Ο «Άμος» –όνομα που χρησιμοποιείται για λόγους ανωνυμίας– εργάζεται σε μία από τις μεγάλες διεθνείς ελεγκτικές εταιρείες, τις λεγόμενες Big Four. Για χρόνια πίστευε ότι η σκληρή δουλειά θα τον οδηγούσε κάποια στιγμή στη θέση του εταίρου, την κορυφή της ιεραρχίας στον χώρο της λογιστικής και του ελέγχου.
Όμως, κάποια στιγμή συνειδητοποίησε ότι η πραγματικότητα ήταν διαφορετική. Η προοπτική προαγωγής μετακινούνταν συνεχώς πιο μακριά στο μέλλον, ενώ οι απαιτήσεις αυξάνονταν χωρίς αντίστοιχη ανταμοιβή.
Όπως εξηγεί στους Financial Times, πριν ακόμη προαχθεί θα έπρεπε να λειτουργεί «σαν εταίρος», να αναλαμβάνει μεγαλύτερες ευθύνες και να περνά από πιο δύσκολες αξιολογήσεις, χωρίς όμως να λαμβάνει υψηλότερο μισθό. Έτσι, αποφάσισε να αλλάξει κατεύθυνση. Σήμερα αναζητά εργασία στον χρηματοοικονομικό κλάδο, όπου θεωρεί ότι μπορεί να κερδίσει περισσότερα χρήματα με λιγότερη καθυστέρηση στην εξέλιξη της καριέρας του.
Η ιστορία του δεν είναι μεμονωμένη. Αντιθέτως, αντικατοπτρίζει ένα ευρύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει ολόκληρη η λογιστική βιομηχανία.
Έλλειψη ταλέντου στις μεγάλες ελεγκτικές εταιρείες σε παγκόσμιο επίπεδο
Τα τελευταία χρόνια, οι μεγάλες ελεγκτικές εταιρείες αντιμετωπίζουν μια σταθερή μείωση στην προσέλκυση ταλαντούχων αποφοίτων. Σε σύγκριση με άλλους τομείς –όπως η επενδυτική τραπεζική, η νομική ή η τεχνολογία– η λογιστική δεν θεωρείται πλέον ιδιαίτερα ελκυστική επιλογή καριέρας.
Ακόμη και όσοι επιλέγουν αρχικά τον κλάδο, συχνά αποχωρούν μετά από λίγα χρόνια. Οι πιο φιλόδοξοι νέοι επαγγελματίες βρίσκουν καλύτερες ευκαιρίες σε άλλους τομείς, όπου οι αποδοχές και οι ρυθμοί εξέλιξης είναι ταχύτεροι.
Αυτό δημιουργεί ένα σοβαρό πρόβλημα για τις εταιρείες. Το παραδοσιακό μοντέλο λειτουργίας τους βασίζεται σε μια «πυραμίδα» ανθρώπινου δυναμικού: πολλοί νέοι υπάλληλοι στη βάση και λίγοι εταίροι στην κορυφή. Καθώς περνούν τα χρόνια, μέρος του προσωπικού αποχωρεί και ένα μικρό ποσοστό προχωρά σταδιακά προς τις ανώτερες θέσεις.
Αν όμως η βάση της πυραμίδας μικρύνει ή αν οι εργαζόμενοι εγκαταλείπουν νωρίς τον κλάδο, τότε στο μέλλον θα υπάρχουν λιγότεροι υποψήφιοι για τις θέσεις των εταίρων.
Οι χαμηλοί μισθοί και οι δύσκολες συνθήκες
Ένας από τους βασικούς λόγους που αποθαρρύνουν τους νέους είναι οι σχετικά χαμηλές αρχικές αποδοχές. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, για παράδειγμα, ένας απόφοιτος που ξεκινά ως ελεγκτής σε μεγάλη εταιρεία μπορεί να λαμβάνει περίπου 32.500 λίρες ετησίως στο Λονδίνο – ποσό σημαντικά χαμηλότερο από τις αμοιβές που προσφέρουν άλλοι επαγγελματικοί κλάδοι.
