Ιράν: Είναι νόμιμη η από κοινού επίθεση ΗΠΑ και Ισραήλ;

Ο Αμερικανός πρόεδρος, προσπαθώντας να δικαιολογήσει την επίθεση εναντίον του Ιράν, έχει χρησιμοποιήσει διάφορες εξηγήσεις. Εκτός από τις στρατιωτικές ενέργειες, μαζί με το Ισραήλ, προχώρησαν στην εξολόθρευση του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.

Πόσο νόμιμες είναι αυτές οι ενέργειες στις οποίες έδωσε την έγκρισή του ο Ντόναλντ Τραμπ; Και γιατί επικρίθηκαν τόσο από ειδικούς του διεθνούς δικαίου αλλά και πολιτικούς;

Το Reuters προσπαθεί να δώσει απαντήσεις.

Τα επιχειρήματα του Ντόναλντ Τραμπ

Ο Αμερικανός πρόεδρος έδωσε διάφορες δικαιολογίες ενώ έχει περιγράψει και μια σειρά από στόχους της στρατιωτικής επιχείρησης στο Ιράν. Πολλές από αυτές διαφέρουν ουσιωδώς και σε κάποιες περιπτώσεις συγκρούονται και μεταξύ τους.

Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει ότι ένιωθε ότι το Ιράν θα χτυπούσε πρώτο και ότι η επίθεση είχε ως στόχο την εξάλειψη επικείμενων απειλών για τις ΗΠΑ, τις στρατιωτικές τους βάσεις στο εξωτερικό και τους συμμάχους. Ωστόσο, δεν παρείχε λεπτομέρειες. Επίσης, ορισμένοι από τους ισχυρισμούς του δεν επιβεβαιώνονται από αναφορές των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών.

Ο Τραμπ δήλωσε επίσης ότι το Ιράν θα μπορούσε να αποκτήσει πυρηνικό όπλο εντός ενός μήνα. Χωρίς επίσης να παράσχει αποδεικτικά στοιχεία. Επιπλέον, αυτό έρχεται σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς του τον Ιούνιο ότι ο στρατός των ΗΠΑ είχε «εξαλείψει» το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Στο όριο της συνταγματικής εξουσίας

Πολλοί νομικοί εμπειρογνώμονες υποστηρίζουν ότι οι επιθέσεις κατά του Ιράν ωθούν τα όρια της συνταγματικής εξουσίας του Αμερικανού προέδρου.

Σύμφωνα με το Σύνταγμα των ΗΠΑ, ο πρόεδρος διοικεί τις ένοπλες δυνάμεις και διευθύνει τις εξωτερικές σχέσεις, αλλά μόνο το Κογκρέσο έχει την εξουσία να κηρύξει πόλεμο.

Πρόεδροι και των δύο κομμάτων έχουν πραγματοποιήσει στρατιωτικές επιθέσεις χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου, όταν αυτό ήταν προς το εθνικό συμφέρον. Αλλά η διάρκειά τους και η έντασή τους ήταν σαφώς μικρότερες από κάτι που θα μπορούσε να θεωρηθεί. Ο Ντόναλντ Τραμπ στο Ιράν φαίνεται ότι δοκιμάζει αυτό το όριο.

Ο Τραμπ και ο Υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ έχουν περιγράψει την ενέργεια ως πόλεμο και ο Χέγκσεθ την χαρακτήρισε «την πιο θανατηφόρα, πιο περίπλοκη και πιο ακριβή αεροπορική επιχείρηση στην ιστορία». Ο Τραμπ είπε ότι θα μπορούσε να διαρκέσει πέντε εβδομάδες ή περισσότερο και προειδοποίησε ότι θα υπάρξουν περισσότερα θύματα στις ΗΠΑ.

Το Κογκρέσο έχει παράσχει εξουσιοδότηση για μεγάλες στρατιωτικές επιχειρήσεις στο παρελθόν. Αυτές είναι η εισβολή στο Αφγανιστάν το 2001 και στο Ιράκ το 2003. Και οι δύο πραγματοποιήθηκαν υπό την προεδρία του Τζορτζ Μπους του Νεότερου.

Το Ψήφισμα του 1973 περί πολεμικών εξουσιών

Το Ψήφισμα περί Πολεμικών Εξουσιών (WPR) του 1973 λειτουργεί ως έλεγχος της προεδρικής εξουσίας. Σύμφωνα με αυτό, ο Αμερικανός πρόεδρος μπορεί να εμπλέξει τον στρατό σε ένοπλη σύγκρουση μόνο όταν το Κογκρέσο έχει κηρύξει πόλεμο ή έχει παράσχει συγκεκριμένη εξουσία ή σε απάντηση σε επίθεση σε έδαφος των ΗΠΑ ή στον στρατό τους. Επίσης, απαιτεί από τον πρόεδρο να υποβάλλει τακτικά εκθέσεις στο Κογκρέσο, κάτι που η κυβέρνηση άρχισε να κάνει τη Δευτέρα.

U.S. Navy/Handout via REUTERS

Το ψήφισμα απαιτεί επίσης τον τερματισμό των μη εξουσιοδοτημένων στρατιωτικών ενεργειών εντός 60 ημερών, εκτός εάν η προθεσμία παραταθεί.

