Ιράν: Μια εβδομάδα πολέμου και οι κίνδυνοι για ΗΠΑ – Τραμπ πολλαπλασιάζονται

Μία εβδομάδα μετά την έναρξη του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν, που έχει βυθίσει τη Μέση Ανατολή σε αναταραχή, ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αντιμετωπίζει μια αυξανόμενη λίστα κινδύνων και προκλήσεων που εγείρουν ερωτήματα σχετικά με το αν θα είναι σε θέση να μετατρέψει τις στρατιωτικές επιτυχίες σε μια σαφή γεωπολιτική νίκη, όπως σημειώνει σε ανάλυσή του το Reuters.

Ακόμη και μετά τη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και τα καταστροφικά πλήγματα κατά των ιρανικών δυνάμεων στη στεριά, στη θάλασσα και στον αέρα, η κρίση έχει γρήγορα εξελιχθεί σε περιφερειακή σύγκρουση που απειλεί με μια πιο παρατεταμένη στρατιωτική εμπλοκή των ΗΠΑ, με συνέπειες που ξεπερνούν τον έλεγχο του Τραμπ.

Αυτό είναι ένα σενάριο που ο Τραμπ είχε αποφύγει κατά τη διάρκεια των δύο θητειών του στο Λευκό Οίκο, προτιμώντας γρήγορες, περιορισμένες επιχειρήσεις, όπως η αιφνιδιαστική επιδρομή της 3ης Ιανουαρίου στη Βενεζουέλα και η μεμονωμένη επίθεση του Ιουνίου στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν.

«Το Ιράν είναι μια χαοτική και ενδεχομένως παρατεταμένη στρατιωτική εκστρατεία», δήλωσε η Λόρα Μπλουμενφελντ της Σχολής Προχωρημένων Διεθνών Σπουδών του Πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς στην Ουάσινγκτον. «Ο Τραμπ διακινδυνεύει την παγκόσμια οικονομία, την περιφερειακή σταθερότητα και την απόδοση του ίδιου του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ».

Ο Τραμπ, ο οποίος ανέλαβε την προεδρία με την υπόσχεση να κρατήσει τις ΗΠΑ μακριά από «ανόητες» στρατιωτικές επεμβάσεις, επιδιώκει τώρα αυτό που πολλοί ειδικοί θεωρούν ως έναν ανοιχτό πόλεμο επιλογής, χωρίς να υπάρχει άμεση απειλή για τις ΗΠΑ από το Ιράν, παρά τις αντίθετες δηλώσεις του προέδρου και των συνεργατών του.

Με αυτόν τον τρόπο, οι αναλυτές λένε ότι έχει δυσκολευτεί να διατυπώσει μια λεπτομερή σειρά στόχων ή ένα σαφές τελικό αποτέλεσμα για την Επιχείρηση Epic Fury, τη μεγαλύτερη στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ από την εισβολή στο Ιράκ το 2003, προσφέροντας μεταβαλλόμενες αιτιολογήσεις για τον πόλεμο και ορισμούς για το τι θα αποτελούσε νίκη.

Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Άννα Κέλι, απέρριψε αυτή την εκτίμηση, λέγοντας ότι ο Τραμπ έχει περιγράψει με σαφήνεια τους στόχους του να «καταστρέψει τoυς βαλλιστικούς πυραύλους και την παραγωγική ικανότητα του Ιράν, να διαλύσει το ναυτικό του, να τερματίσει την ικανότητά του να οπλίζει αντιπροσώπους και να το εμποδίσει να αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα».

Ωστόσο, αν ο πόλεμος παραταθεί, οι αμερικανικές απώλειες αυξηθούν και το οικονομικό κόστος της διακοπής της ροής πετρελαίου από τον Κόλπο πολλαπλασιαστεί, το μεγαλύτερο ρίσκο του Τραμπ στην εξωτερική πολιτική θα μπορούσε επίσης να βλάψει πολιτικά το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα.

