Τον κώδωνα του κινδύνου για την ομαλή ανάπτυξη του Κάθετου Διάδρομου φυσικού αερίου, ο οποίος μπορεί να προσφέρει τεράστια οφέλη στην Ελλάδα και την οικονομία της, κρούει ο Αλέξανδρος Εξάρχου, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος του Ομίλου AKTOR και Διευθύνων Σύμβουλος της Atlantic SEE LNG Trade, μιλώντας στην έντυπη έκδοση του Οικονομικού Ταχυδρόμου στο Βήμα της Κυριακής.
Σε μία συνέντευξη – ποταμό, ο κ. Εξάρχου προειδοποιεί ότι μία σειρά από παράγοντες εντός κι εκτός Ε.Ε. επιχειρούν να υπονομεύσουν το σχέδιο μεταφοράς Αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στην Ευρώπη μέσω Ελλάδας, παρόλο που αυτό αποτελεί την μόνη εναλλακτική εν όψει της απαγόρευσης εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου, η οποία νομοθετήθηκε πρόσφατα από τα κράτη – μέλη της Ε.Ε. Και καλεί σε πανστρατιά εντός κι εκτός Ελλάδας ώστε να μην χάσει η χώρα μας όχι μόνο τα οικονομικά, αλλά κυρίως τα γεωπολιτικά οφέλη που συνεπάγεται η αναβάθμισή της στον ενεργειακό χάρτη.
Ο κ. Εξάρχου είναι σαφής: «Στο θέμα του Κάθετου Διαδρόμου τα συμφέροντα της Ε.Ε., της Ελλάδας και των ΗΠΑ ταυτίζονται» ξεκαθαρίζει.
Παράλληλα, ο επικεφαλής του Ομίλου AKTOR προβλέπει ότι τυχόν συνέχιση του πολέμου στη Μέση Ανατολή θα έχει τεράστιες επιπτώσεις στην Ε.Ε., η οποία εξ αιτίας της αδυναμίας της στη διεθνή οικονομική και γεωπολιτική σκακιέρα, κινδυνεύει να υποφέρει περισσότερο από όλους από αυξημένο πληθωρισμό. Και συνδέει τα φαινόμενα αυτά με τις παθογένειες, ουσιαστικά, της Ε.Ε., η οποία βρίσκεται ενώπιον σοβαρού αδιεξόδου, καθώς πέραν της νομισματικής πολιτικής, η απουσία ενιαίας εξωτερικής, οικονομικής και αμυντικής πολιτικής εξ αιτίας των αντικρουόμενων εθνικών συμφερόντων, καθιστά εξαιρετικά δύσκολη όχι μόνο τη διαπραγμάτευση της Ευρώπης με τις άλλες μεγάλες δυνάμεις, αλλά και ναρκοθετεί την ίδια της τη θέση στον κόσμο.
Η Ε.Ε. και ο πόλεμος
Ο κ. Εξάρχου προειδοποιεί: «Ο πόλεμος του Ιράν θα δοκιμάσει περισσότερο από οτιδήποτε άλλο την έλλειψη ενιαίας εξωτερικής και οικονομικής πολιτικής στην Ε.Ε. Διότι όταν αρχίσουν να γίνονται δύσκολες οι μεταφορές φυσικού αερίου και πετρελαίου, ο πληθωρισμός που θα αντιμετωπίσει η Ε.Ε. δεν θα συγκρίνεται ούτε με τις ΗΠΑ ούτε με την Κίνα. Συνεπώς, αυτός που θα δοκιμαστεί πρώτος και περισσότερο όλων, είναι ο πιο αδύναμος». Η Ευρώπη, συνεχίζει, «αδυνατεί να ανταγωνιστεί τους μεγάλους παίκτες της διεθνούς σκακιέρας και την ίδια στιγμή, το μόνο πράγμα που επιτυγχάνει, είναι να ρυθμίζει και να εκδίδει οδηγίες οι οποίες έχουν ως αποτέλεσμα να αυξάνουν το κόστος των προϊόντων» επισημαίνει. «Όλοι στην Ευρώπη διαμαρτυρόμαστε για μία ακρίβεια η οποία είναι τεχνητή: την έχουμε προκαλέσει εμείς οι ίδιοι στον εαυτό μας, στην προσπάθεια να νομοθετούμε κάθε φορά κάτι που για να γίνει τελικά αποδεκτό από 27 ανεξάρτητα κράτη, καταλήγει σε εκατέρωθεν συμβιβασμούς που συχνά δεν επιτυγχάνουν τον σκοπό για τον οποίο έγινε το νομοθέτημα».
