Τράπεζες: Πώς η κρίση στη Μέση Ανατολή μπορεί να επηρεάσει τα business plans 

Οι ελληνικές τράπεζες στην πλειονότητά τους έχουν ήδη δώσει στη δημοσιότητα τα επιχειρησιακά σχέδια της τρέχουσας τριετίας, παράλληλα με την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων της χρήσης του 2025.

Η κατάρτισή τους ωστόσο έγινε πριν από την επίθεση ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν και τη συνεπακόλουθη μεγάλη αναταραχή στις αγορές διεθνώς, η οποία μπορεί υπό προϋποθέσεις να οδηγήσει σε αλλαγή των μακροοικονομικών προοπτικών και της πορείας του κόστους χρήματος.

Πρόκειται για βασικές παραμέτρους των τραπεζικών πλάνων, στη βάση των οποίων στηρίζεται το αναπτυξιακό τους αφήγημα.

Συγκεκριμένα, οι ρυθμοί ανάπτυξης στις βασικές αγορές δραστηριοποίησής τους προβλέπονται υψηλοί, ο πληθωρισμός χαμηλότερος σε σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια και τα επιτόκια σταθερά τουλάχιστον έως το τέλος του 2026, με μικρή άνοδό τους στη συνέχεια.

Διάψευση υποθέσεων από τις τράπεζες

Αυτές οι υποθέσεις ωστόσο είναι πιθανό να αποδειχθούν λανθασμένες. Ειδικά, εάν η εκρηκτική άνοδος των ενεργειακών τιμών αλλάξει σημαντικά τα δεδομένα για τη νομισματική πολιτική στη ζώνη του ευρώ.

Τις προηγούμενες ημέρες οι επενδυτές αύξησαν τα πονταρίσματά τους στην άνοδο των παρεμβατικών δεικτών της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), διαβλέποντας μία κίνηση έως τον Ιούνιο και άλλη μία ως το τέλος του έτους.

Πρόκειται για μία μεταβολή που εάν λαμβάνονταν υπόψιν κατά την κατάρτιση των επιχειρησιακών πλάνων των τραπεζών, θα άλλαζε τα δεδομένα αναφορικά με τα αποτελέσματά τους τα επόμενα χρόνια.

Οι τραπεζικές διοικήσεις στις πρώτες τοποθετήσεις τους μετά το ξέσπασμα της εν εξελίξει κρίσης είναι εξαιρετικά προσεκτικές.

Εκτιμούν ότι τα πάντα θα εξαρτηθούν από τη διάρκειά της. Ενδεικτική είναι η επισήμανση του CEO της Τράπεζας Πειραιώς Χρήστου Μεγάλου την περασμένη εβδομάδα κατά την παρουσίαση των μεσοπρόθεσμων στόχων της.

Όπως είπε, εάν η κατάσταση ηρεμήσει μέσα στις επόμενες 4 εβδομάδες, η επίδραση της αναταραχής στις οικονομίες θα είναι περιορισμένη.

Αν όμως η κρατήσει περισσότερο, τα μακροοικονομικά δεδομένα θα αλλάξουν, με ότι αυτό συνεπάγεται για τις προβλέψεις που αφορούν τα μεγέθη των τραπεζών.

Τι θα συμβεί

Όπως επισημαίνουν αναλυτές, κλειδί για τα αποτελέσματα του κλάδου είναι η πορεία των επιτοκίων.

Εάν αναπροσαρμοστούν σε υψηλότερα επίπεδα νωρίτερα του αναμενόμενου, από τη μία πλευρά τα έντοκα έσοδα από το στοκ χορηγήσεων θα ενισχυθεί, αλλά από την άλλη θεωρείται πιθανή η επιβράδυνση των ρυθμών πιστωτικής επέκτασης.

Κι αυτό διότι η ζήτηση για δανεισμό κινείται αντιστρόφως ανάλογα με το κόστος του χρήματος, ενώ μία γενικότερη επιδείνωση του οικονομικού κλίματος περιορίζει τη διάθεση των επιχειρήσεων για επενδύσεις.

Πηγή από συστημικό όμιλο πάντως σημειώνει πως μία άνοδος των ευρω-επιτοκίων κατά 50 μονάδες βάσης, «δεν είναι τόσο μεγάλη για να οδηγήσει σε ανατροπή του σχεδίου μας. Το θέμα είναι πόσο θα επηρεαστούν οι αγορές, στις οποίες έχουμε παρουσία».

Σύμφωνα με το ίδιο στέλεχος, «εάν η επίδραση στα μάκρο είναι ελεγχόμενη, μπορεί στο τέλος η τρέχουσα κρίση να ενισχύσει τα μεγέθη μας. Μην ξεχνάμε ότι την περίοδο του ακριβού χρήματος ο κλάδος κατάφερε να γυρίσει σε πολύ ισχυρή κερδοφορία».

Τα αντίβαρα

Από την άλλη, οι τράπεζες έχουν ενισχύσει τα αντίβαρα έναντι των επιτοκιακών μεταβολών, με τη σταδιακή αλλαγή του επιχειρηματικού τους μοντέλου.

Συγκεκριμένα, η συμμετοχή των εσόδων από προμήθειες στο συνολικό τους εισόδημα έχει ενισχυθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια.

Αυτό κατέστη δυνατό τόσο μέσω των εξαγορών, στις οποίες προχώρησαν την τελευταία διετία, όσο δια και της επιτυχημένης στρατηγικής ανάπτυξης των μη τοκοφόρων εργασιών.

Ο λόγος γίνεται κυρίως για το asset management, το bancassurance και την επενδυτική τραπεζική, η συμβολή των οποίων στα μεγέθη τους εκτιμάται πως θα συνεχίσει να ενισχύεται τα επόμενα χρόνια.

Κατά τα άλλα, οι τραπεζικές διοικήσεις εμφανίζονται καθησυχαστικές για την ποιότητα του ενεργητικού τους.

Μετά την εξυγίανση των ισολογισμών τους έχουν εμπιστοσύνη στο δανειακό τους χαρτοφυλάκιο, το οποίο αποτελείται κατά κύριο λόγο από ανοίγματα που έχουν αντέξει και χειρότερες κρίσεις στο παρελθόν, αλλά και από νεότερες χορηγήσεις που δόθηκαν με αυστηρούς όρους.

Στο πλαίσιο αυτό, ο κίνδυνος ενός νέου γύρου δημιουργίας επισφαλειών που θα ανέτρεπαν τη σημερινή εικόνα, θεωρείται περιορισμένος.