Παραμένει ακόμα η στήριξη του MAGA

Παρά τις κριτικές από ορισμένους υποστηρικτές του Τραμπ που αντιτίθενται στις στρατιωτικές επεμβάσεις, τα μέλη του κινήματος Make America Great Again τον έχουν υποστηρίξει σε μεγάλο βαθμό μέχρι στιγμής όσον αφορά το Ιράν.

Ωστόσο, οποιαδήποτε αποδυνάμωση της υποστήριξής τους θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τον έλεγχο του Κογκρέσου από τους Ρεπουμπλικάνους στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου, δεδομένου ότι οι δημοσκοπήσεις δείχνουν την αντίθεση του ευρύτερου εκλογικού σώματος στον πόλεμο, συμπεριλαμβανομένου ενός κρίσιμου μπλοκ ανεξάρτητων ψηφοφόρων.

«Ο αμερικανικός λαός δεν ενδιαφέρεται να επαναλάβει τα λάθη του Ιράκ και του Αφγανιστάν», δήλωσε ο Μπράιαν Ντάρλινγκ, στρατηγικός αναλυτής των Ρεπουμπλικάνων. «Η βάση του MAGA είναι διχασμένη μεταξύ εκείνων που βασίστηκαν στις υποσχέσεις για μη έναρξη νέου πολέμου και εκείνων που είναι πιστοί στην κρίση του Τραμπ».

Στην κορυφή της λίστας των ανησυχιών των αναλυτών βρίσκεται το αμφίβολο μήνυμα του Τραμπ και των βοηθών του σχετικά με το αν επιδιώκει «αλλαγή καθεστώτος» στην Τεχεράνη.

Στην αρχή της σύγκρουσης, υπονόησε ότι η ανατροπή των ηγετών του Ιράν ήταν ένας στόχος, τουλάχιστον με την υποκίνηση εσωτερικής εξέγερσης. Δύο ημέρες αργότερα, απέφυγε να το αναφέρει ως προτεραιότητα.

Ωστόσο, την Πέμπτη, ο Τραμπ δήλωσε στο Reuters ότι θα διαδραματίσει ρόλο στην επιλογή του επόμενου ηγέτη του Ιράν και ενθάρρυνε τους ιρανούς Κούρδους αντάρτες να εξαπολύσουν επιθέσεις. Ακολούθησε η απαίτησή του σε μια ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την Παρασκευή για την «άνευ όρων παράδοση» του Ιράν.

Σε ολόκληρη την περιοχή, οι κίνδυνοι έχουν κλιμακωθεί με τα αντίποινα του Ιράν εναντίον του Ισραήλ και άλλων γειτόνων, καθώς επιδιώκει να σπείρει το χάος και να αυξήσει το κόστος για το Ισραήλ, τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους.

Δείχνοντας ότι το Ιράν μπορεί ακόμα να ενεργοποιήσει ομάδες αντιπροσώπων, η Χεζμπολάχ του Λιβάνου αντιστέκεται στην νέα εισβολή του Ισραήλ που επέκτεινε τον πόλεμο στη γειτονική του χώρα.

Οι αμερικανικές απώλειες είναι μέχρι στιγμής χαμηλές, με έξι στρατιώτες να έχουν σκοτωθεί, και ο Τραμπ έχει σε μεγάλο βαθμό αγνοήσει τις προοπτικές για περισσότερες απώλειες, ενώ αρνείται να αποκλείσει εντελώς την αποστολή αμερικανικών χερσαίων δυνάμεων.

Ερωτηθείς αν οι Αμερικανοί πρέπει να ανησυχούν για επιθέσεις εμπνευσμένες από το Ιράν στην πατρίδα τους, ο Τραμπ είπε σε συνέντευξη στο περιοδικό Time που δημοσιεύθηκε την Παρασκευή: «Υποθέτω… Όπως είπα, κάποιοι άνθρωποι θα πεθάνουν».