Παράλληλα, η διαδικασία επαγγελματικής πιστοποίησης είναι μακρά και απαιτητική. Οι νέοι λογιστές πρέπει να περάσουν δύσκολες εξετάσεις και να αφιερώσουν χρόνια μέχρι να αποκτήσουν πλήρη επαγγελματική ιδιότητα.
Οι συνθήκες εργασίας επίσης θεωρούνται απαιτητικές. Κατά τη διάρκεια της λεγόμενης «busy season» των ελέγχων, οι εργαζόμενοι συχνά δουλεύουν εξαιρετικά πολλές ώρες, εκτελώντας επαναλαμβανόμενες και συχνά βαρετές εργασίες.
Δεν είναι λίγοι εκείνοι που υποστηρίζουν ότι ο κλάδος προσελκύει πλέον αποφοίτους «δεύτερης επιλογής», ενώ οι πιο δυνατοί υποψήφιοι κατευθύνονται προς τη συμβουλευτική στρατηγικής ή την επενδυτική τραπεζική.
Οι εταιρείες προσπαθούν να προστατεύσουν τη «γραμμή διαδοχής»
Αντιλαμβανόμενες τον κίνδυνο, αρκετές εταιρείες προσπαθούν να ενισχύσουν τη λεγόμενη «δεξαμενή εταίρων». Ορισμένες δημιουργούν ταχύτερα προγράμματα εξέλιξης για ταλαντούχους νέους εργαζόμενους, επενδύοντας στην εκπαίδευση, την επανακατάρτιση και την παραμονή τους στον οργανισμό.
Παράλληλα, οι εταιρείες προσπαθούν να διατηρήσουν επαρκείς προσλήψεις νέων αποφοίτων, ακόμη και σε περιόδους όπου η αυτοματοποίηση και η τεχνητή νοημοσύνη μειώνουν τις ανάγκες για ορισμένες βασικές εργασίες.
Η διατήρηση της σωστής ισορροπίας είναι κρίσιμη. Αν οι προσλήψεις μειωθούν υπερβολικά σήμερα, τότε σε δέκα ή δεκαπέντε χρόνια θα υπάρξει έλλειψη υποψηφίων για τις κορυφαίες θέσεις.
Ο ρόλος της τεχνητής νοημοσύνης
Η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί μια διπλή προοπτική για το μέλλον της λογιστικής. Από τη μία πλευρά, αυτοματοποιεί πολλές από τις επαναλαμβανόμενες εργασίες που εκτελούν οι νεότεροι υπάλληλοι, κάτι που μπορεί να μειώσει τον αριθμό των θέσεων εισόδου.
Από την άλλη πλευρά, αρκετοί ειδικοί πιστεύουν ότι η τεχνολογία μπορεί να κάνει το επάγγελμα πιο ενδιαφέρον. Οι νέοι λογιστές θα έχουν λιγότερη γραφειοκρατική δουλειά και περισσότερες ευκαιρίες να ασχοληθούν με ανάλυση, στρατηγική και λήψη αποφάσεων.
Αυτό ενδέχεται να επιταχύνει την επαγγελματική τους εξέλιξη, καθώς θα αποκτούν πιο σύνθετες δεξιότητες νωρίτερα στην καριέρα τους.
Ένα βαθύτερο πρόβλημα ταυτότητας
Παρά τις τεχνολογικές αλλαγές ή τις πιθανές αυξήσεις μισθών, ορισμένοι ακαδημαϊκοί πιστεύουν ότι το πρόβλημα είναι πιο βαθύ. Σύμφωνα με αυτούς, η ίδια η εικόνα του επαγγέλματος έχει αλλάξει.
Πριν από δύο δεκαετίες, πολλοί φοιτητές λογιστικής είχαν ως βασικό στόχο να αποκτήσουν την επαγγελματική ιδιότητα και να κάνουν καριέρα στον κλάδο. Σήμερα όμως, οι νέοι αντιμετωπίζουν την εργασία στη λογιστική περισσότερο ως ένα προσωρινό στάδιο παρά ως τελικό προορισμό.
Αν αυτή η τάση συνεχιστεί, οι μεγάλες ελεγκτικές εταιρείες ίσως αναγκαστούν να επανεξετάσουν το ίδιο το μοντέλο λειτουργίας τους – ακόμη και το μέγεθος της ομάδας των εταίρων τους στο μέλλον.
