Ο πόλεμος στο Ιράν προκαλεί άνευ προηγουμένου αναταραχή στις αγορές πετρελαίου, επηρεάζοντας το 7,5% της παγκόσμιας προσφοράς και ένα ακόμη μεγαλύτερο ποσοστό των εξαγωγών, σύμφωνα με την Διεθνή Οργάνωση Ενέργειας (ΔΟΕ).
«Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή προκαλεί τη μεγαλύτερη διαταραχή στην προσφορά στην ιστορία της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου», επεσήμανε o Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας στη μηνιαία έκθεσή του για την αγορά περελαίου Πέμπτη. Την προηγούμενη ημέρα, τα μέλη του οργανισμού συμφώνησαν να αποδεσμεύσουν 400 εκατομμύρια βαρέλια από τα αποθέματα έκτακτης ανάγκης, σε μια προσπάθεια να ηρεμήσουν την αγορά.
Η απόφαση του ΙΕΑ να αποδεσμεύσει 400 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου από τα παγκόσμια στρατηγικά αποθέματα έχει ήδη «ισχυρό αντίκτυπο» στις αγορές ενέργειας, οι οποίες βρίσκονται σε «εξαιρετικά κρίσιμη περίοδο» μετά το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ, δήλωσε την Πέμπτη ο εκτελεστικός διευθυντής της, Φατίχ Μπιρόλ.
Η συντονισμένη κίνηση της Διεθνούς Οργάνωσης Ενέργειας ενόψει του πολέμου με το Ιράν είχε ως στόχο τη σταθεροποίηση των αγορών πετρελαίου, δήλωσε ο Μπιρόλ σε συνέντευξη Τύπου στην Κωνσταντινούπολη.
Ο ΔΟΕ, η οποία αποτελείται από τις χώρες με τη μεγαλύτερη κατανάλωση πετρελαίου, συνέστησε την Τετάρτη την απελευθέρωση 400 εκατομμυρίων βαρελιών από τα παγκόσμια στρατηγικά αποθέματα, προκειμένου να μετριαστεί μία από τις χειρότερες πετρελαϊκές κρίσεις από τη δεκαετία του 1970, η μεγαλύτερη τέτοια παρέμβαση στην ιστορία.
«Ήδη βλέπουμε τον ισχυρό αντίκτυπο αυτής της κίνησης», δήλωσε ο Μπιρόλ, χαρακτηρίζοντας την απόφαση της ΔΟΕ «εξαιρετικά σημαντική εξέλιξη».
«Οι παγκόσμιες αγορές ενέργειας διανύουν μια εξαιρετικά κρίσιμη περίοδο λόγω των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή. Συγκεκριμένα, το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ έχει προκαλέσει σοβαρές διαταραχές στις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου», είπε, προσθέτοντας ότι η απόφαση ελήφθη ως απάντηση σε αυτό.
Οι τιμές του πετρελαίου αυξήθηκαν κατακόρυφα μετά τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, με αποτέλεσμα τα δεξαμενόπλοια να σταματήσουν τη διέλευσή τους από τον κρίσιμο θαλάσσιο διάδρομο του Ορμούζ.
Η διακίνηση μέσω του στενού, από τον οποίο πέρασαν 20 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου και προϊόντων πετρελαίου πέρυσι, έχει μειωθεί κατά περισσότερο από 90%, σύμφωνα με εκτιμήσεις του ΔΟΕ.
Μείωσε την πρόβλεψη ο ΙΕΑ
Ο σύγκρουση θα μειώσει την παγκόσμια προσφορά πετρελαίου κατά 8 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα αυτόν τον μήνα, σύμφωνα με τον IEA. Η επακόλουθη αύξηση των τιμών, οι ακυρώσεις πτήσεων και η οικονομική αβεβαιότητα επηρεάζουν επίσης αρνητικά τη ζήτηση, σύμφωνα με τον οργανισμό, ο οποίος στην τελευταία εκτίμησή του μείωσε την πρόβλεψη για την αύξηση της παγκόσμιας κατανάλωσης φέτος κατά περίπου 25% σε 640.000 βαρέλια την ημέρα.
Το Brent ανέβηκε ξανά πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι στο Λονδίνο την Πέμπτη, μετά τα πλήγματα σε δύο δεξαμενόπλοια χτυπήθηκαν στα ιρακινά ύδατα και το Ομάν εκκένωσε τον βασικό τερματικό σταθμό εξαγωγής πετρελαίου.
Το σοκ στην προσφορά έχει μειώσει τις προβλέψεις της ΔΟΕ για παγκόσμιο πλεόνασμα το 2026 κατά λίγο περισσότερο από το ένα τρίτο, σε περίπου 2,4 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα.
Πριν από την κρίση, η ΔΟΕ προέβλεπε ρεκόρ υπερπροσφοράς πετρελαίου για φέτος, καθώς η αύξηση της προσφοράς από όλη την Αμερική — με πρωτοστάτες τις ΗΠΑ, τον Καναδά, τη Γουιάνα και τη Βραζιλία — υπερέβαινε την αύξηση της κατανάλωσης.
Οι απώλειες παραγωγής στη Μέση Ανατολή μετριάζονται από την αύξηση της παραγωγής από παραγωγούς εκτός του Οργανισμού Πετρελαιοπαραγωγών Χωρών (ΟΠΕΚ) και των εταίρων του, καθώς και από την αύξηση της παραγωγής από τα μέλη του ΟΠΕΚ+ Καζακστάν και Ρωσία, σύμφωνα με τον IEA.
Το κλείσιμο του Ορμούζ θέτει επίσης σε κίνδυνο περίπου 4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως από την περιφερειακή δυναμικότητα διύλισης, σύμφωνα με τον οργανισμό. Οι περιορισμοί στη διαθεσιμότητα πρώτων υλών περιορίζουν την ικανότητα άλλων περιοχών να αντισταθμίσουν τη μείωση, δημιουργώντας ιδιαίτερους κινδύνους για τον εφοδιασμό με ντίζελ και καύσιμα αεροσκαφών.