Ωστόσο, ο Τζόναθαν Πανικόφ, πρώην αναπληρωτής αξιωματικός της εθνικής υπηρεσίας πληροφοριών των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή, δήλωσε: «Τίποτα δεν είναι πιο πιθανό να επιταχύνει τον πρόωρο τερματισμό του πολέμου από τις αμερικανικές απώλειες… Αυτό είναι που υπολογίζει το Ιράν».

Λάθος υπολογισμός στη Βενεζουέλα;

Πολλοί αναλυτές πιστεύουν ότι ο Τραμπ, ο οποίος έχει δείξει αυξανόμενη τάση για στρατιωτική δράση κατά τη δεύτερη θητεία του, υπολόγισε λανθασμένα ότι η εκστρατεία στο Ιράν θα εξελισσόταν όπως η επιχείρηση στη Βενεζουέλα νωρίτερα φέτος.

Οι ειδικές δυνάμεις των ΗΠΑ απήγαγαν τον πρόεδρο της Βενεζουέλας Νικολά Μαδούρο, ανοίγοντας τον δρόμο για τον Τραμπ να εξαναγκάσει πιο υπάκουους πρώην πιστούς να του παραχωρήσουν σημαντική επιρροή στα τεράστια αποθέματα πετρελαίου της χώρας – χωρίς να χρειαστεί εκτεταμένη στρατιωτική δράση από τις ΗΠΑ.

Αντίθετα, το Ιράν έχει αποδειχθεί ένας πολύ πιο σκληρός, καλύτερα οπλισμένος εχθρός με ένα εδραιωμένο κληρικό και ασφαλείας κατεστημένο.

Ακόμη και η κοινή αμερικανο-ισραηλινή «αποκεφαλιστική» επίθεση που σκότωσε τον Χαμενεΐ και ορισμένους άλλους ανώτερους ηγέτες δεν κατάφερε μέχρι στιγμής να αποτρέψει το Ιράν από το να οργανώσει μια στρατιωτική αντίδραση και έχει εγείρει ερωτήματα σχετικά με το αν θα μπορούσαν να αντικατασταθούν από ακόμη πιο σκληροπυρηνικές προσωπικότητες.

Ωστόσο, πάνω από τη σύγκρουση πλανάται το ερώτημα αν το Ιράν θα μπορούσε να βυθιστεί στο χάος και να διαλυθεί σε περίπτωση πτώσης των σημερινών ηγετών του, αποσταθεροποιώντας περαιτέρω τη Μέση Ανατολή.

Ο Μαρκ Ντουμποβίτς, διευθύνων σύμβουλος του Ιδρύματος για την Υπεράσπιση των Δημοκρατιών, ενός μη κερδοσκοπικού ερευνητικού ινστιτούτου που θεωρείται σκληροπυρηνικό έναντι του Ιράν, εξήρε τη συνολική πολεμική στρατηγική του Τραμπ, αλλά είπε ότι ο πρόεδρος πρέπει να δηλώσει δημοσίως ότι δεν θέλει να δει τη χώρα να διαλύεται.

Στραγγαλισμός της προμήθειας πετρελαίου

Προς το παρόν, ωστόσο, ένα από τα πιο επείγοντα προβλήματα είναι η απειλή του Ιράν για τα Στενά του Ορμούζ, το στενό πέρασμα από το οποίο διέρχεται το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου. Η κυκλοφορία των δεξαμενόπλοιων έχει σταματήσει, κάτι που θα μπορούσε να έχει σοβαρές οικονομικές συνέπειες αν συνεχιστεί.

Αν και ο Τραμπ έχει απορρίψει δημοσίως κάθε ανησυχία για την ήδη αυξανόμενη τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ, ο ίδιος και οι συνεργάτες του έχουν αναζητήσει τρόπους για να μετριάσουν τον αντίκτυπο του πολέμου στον ενεργειακό εφοδιασμό, καθώς οι ψηφοφόροι δηλώνουν στους δημοσκόπους ότι το κόστος ζωής είναι το κύριο μέλημά τους.

