Και η επόμενη μέρα;

Το πρόβλημα με τον πόλεμο που διεξάγουν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν δεν είναι μόνο ότι διεξάγεται με τρόπο που παραβιάζει κάθε έννοια διεθνούς δικαίου, ούτε μόνο ότι γίνεται χωρίς καμία συνεννόηση ακόμη και με δυνάμεις συμμαχικές που απλώς καλούνται να πληρώσουν ήδη από τώρα το κόστος των επιπτώσεων.

Είναι και το πρόβλημα της επόμενης μέρας, στην περιοχή και στον κόσμο. Και αυτό είναι ακόμη πιο ανησυχητικό.

Εάν πάρουμε τοις μετρητοίς όσα λέει ο Αμερικανός πρόεδρος, αυτό που θα δούμε είναι βομβαρδισμοί και επιθέσεις μέχρι την πλήρη παράδοση του Ιράν. Δηλαδή, υποθέτω κάποια στιγμή δεν θα αντέξει άλλο η κυβέρνηση του Ιράν και θα πει «παραδίδομαι». Και μετά θα έρθουν οι ΗΠΑ και θα υποδείξουν ηγέτη, αφού εξασφαλίσουν ότι το Ιράν δεν θα είναι απειλή για το Ισραήλ και τις ΗΠΑ, δηλαδή δεν θα έχει ούτε τις στρατιωτικές δυνατότητες ούτε την πολιτική διάθεση.

Και εάν αυτή η ημέρα αργήσει; Εάν δεν εμφανιστεί νωρίς η «λευκή σημαία» της ιρανικής κυβέρνησης; Εάν δεν γίνει κάποιο εσωτερικό πραξικόπημα και χάσουν την επιρροή τους οι «σκληροί» των «Φρουρών της Επανάστασης»; Εάν δεν εμφανιστεί μια μερίδα ανώτερων κληρικών που θα θελήσουν να πάνε τα πράγματα σε μια άλλη κατεύθυνση; Τι θα γίνει τότε; Θα συνεχιστούν οι βομβαρδισμοί μέχρις ότου γίνουν ερείπια όλα τα κυβερνητικά κτίρια και οι υποδομές του στρατού (και προφανώς και όσοι άμαχοι μένουν εκεί κοντά πληρώσουν το τίμημα);

Και ας υποθέσουμε ότι κάποια στιγμή παραδίνονται και εγκαθίσταται μια φιλική προς τις ΗΠΑ κυβέρνηση, αυτή θα κυβερνήσει ανενόχλητη; Στο Ιράκ είδαμε πολύ σύντομα να ξεσπά το χάος του εμφυλίου πολέμου. Και τι θα γίνει εάν σε αυτό το κλίμα αυτοί που δεν θα συμβιβαστούν με την συνθηκολόγηση επιλέξουν να συνεχίσουν τον πόλεμο και εκτός συνόρων;

Ακόμη και εάν υποθέσουμε ότι όλα εξελίσσονται όπως τα φαντάζονται και το Ιράν γίνεται… Βενεζουέλα και οι ΗΠΑ πανηγυρίζουν ότι νίκησαν, ποιο θα είναι το μήνυμα που θα έχει σταλεί; Η Ρωσία θα μπορεί να λέει ευθέως πως ότι έκανε στην Ουκρανία δεν ήταν παράνομη εισβολή, αλλά μια νόμιμη ενέργεια που εντάσσεται στη νέα αντίληψη για τις διεθνείς σχέσεις που θέλει τις μεγάλες δυνάμεις να αποφασίζουν μονομερώς τι είναι δίκαιο και τι άδικο. Αλλά και η Κίνα, που μπορεί να δεχτεί ένα πλήγμα γιατί στηριζόταν στην προμήθεια καυσίμων από το Ιράν, το μήνυμα που θα έχει λάβει θα είναι ότι μπορεί πλέον να πραγματοποιήσει το όραμά της να ενσωματώσει την Ταϊβάν βίαια στη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας και ήδη υπάρχουν αναλύσεις που υποστηρίζουν ότι ο Σι Τζινπίνγκ έχει ζητήσει να επιταχυνθούν τα σχέδια για στρατιωτική επιχείρηση κατά της Ταϊβάν πιθανώς γιατί θέλει να εκμεταλλευτεί όχι μόνο τη νομιμοποίηση που δίνουν οι μονομερείς ενέργειες των ΗΠΑ, αλλά και το γεγονός ότι οι τελευταίες έχουν χρησιμοποιήσει ήδη μεγάλο μέρος των πυραυλικών αποθεμάτων τους.

Και βέβαια σε πείσμα όλων εκείνων που λένε και ξαναλένε ότι με την όλη συνθήκη που διαμορφώνεται «πιέζεται» η Τουρκία, δεν μπορούμε και δεν πρέπει να παραβλέψουμε το γεγονός ότι η επιστροφή, σε τέτοια κλίμακα, σε μια λογική που λέει ότι τα προβλήματα δεν τα λύνει το διεθνές δίκαιο και η διαπραγμάτευση, αλλά το εάν έχεις την ισχύ να πάρεις αυτά που θεωρείς ότι σου αναλογούν, μια αναθεωρητική δύναμη όπως την Τουρκία ευνοεί, και όχι την Ελλάδα που πάντα στηρίζονταν στο διεθνές δίκαιο ως προς τα εθνικά θέματα.

