρα λόγω της έλλειψης αποθηκευτικού χώρου, με τον κίνδυνο να διπλασιαστεί μέσα σε λίγες ημέρες.
Η αναγκαιότητα για επαναφορά της ροής πετρελαίου είναι υψηλή, αλλά η εμπιστοσύνη στην αδυναμία του Ιράν να συνεχίσει την επίθεση είναι κρίσιμη για κάθε στρατηγικό βήμα.
Η στρατηγική του Τραμπ να χρησιμοποιήσει το Πολεμικό Ναυτικό για την ασφαλή διέλευση των δεξαμενόπλοιων είναι μια κίνηση υψηλού συμβολισμού, αλλά η πραγματικότητα δείχνει ότι η επίλυση της κρίσης απαιτεί συνδυασμό στρατιωτικής πίεσης, διπλωματίας και χρόνο.
Ο Περσικός Κόλπος παραμένει ένα επικίνδυνο γεωπολιτικό πεδίο όπου οι αποφάσεις της Ουάσιγκτον έχουν άμεσο αντίκτυπο στην παγκόσμια οικονομία.
