«Τα νοικοκυριά και οι εταιρείες αντιμετωπίζουν πιέσεις σήμερα. Επομένως, πρέπει να προσφέρουμε ανακούφιση τώρα. Και πρέπει να εξετάσουμε συνολικά πώς μπορούμε να μειώσουμε τους λογαριασμούς ενέργειας». Αυτό τόνισε η επικεφαλής της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, μιλώντας ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τις εξελίξεις στον πόλεμο στο Ιράν και για τις ενεργειακές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη.
Ξεκινώντας την ομιλία της, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής διεμήνυσε: «Η Ευρωπαϊκή Ένωση ιδρύθηκε ως ένα ειρηνευτικό σχέδιο. Η ακλόνητη δέσμευσή μας στην επιδίωξη της ειρήνης, στις αρχές του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και στο διεθνές δίκαιο είναι τόσο κεντρικής σημασίας σήμερα όσο ήταν και κατά τη δημιουργία μας. Και θα τηρούμε πάντα αυτές τις αρχές. Η πρώτη ευθύνη της Ευρώπης είναι να προστατεύει τους πολίτες μας και να προετοιμάζεται για τις επιπτώσεις αυτής της σύγκρουσης. Ολοι μας εδώ εκφράζουμε την πλήρη αλληλεγγύη μας με την Κύπρο. Η ασφάλειά σας είναι και δική μας ασφάλεια».
«Εφόσον εισάγουμε ορυκτά καύσιμα είμαστε ευάλωτοι και εξαρτημένοι»
Οπως είπε η ίδια, οι 10 μέρες πολέμου έχουν επιβαρύνει τους ευρωπαίους πολίτες με επιπλέον 3 δισεκατομμύρια ευρώ σε εισαγωγές ορυκτών καυσίμων, λόγω των αυξήσεων στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
«Βλέπουμε ήδη τον αντίκτυπο της κατάστασης στη Μέση Ανατολή στην ενέργεια. Χάρη στις ενέργειες που έχουμε λάβει τα τελευταία χρόνια, η Ευρώπη είναι πλέον πολύ λιγότερο εκτεθειμένη στις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Οι προσπάθειές μας για διαφοροποίηση αποδίδουν. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είμαστε άτρωτοι στις τιμολογιακές κρίσεις», σημείωσε μεταξύ άλλων, προσθέτοντας ότι «ανεξάρτητα από το τι κάνουμε όσον αφορά τα μέτρα, εφόσον εισάγουμε ένα σημαντικό μερίδιο ορυκτών καυσίμων από ασταθείς περιοχές, είμαστε ευάλωτοι και εξαρτημένοι. Και αυτή η ενέργεια έχει πάντα ένα κόστος».
Υπεραμύνθηκε της απόφασης της ΕΕ να απεξαρτηθεί από τη ρωσική ενέργεια, λέγοντας ότι «στην τρέχουσα κρίση, ορισμένοι υποστηρίζουν ότι θα πρέπει να εγκαταλείψουμε τη μακροπρόθεσμη στρατηγική μας και ακόμη και να επιστρέψουμε στα ρωσικά ορυκτά καύσιμα. Αυτό θα ήταν ένα στρατηγικό λάθος. Θα μας έκανε πιο εξαρτημένους, πιο ευάλωτους και πιο αδύναμους. Επομένως, θα πρέπει να παραμείνουμε στην πορεία της μακροπρόθεσμης στρατηγικής μας. Ενώ μπορούμε να είμαστε πιο ρεαλιστές και πιο έξυπνοι στην εφαρμογή της – αλλά η κατεύθυνση πορείας είναι η σωστή».
Τα 4 στοιχεία στην τιμή της ενέργειας
Σε ό, τι αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να κινηθεί η ΕΕ για τη μείωση του ενεργειακού κόστους, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είπε ότι πρέπει να εξεταστούν τα 4 στοιχεία της τιμής της ενέργειας: Το κόστος της ίδιας της ενέργειας, το οποίο αποτελεί περισσότερο από το 56% του λογαριασμού. Χρεώσεις δικτύου 18%. Φόροι και εισφορές 15%. Και το κόστος άνθρακα, κατά μέσο όρο περίπου 11%.