Και βέβαια υπάρχει και η μεγάλη εικόνα. Δηλαδή, όταν υπάρχουν τέτοιες προβολές ισχύος, άνευ άμεσου κόστους, κανείς δεν ξέρει που μπορεί να φτάσουν τα πράγματα. Και δεν αναφέρομαι απλώς στο ότι αρκετά σημάδια δείχνουν ότι η Κούβα είναι ένας επόμενος στόχος, αλλά και στο ότι ο πειρασμός ακόμη και μεγαλύτερων συγκρούσεων θα είναι μεγάλος. Δηλαδή, η αντιπαράθεση με την Κίνα να μην μείνει μόνο στους δασμούς.

Όλα αυτά δείχνουν ότι οι προκλήσεις για τη χώρα είναι μεγάλες. Και δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν με κριτήριο την επικοινωνία, ή την κοντόθωρη πολιτική αντιπαράθεση. Ούτε, όμως, και με μηχανιστικές αντιλήψεις για τη «σωστή πλευρά της ιστορίας».

Οι διεθνείς σχέσεις της χώρας γίνονται εκ των πραγμάτων πιο σύνθετες. Οι συμμαχίες αντικειμενικά θα κριθούν ξανά και ξανά στην πράξη. Η αμυντική ικανότητα γίνεται πραγματική αναγκαιότητα όχι ως «διπλωματία των εξοπλισμών» ούτε ως ευκαιρία για εντυπωσιακές φωτογραφήσεις, αλλά ως δυνατότητα υπεράσπισης του εθνικού χώρου.

Η ίδια η έννοια της ηγεσίας αποκτά άλλη σημασία σε ένα τέτοιο τοπίο. Η λογική που ήθελε τους ηγέτες να κατέχουν κυρίως την επικοινωνία και την ικανότητα άρθρωσης «αφηγήματος» έχει περάσει. Ούτε θα μας πουν οι αγορές ποιες είναι οι ορθές επιλογές, γιατί πλέον μιλάμε για γεωπολιτικές ανακατατάξεις. Δεν μπορούμε να πάμε μπροστά με ηγέτες που απλώς αντιγράφουν τα εγχειρίδια της «συστημικής διαχείρισης» όπως αυτά διαμορφώθηκαν με βάση τις αρχές του νεοφιλελευθερισμού και του «ακραίου κέντρου», ή που, ακόμη χειρότερα, απλώς προσπαθούν να παρουσιάσουν μια εκσυγχρονισμένη εκδοχή της παλιάς καλής ακροδεξιάς. Ούτε με πολιτικούς οι οποίοι το μόνο που κατέχουν είναι η δημοσιότητα.

Χρειάζεται η ηγεσία να συνδεθεί ξανά με τη γνώση, τη στρατηγική, τη διορατικότητα, την ικανότητα λήψης αποφάσεων ακόμη και «κόντρα στο ρεύμα». Πάνω από όλα, να συνδεθεί ξανά με την κοινωνία, με ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο που να καλεί τους ανθρώπους σε συστράτευση όχι μόνον απέναντι σε κινδύνους, αλλά και για ένα καλύτερο αύριο. Μια νέα πρόταση για το πώς θέλουμε να είναι η χώρα αυτή σε μερικά χρόνια, πώς θέλουμε να είναι το κράτος, η οικονομία, οι θεσμοί, το αναπτυξιακό πρότυπο, η θέση μας στον κόσμο.

Μια ηγεσία που να μην ξεχνά ούτε στιγμή ότι η πραγματική ισχύς μιας χώρα είναι η κοινωνική συνοχή της, ότι ο πατριωτισμός εξαρτάται από το εάν οι άνθρωποι που ζουν σε αυτό τον τόπο αισθάνονται ότι έχουν ένα κράτος που τους σέβεται, μια οικονομία που τους αντιμετωπίζει με δικαιοσύνη, μια παιδεία που τους πάει μπροστά και μια δημοκρατία που τους κάνει συμμέτοχους και στις αποφάσεις και όχι μόνο στα κόστη.

Μια ηγεσία που θα ξεκινά από την παραδοχή ότι οι χώρες είναι ισχυρές όταν αυτοί και αυτές που κατοικούν σε αυτές νιώθουν ότι θέλουν να πολεμήσουν για τις κατακτήσεις και τα δικαιώματα που αυτή η χώρα τους δίνει.

Γιατί μόνο μια τέτοια ηγεσία μπορεί όντως να κρατήσει το πηδάλιο της χώρας σε νερά όλο και πιο ταραγμένα και αχαρτογράφητα.

Πηγή: in.gr