«Είναι ένα οικονομικό πρόβλημα για την αμερικανική οικονομία που δεν είχε προβλεφθεί πλήρως», δήλωσε ο Τζος Λίπσκι από το think tank Atlantic Council στην Ουάσινγκτον.

Ένας πρώην αξιωματικός του αμερικανικού στρατού, στενός συνεργάτης της αμερικανικής κυβέρνησης, δήλωσε ότι η επέκταση των οικονομικών επιπτώσεων του πολέμου εξέπληξε την ομάδα του Τραμπ, εν μέρει επειδή δεν ζητήθηκε η γνώμη όσων έχουν γνώση των αγορών πετρελαίου πριν από την επίθεση κατά του Ιράν.

Ο Κέλι του Λευκού Οίκου δήλωσε: «Το ιρανικό καθεστώς καταρρέει εντελώς», αλλά δεν αναφέρθηκε συγκεκριμένα στις ανησυχίες σχετικά με τις προετοιμασίες για πόλεμο.

Ο Τραμπ αποφάσισε να προχωρήσει με τις επιθέσεις παρά τις προειδοποιήσεις ορισμένων ανώτερων συμβούλων ότι η κλιμάκωση θα ήταν δύσκολο να περιοριστεί, σύμφωνα με δύο αξιωματούχους του Λευκού Οίκου και έναν Ρεπουμπλικανό που είναι κοντά στην κυβέρνηση.

Ορισμένοι παραδοσιακοί σύμμαχοι των ΗΠΑ αιφνιδιάστηκαν. «Είναι ένας κύκλος λήψης αποφάσεων ενός ατόμου», δήλωσε ένας δυτικός διπλωμάτης.

Η διάρκεια του πολέμου είναι μια μεγάλη άγνωστη παράμετρος που πιθανόν θα καθορίσει την έκταση των επιπτώσεών του. Με το κόστος της εκστρατείας στο Ιράν να αυξάνεται καθημερινά, ο Τραμπ δήλωσε ότι η επιχείρηση θα μπορούσε να διαρκέσει τέσσερις ή πέντε εβδομάδες ή «όσο χρειαστεί», αλλά δεν έδωσε πολλές εξηγήσεις για το τι προβλέπει ότι θα ακολουθήσει.

Ο συνταξιούχος υποστράτηγος του αμερικανικού στρατού Μπεν Χότζες, ο οποίος υπηρέτησε στο Ιράκ και το Αφγανιστάν και στο παρελθόν διοικούσε τον αμερικανικό στρατό στην Ευρώπη, επαίνεσε τον αμερικανικό στρατό για την τακτική του στο Ιράν. Ωστόσο, δήλωσε στο Reuters: «Από πολιτική, στρατηγική και διπλωματική άποψη, φαίνεται ότι δεν έχει μελετηθεί διεξοδικά».

Ο Τραμπ έχει επίσης πολλά να κερδίσει από τη βοήθεια που προσφέρει στις πετρελαιοπαραγωγούς αραβικές χώρες του Κόλπου να ξεπεράσουν την κρίση με το Ιράν, δεδομένου ότι φιλοξενούν από καιρό αμερικανικές βάσεις και του έχουν υποσχεθεί τεράστιες νέες αμερικανικές επενδύσεις.

Ενώ οι σύμμαχοι του Κόλπου φαίνεται να έχουν ευθυγραμμιστεί για να υποστηρίξουν την πολεμική εκστρατεία, ειδικά μετά την επίθεση της Τεχεράνης εναντίον τους με πυραύλους και drones, δεν είναι όλοι στην περιοχή σύμφωνοι με τον πόλεμο του Τραμπ.

Σε ανοιχτή επιστολή προς τον Τραμπ που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη, ο δισεκατομμυριούχος των ΗΑΕ Khalaf Al Habtor, συχνός επισκέπτης του θέρετρου Mar-a-Lago του Τραμπ στη Φλόριντα, ρώτησε: «Ποιος σας έδωσε το δικαίωμα να μετατρέψετε την περιοχή μας σε πεδίο μάχης;»