Ο κ. Εξάρχου θέτει ορισμένα καίρια ερωτήματα σχετικά με την αδυναμία λήψης αποφάσεων στην Ευρώπη. «Πως θα αντιμετωπίσει η Ε.Ε μια εξαιρετικά επικίνδυνη εκδοχή κρίσης – από πλευράς πληθωρισμού – που θα είναι ίσως το αποτέλεσμα της παρατεταμένης διάρκειας του πολέμου στο Ιράν; Εάν καταστεί απαραίτητο για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας της Ε.Ε., ποιος θα αποφασίσει την υποτίμηση του ευρώ, όταν οι οικονομικές συνθήκες των 27 κρατών – μελών δεν είναι ίδιες;» διερωτάται.
Μία σειρά από παράγοντες εντός κι εκτός Ε.Ε. επιχειρούν να υπονομεύσουν το σχέδιο μεταφοράς Αμερικανικού LNG στην Ευρώπη μέσω Ελλάδας
Παρόμοιες αντανακλάσεις των αδυναμιών αυτών βλέπει και στην περίπτωση της Κύπρου. «Πάρα πολύ σωστά, η Ελλάδα προσέφερε προστασία σε ένα κράτος – μέλος της Ευρώπης που πλήττεται. Και ξεκίνησε μια ατελείωτη συζήτηση για το εάν αυτό έγινε επειδή η Ελλάδα προσπάθησε να υπερασπιστεί το εθνικό της συμφέρον με την ευρεία έννοια του όρου ή το ευρωπαϊκό συμφέρον; Αν και το αποτέλεσμα ήταν σίγουρα θετικό – ακολούθησε η Γαλλία, αλλά και με καθυστέρηση και άλλες χώρες – η κινητοποίηση δεν παύει να έχει γίνει σε εθνικό και όχι ευρωπαϊκό επίπεδο. Καμία απόφαση δεν ελήφθη σε επίπεδο Ε.Ε. για την προστασία του πληττόμενου κράτους – μέλους και καμία πρόνοια για την προστασία του δεν αποφασίστηκε κεντρικά. Η προστασία του αφέθηκε στη διακριτική ευχέρεια των κρατών – μελών και σε εθνικό επίπεδο» σχολιάζει. Και υπενθυμίζει ότι τα κράτη – μέλη συνεχίζουν να κινούνται κατά το δοκούν: Η Γερμανία, η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, αξιοποίησε πρώτη τη συγκυρία του πολέμου στην Ουκρανία για να δρομολογήσει τον επανεξοπλισμό του στρατού της, όμως ήταν η τελευταία που έστειλε βοήθεια στην Κύπρο.
Υπονόμευση του κάθετου διαδρόμου
Την ώρα που η Ευρώπη βρίσκεται εν μέσω δύο πολέμων στην ευρύτερη περιοχή, ο κ. Εξάρχου τονίζει ότι ορισμένα κράτη κυρίως της Βόρειας Ευρώπης επιδιώκουν την επιστροφή του ρωσικού φυσικού αερίου, κάνοντας λόγο για έναν πόλεμο σε βάρος του Κάθετου Διαδρόμου και για εσκεμμένη δημιουργία συνθηκών που θα καταστήσουν το αμερικανικό LNG επαχθές για τον μέσο πολίτη της Ε.Ε. και θα οδηγήσουν ξανά την Ευρώπη στο ρωσικό αέριο.
