Οι επιπτώσεις των πολεμικών επιχειρήσεων στο Ιράν επεκτείνονται πολύ πέρα από τις αγορές ενέργειας και πλήττουν ευρύτερες αλυσίδες εφοδιασμού.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του θείου – ενος παραπροϊόντος της διύλισης πετρελαίου – το οποίο όμως είναι ζωτικής σημασίας σε τομείς όπως τα λιπάσματα και τα χημικά, τα τσιπ υπολογιστών και η μεταλλουργία.
Το κλείσιμο – ουσιαστικά- των Στενών του Ορμούζ, παγώνει τις εξαγωγές και ανεβάζει τις τιμές ενω οι αναλυτές εκτιμούν ότι οι επιπτώσεις της διακοπής της ναυσιπλοΐας σε αυτή τη θαλάσσια οδό έχουν αντίκτυπο σε όλους τους κλάδους, με τις ήδη επιβαρυμένες αλυσίδες εφοδιασμού να αντιμετωπίζουν τη μεγαλύτερη απειλή από την πανδημία του Covid-19.
Περισσότερες από 44.000 εταιρείες έχουν επηρεαστεί σε τουλάχιστον μία αποστολή, σύμφωνα με την αναλυτική ομάδα Dun & Bradstreet, η οποία ανέφερε ότι οι επιχειρήσεις στην Κίνα και την Ινδία έχουν επηρεαστεί περισσότερο.
Ο Αμίν Νασέρ, διευθύνων σύμβουλος της Saudi Aramco, δήλωσε στους δημοσιογράφους την Τρίτη ότι η κρίση στο στενό προκάλεσε «μια σοβαρή αλυσιδωτή αντίδραση», με «δραστικό φαινόμενο ντόμινο» σε διάφορους κλάδους.
Οι εξαγωγές απο τη Μέση Ανατολή και η άνοδος της τιμής
Η τιμή του θείου στην Κίνα, τον μεγαλύτερο καταναλωτή παγκοσμίως, έχει αυξηθεί κατά 15% από την έναρξη του πολέμου, φτάνοντας σε ρεκόρ τα 4.650 RMB (672 δολάρια) ανά τόνο αυτή την εβδομάδα, σύμφωνα με στοιχεία της Argus.
Αν και ορισμένα διυλιστήρια εκτός της Μέσης Ανατολής έχουν θείο προς πώληση, το πρόβλημα τώρα είναι να βρεθούν πλοία για τη μεταφορά του, σύμφωνα με τον Κλάιβ Μάρεϊ , διευθύνοντα σύμβουλο της London Commodity Brokers.
«Αυτή τη στιγμή η κατάσταση είναι τραγική. Την περασμένη εβδομάδα δεν μπορέσαμε να κλείσουμε καμία συναλλαγή», επειδή τα πλοία δεν ήταν σίγουρα αν θα μπορούσαν να προμηθευτούν το καύσιμο που χρειάζονταν, οπότε ήταν αδύνατο να κλείσουμε πλοία για τη μεταφορά φορτίων, συμπεριλαμβανομένου του θείου, είπε. «Δεν μπορούμε να κλείσουμε μεταφορές… Κανείς δεν ξέρει τι να κάνει», πρόσθεσε.
Η έλλειψη θείου επηρεάζει την παραγωγή χαλκού
Ένας έμπορος είπε ότι η αγορά θείου και θειικού οξέος ήταν «πολύ ασταθής» και ότι ορισμένες εταιρείες αγωνίζονταν να εξασφαλίσουν βραχυπρόθεσμες παραδόσεις οξέος για να «παρατείνουν» τα υπάρχοντα αποθέματά τους σε θείο.
Η διακυμανση της τιμής του θείου στην Κίνα
Ένας επιπλέον περιοριστικός παράγοντας είναι ότι μόνο ορισμένες εταιρείες είναι σε θέση να μεταφέρουν και να αποθηκεύουν το επικίνδυνο οξύ, σημειώνουν οι Financial Times.
Ο δισεκατομμυριούχος του τομέα των ορυχείων Ρόμπερτ Φρίντλαντ δήλωσε ότι η διακοπή του εφοδιασμού με θείο θα έχει αντίκτυπο στην παραγωγή χαλκού στην Αφρική, η οποία είναι μεγάλος εισαγωγέας θείου.
«Το κόστος της έκπλυσης του οξειδίου του χαλκού στην περιοχή Copperbelt της Κεντρικής Αφρικής πρόκειται να γίνει ακόμη πιο ακριβό», έγραψε σε μια ανάρτηση στο X.
Βιομηχανία μικροτσίπ
Ως βιομηχανία με υψηλή κατανάλωση ενέργειας, οι κατασκευαστές τσιπ είχαν ήδη πληγεί από την αύξηση των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Ωστόσο, οι μεγαλύτεροι κατασκευαστές παγκοσμίως, μεταξύ των οποίων η TSMC της Ταϊβάν και οι Samsung και SK Hynix της Νότιας Κορέας, εξαρτώνται επίσης από μια σειρά χημικών ουσιών που μεταφέρονται μέσω του στενού.
Οι εταιρείες ημιαγωγών χρησιμοποιούν θειικό οξύ για τον καθαρισμό των πλακιδίων και βασίζονται στο ήλιο, το οποίο επίσης παράγεται σε μεγάλες ποσότητες στον Κόλπο, για την ψύξη τους κατά τη διάρκεια της κατασκευής.
Σύμφωνα με την εταιρεία συμβούλων TechInsights, η βιομηχανία ημιαγωγών αντιπροσωπεύει περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας ζήτησης ηλίου.