Προβλέπει επίσης μια διαδικασία, ώστε το Κογκρέσο να αποσύρει τον στρατό από μια σύγκρουση. Τόσο η Βουλή των Αντιπροσώπων όσο και η Γερουσία έχουν δηλώσει ότι σχεδιάζουν να θέσουν σε ψηφοφορία μια τέτοια νομοθεσία μέσα στην εβδομάδα.

Καθώς οι Ρεπουμπλικάνοι ελέγχουν και τα δύο σώματα, είναι πολύ απίθανο μια τέτοια ψηφοφορία να συγκεντρώσει την πλειοψηφία των δύο τρίτων που απαιτείται για να παρακαμφθεί το βέτο του Τραμπ. Ωστόσο, μέλη του Κογκρέσου εκτιμούν ότι το αποτέλεσμα των ψηφοφοριών θα είναι μια καταγραφή δυνάμεων, εν όψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.

Σύμφωνα με νομικούς, η αντίθεση της κοινής γνώμης μπορεί να είναι το κύριο μέσο ελέγχου για την ικανότητα του Τραμπ να συνεχίσει τις επιθέσεις.

Τι λέει το διεθνές δίκαιο

Νομικοί επισημαίνουν ότι πολλές χώρες θα θεωρήσουν τις επιθέσεις εναντίον του Ιράν αδικαιολόγητες βάσει του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.

Ο Χάρτης ορίζει ότι τα κράτη μέλη πρέπει να απέχουν από τη χρήση βίας ή την απειλή βίας εναντίον άλλων κρατών. Μόνες εξαιρέσεις, να εγκριθεί η χρήση βίας από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ ή να γίνεται σε αυτοάμυνα, έπειτα από ένοπλη επίθεση. Στην περίπτωση της επίθεσης στο Ιράν, δεν ισχύει καμία από τις δύο προϋποθέσεις.

Υπάρχει επίσης η έννοια της προληπτικής αυτοάμυνας, η οποία θα επέτρεπε αναμφισβήτητα στις Ηνωμένες Πολιτείες να επιτεθούν στο Ιράν. Ωστόσο, θα απαιτούσε αποδείξεις για επικείμενη, συντριπτική επίθεση.

Καθώς οι ΗΠΑ είναι μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας με δικαίωμα, δεν θα μπορούσε να περάσει ψήφισμα εναντίον τους. Ωστόσο, η παραβίαση του διεθνούς δικαίου έχει κόστος. Βρετανία και Ισπανία περιόρισαν τη χρήση των βάσεων τους στις επιθέσεις, επικαλούμενες την έλλειψη δικαιολογίας για τη σύγκρουση.

Ήταν νόμιμη η βύθιση ιρανικού πλοίου κοντά στη Σρι Λάνκα;

Η επίθεση με υποβρύχιο και η βύθιση πολεμικού πλοίου του Ιράν, ανοιχτά της Σρι Λάνκα, στα διεθνή ύδατα, πιθανότατα συμμορφώνεται με το δίκαιο του πολέμου, σύμφωνα με νομικούς. Η επίθεση έλαβε χώρα σε διεθνή ύδατα και ο στόχος ήταν στρατιωτικό πλοίο προετοιμασμένο για εμπλοκή. Ωστόσο, θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι εάν η Ουάσινγκτον επιτίθεται στο Ιράν για να εξαλείψει μια άμεση απειλή, ένα πολεμικό πλοίο μακριά από το Ιράν δεν θα ήταν δικαιολογημένος στόχος. Μόνο εάν μπορούσε να συνδεθεί με αυτές τις απειλές.

Ήταν νόμιμη η δολοφονία του αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ;

Οι νομικοί αναφέρουν ότι δεν είναι σαφές. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, το Ισραήλ πραγματοποίησε την επίθεση που σκότωσε τον Χαμενεΐ, ενώ οι ΗΠΑ προσέφεραν πληροφορίες και επιχειρησιακή υποστήριξη.

Το 1981, ο τότε πρόεδρος Ρόναλντ Ρίγκαν υπέγραψε το Εκτελεστικό Διάταγμα 12333. Αυτό απαγορεύει σε οποιονδήποτε εργαζόταν για την κυβέρνηση των ΗΠΑ ή ενεργούσε για λογαριασμό της να εμπλακεί σε δολοφονία. Απαγορεύει επίσης τη συμμετοχή σε δολοφονία από την κοινότητα πληροφοριών των ΗΠΑ.

Ωστόσο, η δολοφονία ενός ηγέτη που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί δολοφονία σε καιρό ειρήνης, θα μπορούσε να είναι νόμιμη πράξη πολέμου κατά τη διάρκεια μιας ένοπλης σύγκρουσης, δήλωσαν νομικοί. Στην περίπτωση του Χαμενεΐ, η νομιμότητα εξαρτάται εν μέρει από το εάν Οι ΗΠΑ βρίσκονταν σε πόλεμο όταν σκοτώθηκε και αν θεωρούνταν στρατιωτικός ηγέτης.

Πηγή: in.gr