Ο επικεφαλής του Ομίλου AKTOR τονίζει ότι πίσω από την αναποφασιστικότητα της Ε.Ε. κρύβεται η πρόθεση ορισμένων κρατών – μελών να διατηρήσουν τη σχέση τους με το ρωσικό αέριο με αποτέλεσμα να λειτουργούν με τρόπο που δεν επιτρέπει στο αμερικανικό LNG να είναι προσιτό. Και υπογραμμίζει ότι ο Κάθετος Διάδρομος συναντά εμπόδια, καθώς ασκούνται πιέσεις σε πολλά κράτη από τα οποία διέρχεται ώστε να μην προχωρήσουν στην εξασφάλιση μακροπρόθεσμων ποσοτήτων από τις ΗΠΑ.
Ενώ αποκαλύπτει ότι στην πρόσφατη σύνοδο υπουργών Ενέργειας στην Ουάσιγκτον, «υπήρξαν χώρες οι οποίες δίστασαν και ο δισταγμός τους ξεκάθαρα προκύπτει από επιρροές που είχαν από κάποια ευρωπαϊκά κράτη – άλλες φορές απευθείας από κράτη που ενεργούσαν για λογαριασμό του κράτους για το οποίο μιλούν και άλλες φορές από Ευρωπαίους αξιωματούχους που εμφανίζονταν με το μανδύα της Ε.Ε., αλλά εξυπηρετούσαν συμφέροντα κρατών – μελών».
Αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα να διασφαλιστούν μακροχρόνιες συμβάσεις, σήμερα που ακόμη υπάρχει περιθώριο διαπραγμάτευσης και με το δεδομένο ότι η τιμή spot του αερίου στις ΗΠΑ είναι σημαντικά φτηνότερη πρωτογενώς (προ του κόστους μεταφοράς του δηλαδή) από ό,τι στην ευρωπαϊκή αγορά
Ο κ. Εξάρχου σχολιάζει ότι αποτελούν προφάσεις εν αμαρτίαις τα περί υποκατάστασης μίας εξάρτησης (της ρωσικής) από μία άλλη, την ώρα όλοι υποτίθεται έχουν αποδεχθεί την νομοθετική απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου στην Ευρώπη από το 2027 και μετά. «Ενόψει αυτού τι θα έκανε ένας εχέφρων; Θα επιχειρούσε – σε εποχές που υπάρχει ακόμα το ρωσικό αέριο και άρα οι τιμές είναι συγκρατημένες ψυχολογικά – να διαπραγματευτεί τιμές για το μέλλον ώστε να διασφαλίσει ποσότητες που δεν είναι απολύτως δεδομένο ότι θα υπάρχουν, διότι όπως ξέρετε η τιμή επηρεάζεται από τη διαθεσιμότητα. Όταν λοιπόν δεν υπάρχουν ποσότητες η τιμή εκτοξεύεται προς ιλιγγιώδη επίπεδα» εκτιμά. Και προειδοποιεί ότι ο πόλεμος στο Ιράν δημιουργεί ζήτημα για το εάν το Κατάρ (ο 2ος εναλλακτικός προμηθευτής LNG) θα μπορεί να ανταποκριθεί στη ζήτηση, δεδομένου ότι διοχετεύει το δικό του αέριο κατά βάση στην Νοτιοανατολική Ασία. «Άρα, τι θα γίνει μετά το 2027 όταν θα φεύγει ένα φορτίο LNG από τη Λουζιάνα, το οποίο θα ξεκινά με μία τιμή Α και μέχρι να φτάσει στην Ευρώπη, κανείς δεν θα ξέρει πόσο θα κοστίζει;» διερωτάται.