Πιο αναλυτικά σημείωσε:
Πρώτον, στο κόστος της ενέργειας, στον σχεδιασμό της αγοράς. Συνολικά, ο τρέχων σχεδιασμός της αγοράς έχει αποδώσει. Και υπάρχει συνολική υποστήριξη για το τρέχον σύστημα. Αλλά είναι ζωτικής σημασίας να μειώσουμε τον αντίκτυπο στο κόστος, όταν το φυσικό αέριο καθορίζει την τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας. Προετοιμάζουμε διαφορετικές επιλογές, είπε η κα Φον ντερ Λάιεν: καλύτερη χρήση των Συμφωνιών Αγοράς Ενέργειας και των συμβάσεων για διαφορά· μέτρα κρατικής βοήθειας· διερεύνηση επιδότησης ή ανώτατου ορίου της τιμής του φυσικού αερίου.
Δεύτερον, στα τέλη δικτύου, «ένα λεπτό ζήτημα», όπως είπε. Από τη μία πλευρά, αυτές οι χρεώσεις είναι απαραίτητες για να επενδύσουμε σε περισσότερα και πιο έξυπνα δίκτυα. Από την άλλη πλευρά, υπάρχει περιθώριο για αύξηση της παραγωγικότητας των δικτύων, έτσι ώστε να σπαταλώνται λιγότερες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, σημείωσε. Ενδεικτικά ανέφερε ότι: πέρυσι, εγκαταστήσαμε περισσότερα από 80 γιγαβάτ ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην ΕΕ – ένα ρεκόρ! Αλλά έξι φορές περισσότερη ανανεώσιμη ενέργεια δεν έχει πρόσβαση στα δίκτυα. Με τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας να αναμένεται να αυξηθεί, αυτό απλά δεν είναι βιώσιμο.
Τρίτον, όσον αφορά τους φόρους και τις εισφορές, αυτό αποτελεί φυσικά εθνική αρμοδιότητα. Αλλά είναι επίσης αλήθεια ότι ορισμένα κράτη μέλη φορολογούν την ηλεκτρική ενέργεια πολύ υψηλότερα από το φυσικό αέριο. Εδωσε ως παράδειγμα ότι ένα κράτος μέλος εφαρμόζει μηδενικούς φόρους στο λιανικό εμπόριο ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ κάποια άλλα εφαρμόζουν πάνω από 16%. Υπάρχει, σημείωσε, περιθώριο για δράση.
Τέταρτον, όσον αφορά το σύστημα εμπορίας ρύπων, είπε ότι χωρίς αυτό θα καταναλώναμε τώρα 100 δισ. κυβικά μέτρα περισσότερο φυσικό αέριο – και πάλι, καθιστώντας μας πιο ευάλωτους και πιο εξαρτημένους. Επομένως, χρειαζόμαστε το ΣΕΔΕ, αλλά πρέπει να το εκσυγχρονίσουμε. Και ανυπομονώ να συνεχίσω αυτή τη συζήτηση μαζί σας εδώ στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Ανταγωνιστικότητα
Κλείνοντας την ομιλία της, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναφέρθηκε στο θέμα της ανταγωνιστικότητας, λέγοντας: «Ένα πράγμα είναι ότι συμφωνούμε πραγματικά στα στοιχεία της ανταγωνιστικότητας. Ένα άλλο είναι ότι υλοποιούμε τις δράσεις και τη νομοθεσία. Και γι’ αυτό σύντομα θα παρουσιάσουμε έναν Χάρτη Πορείας “Μία Ευρώπη, Μία Αγορά”. Ο χάρτης πορείας θα καθορίσει τα βασικά νομοθετικά μέτρα που πρέπει να υιοθετήσουμε, με σαφή χρονοδιαγράμματα για την υλοποίησή τους έως το τέλος του 2027. Μόνο ό,τι μετριέται γίνεται. Έτσι, ο χάρτης πορείας περιέχει διάφορα πακέτα νομοθεσίας: Μονάδες Παραγωγής και Ανάπτυξης (SIU), ενέργεια, ποιοτικές θέσεις εργασίας, Γιγαεργοστάσια Τεχνητής Νοημοσύνης, 28ο Καθεστώς – ό,τι θέλετε. Το θέμα μου είναι ότι ζητάμε και από τα τρία θεσμικά όργανα – το Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή – να το υπογράψουν. Γνωρίζουμε τις προκλήσεις. Γνωρίζουμε τι πρέπει να γίνει. Τώρα πρέπει να προσφέρουμε αποτελέσματα για τους Ευρωπαίους πολίτες».
