Πόσο μπορεί ο πόλεμος να επηρεάσει την οικονομία;

Οι εκτιμήσεις του ΔΝΤ κάνουν λόγο για ελληνική ανάπτυξη 2% το 2026. Βέβαια, το ΔΝΤ αλλά και οι υπόλοιποι διεθνείς οργανισμοί κάνουν προβλέψεις χωρίς να λαμβάνουν υπ’ όψιν τις γεωπολιτικές βλέψεις του Ντόναλντ Τραμπ.

Η επέμβαση των ΗΠΑ στο Ιράν, την οποία ο Τραμπ εκτιμά ότι θα διαρκέσει περίπου 4 εβδομάδες (λες και μπορείς, εκ των προτέρων, να προγραμματίζεις έναν πόλεμο) οδηγεί σε αύξηση της τιμής του πετρελαίου, η οποία μπορεί, ως έναν βαθμό, να επηρεάσει αρνητικά την παγκόσμια και ελληνική ανάπτυξη. Πόσο απαισιόδοξοι να είμαστε λοιπόν για τις γεωπολιτικές εξελίξεις και την επίδρασή τους στη χώρα μας;

Ανατρέχω στα χρονολογικά στοιχεία της ελληνικής οικονομίας (από τη δεκαετία του 1970 έως σήμερα) και «τρέχω» το οικονομετρικό μοντέλο στο οποίο η ανάπτυξη στη χώρα μας επηρεάζεται από: (α) τη διεθνή ανάπτυξη (ανάπτυξη στις χώρες του ΟΟΣΑ) με θετικό πρόσημο, (β) την τιμή πετρελαίου σε ευρώ με αρνητικό πρόσημο, (γ) την ανταγωνιστικότητα τιμών της ελληνικής οικονομίας (την οποία προσεγγίζω από το διεθνές μισθολογικό κόστος σε σχέση με το ελληνικό μισθολογικό κόστος) με θετικό πρόσημο και (δ) το επενδυτικό ρίσκο (ήτοι το spread μεταξύ του 10ετούς κόστους δανεισμού του Ελληνικού Δημοσίου και του αντίστοιχου γερμανικού) με αρνητικό πρόσημο.

Κάθε οικονομετρικό μοντέλο ενσωματώνει περιθώρια λάθους και πολύ περισσότερο στην εποχή Ντόναλντ Τραμπ. Ομως, μας δίνει μια ιδέα για το τι να περιμένουμε από τις τελευταίες εξελίξεις. Βραχυπρόθεσμα λοιπόν, ήτοι σε διάστημα ενός έτους, ο ρυθμός ανάπτυξης της Ελλάδας επηρεάζεται μέχρι και 37% από το ιστορικό (carry over) της ελληνικής ανάπτυξης. Ακολουθεί, με μερίδιο επίδρασης 32%, η διεθνής ανάπτυξη και αμέσως μετά το επενδυτικό ρίσκο με μερίδιο επίδρασης 26%. Αμέσως μετά, η τιμή πετρελαίου με μικρή επίδραση 3,5% και, τέλος, η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας με επίδραση 1,5%.

Το θετικό, λοιπόν, νέο είναι ότι η ελληνική ανάπτυξη της τάξης του 2,1% για το 2025 θα στηρίξει, ως έναν βαθμό, τις οικονομικές μας προοπτικές για το 2026. Ομως, η επίδραση της τιμής πετρελαίου στην ελληνική οικονομία, αν και μικρή, δεν κρίνεται αμελητέα, ειδικά εάν λάβουμε υπ’ όψιν ότι θα επηρεάσει και την παγκόσμια οικονομία, η οποία, όπως προανέφερα, έχει μεγάλο μερίδιο άμεσης επίδρασης στην ελληνική ανάπτυξη.

Οι πρώτες ενδείξεις από τις πολεμικές εχθροπραξίες σηματοδοτούν «χτυπήματα-απαντήσεις» του Ιράν όχι μόνο σε αμερικανικούς – ισραηλινούς στόχους, αλλά και σε άλλες γειτονικές χώρες, οι οποίες, μέχρι στιγμής τουλάχιστον, δεν έχουν προβεί σε εχθρικές κινήσεις έναντι του Ιράν. Δημιουργείται, λοιπόν, ένα κλίμα έντονης αβεβαιότητας σε παγκόσμιο επίπεδο. Παρά τις δηλώσεις Τραμπ ότι ο πόλεμος προχωρά σύμφωνα με τον (αφελή;) προγραμματισμό του, τόσο η παγκόσμια όσο και η ελληνική ανάπτυξη πιθανότατα να υποστούν έντονες αναταράξεις.

Ο κ. Κώστας Μήλας είναι καθηγητής Χρηματοοικονομικών, University of Liverpool Management School