«Περίπου το ένα τρίτο της παγκόσμιας προσφοράς ηλίου προέρχεται από το Κατάρ και χρησιμοποιείται σε εφαρμογές όπως η ψύξη και η ανίχνευση διαρροών σε εργοστάσια παραγωγής τσιπ», δήλωσε ο Μοχαμάντ Αχμάντ, διευθύνων σύμβουλος της πλατφόρμας πληροφοριών για την εφοδιαστική αλυσίδα Z2Data.
Το κόστος των εξαρτημάτων ημιαγωγών είχε ήδη αυξηθεί κατά το παρελθόν έτος, πίεση που η τελευταία κρίση εφοδιασμού «θα επιδεινώσει μόνο», πρόσθεσε.
Εν τω μεταξύ, μία από τις μεγαλύτερες πηγές βρωμίου στον κόσμο — που χρησιμοποιείται για την χάραξη μοτίβων σε πλακέτες πυριτίου — είναι η Νεκρά Θάλασσα. Μια έκθεση του 2023 της Κορεατικής Ένωσης Διεθνούς Εμπορίου διαπίστωσε ότι η χώρα εισήγαγε περισσότερο από το 99% του βρωμίου της από το Ισραήλ.
Λιπάσματα
Πολύ σημαντική είναι έλλειψη θείου στη βιομηχανία λιπασμάτων καθώς είναι ο μεγαλύτερος χρήστης, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 60% της ζήτησης. Μια παρατεταμένη κρίση εφοδιασμού θα αυξήσει τους φόβους για παγκόσμια έλλειψη τροφίμων και ραγδαία αύξηση των τιμών, σχολιάζουν οι FT.
Οι τιμές του θείου ήταν ήδη κοντά σε ιστορικά υψηλά επίπεδα πριν από τον πόλεμο, εν μέρει λόγω της ραγδαίας αύξησης της ζήτησης στην Κίνα από τις αγορές μετάλλων.
Η διακοπή της παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου απειλεί τώρα να περιορίσει την παραγωγή, ενώ το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ εμποδίζει τις εξαγωγές να φτάσουν στις παγκόσμιες αγορές.
Οι τρεις μεγαλύτεροι εισαγωγείς — το Μαρόκο, η Κίνα και η Ινδονησία — αγοράζουν τουλάχιστον το ήμισυ της κατανάλωσής τους από τη Μέση Ανατολή.
Η κρίση έρχεται καθώς πλησιάζει η περίοδος αιχμής για τα λιπάσματα, με τους αγρότες του βόρειου ημισφαιρίου να προετοιμάζονται για τη σπορά των καλλιεργειών τους. Η Scotiabank προειδοποίησε σε σημείωμα τη Δευτέρα για τις αυξανόμενες ανησυχίες ότι «η βραχυπρόθεσμη επισιτιστική ασφάλεια ενδέχεται να κινδυνεύει».
Αν και υπάρχουν εναλλακτικές πηγές εφοδιασμού, οι χρήστες «ανταγωνίζονται με όλους τους άλλους που προσπαθούν να τις εξασφαλίσουν», δήλωσε ο Τομ Πράις της Panmure Liberum.
Ενώ οι κατασκευαστές μετάλλων ενδέχεται να μπορούν να προμηθευτούν εναλλακτικές πηγές εφοδιασμού, οι μεγάλοι παραγωγοί λιπασμάτων θα αντιμετωπίσουν δυσκολίες, δεδομένου του τεράστιου όγκου που χρειάζονται, πρόσθεσε. «Αν είσαι μεγάλος παραγωγός, μπορεί να διαχειρίζεσαι το 3 έως 5% της παγκόσμιας προσφοράς. Απλά δεν μπορείς να βρεις υποκατάστατο για αυτό», πρόσθεσε ο Πράις.
Εν τω μεταξύ, η τιμή της ουρίας, μιας άλλης μορφής λιπάσματος, έφτασε τα 700 δολάρια ανά τόνο αυτή την εβδομάδα, σημειώνοντας άνοδο 45% σε σχέση με την περίοδο πριν από τον πόλεμο, σύμφωνα με την Argus.
Μέταλλα
Το θειικό οξύ χρησιμοποιείται στην «έκπλυση», μια μέθοδος διαχωρισμού και ανάκτησης μετάλλων όπως ο χαλκός, το νικέλιο και το ουράνιο. Η Ινδονησία, ο μεγαλύτερος παραγωγός νικελίου, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το θείο που εισάγει από τη Μέση Ανατολή.
Ο Κρίς Λόσον Chris Lawson της CRU, μιας συμβουλευτικής εταιρείας μετάλλων, δήλωσε ότι ενώ η έλλειψη θείου θα πλήξει αρχικά τη βιομηχανία λιπασμάτων, θα υπάρξει αντίκτυπος «στην πλευρά του χαλκού και των μετάλλων… λίγο πιο κάτω στη γραμμή».
Ένας εμπειρογνώμονας σε μια παγκόσμια εμπορική εταιρεία δήλωσε ότι υπήρχαν σχεδόν 3 εκατομμύρια τόνοι ετησίως παραγωγής χαλκού στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό που χρησιμοποιούσαν θειικό οξύ και ήταν «ευάλωτοι» στην ραγδαία αύξηση των διαταραχών.
Αυτό συγκρίνεται με την παγκόσμια παραγωγή από ορυχεία περίπου 23 εκατομμυρίων τόνων το 2025.
Μεσίτες και αναλυτές δήλωσαν ότι τα διυλιστήρια χαλκού είναι πιθανό να έχουν αποθέματα που θα τους επιτρέψουν να αντεπεξέλθουν για αρκετές εβδομάδες, αλλά όχι περισσότερο. Με τα αποθέματα να αρχίζουν να εξαντλούνται, «θα αρχίσουν να αγωνίζονται να βρουν άλλες πηγές», δήλωσε ο Μάρει της LCB.