Ο τερματικός σταθμός του ΔΕΣΦΑ στη Ρεβυθούσα
Για τον λόγο αυτό, επισημαίνει ότι αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα να διασφαλιστούν μακροχρόνιες συμβάσεις, σήμερα που ακόμη υπάρχει περιθώριο διαπραγμάτευσης και με το δεδομένο ότι η τιμή spot του αερίου στις ΗΠΑ είναι σημαντικά φτηνότερη πρωτογενώς (προ του κόστους μεταφοράς του δηλαδή) από ό,τι στην ευρωπαϊκή αγορά.
Ο κ. Εξάρχου επισημαίνει ότι δεν υπάρχει ειλικρινής πρόθεση από ορισμένα βόρεια κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης να εφαρμόσουν την απαγόρευση του ρωσικού αερίου (και ελέγχου τυχόν προσμείξεων του ρωσικού με το αζερικό αέριο) και παρατηρεί ότι καλλιεργείται ένα κλίμα το οποίο οδηγεί «στο να αρχίσουμε να γκρινιάζουμε διότι το αμερικάνικο φυσικό αέριο είναι πολύ ακριβό, ότι οι πολίτες μας υφίστανται για άλλη μια φορά εξαιρετικά πίεση από ακρίβεια οφειλόμενη στην έλλειψη ενέργειας». Και που οδηγεί αυτό; Στο να εμφανίζεται η Ευρώπη να κλείνει το μάτι σε όσους επιχειρούν την υπονόμευση της απαγόρευσης του ρωσικού αερίου και επενδύουν στην αμφιθυμία, ώστε βαθμιαία εξ αιτίας της απραγίας, να καταστεί μη αναστρέψιμη η επιστροφή στην ενεργειακή εξάρτηση από τη Ρωσία.
Και σχολιάζει ότι το φαινόμενο αυτό όχι μόνο είναι δείγμα έλλειψης σοβαρότητας, αλλά και δημιουργεί δυσχερείς συνθήκες ανταγωνισμού και αποτελεί τεκμήριο ότι «η αληθής πρόθεση αυτού που νομοθετεί είναι η ακριβώς ανάποδη» από αυτήν που υποτίθεται ότι είχε όταν ξεκινούσε η υπόθεση της απαγόρευσης του ρωσικού αερίου. Έτσι, μιλά για μία ευθεία υπονόμευση των κοινών ευρωπαϊκών πολιτικών εξ αιτίας των αντικρουόμενων συμφερόντων των κρατών – μελών.
Μάλιστα, υπενθυμίζει ότι «όταν τα συμφέροντα των κρατών – μελών ταυτίζονται, η Ε.Ε. έχει πολύ γρήγορα αντανακλαστικά, όπως για παράδειγμα συνέβη κατά την περίοδο του Covid. Όταν όμως αυτά δεν ταυτίζονται, εμφανίζονται οι παθογένειες της Ε.Ε. Και αυτό αποτελεί μία από τις σοβαρότερες αδυναμίες της Ευρώπης σήμερα».
Το σαμποτάζ
Ο κ. Εξάρχου επισημαίνει ότι οι ποσότητες για τις οποίες συζητάμε στον Κάθετο Διάδρομο είναι περίπου το 1/5 των αναγκών της Ευρώπης σε αέριο και τονίζει ότι ο ακήρυχτος πόλεμος που γίνεται στο εθνικό αυτό εγχείρημα, αποσκοπεί στο να αποτύχει το εγχείρημα ώστε να επιστρέψει η Ευρώπη πλήρως εξαρτημένη στο ρωσικό αέριο.
Με τον Κάθετο Διάδρομο δημιουργούνται συνθήκες που εξυπηρετούν απολύτως όχι μόνο την ελληνική οικονομία, αλλά και συνοδεύονται από σημαντικά γεωπολιτικά και γεωστρατηγικά οφέλη για την Ελλάδα
Και όπως εκτιμά, αυτό επιχειρείται μέσα από το γραφειοκρατικό σαμποτάζ του σχεδίου που έχει ως στόχο το να καταστεί το αμερικανικό LNG σημαντικά πιο ακριβό. Αυτός είναι και ο λόγος που ο κ. Εξάρχου είχε προτείνει από το Νταβός η Ε.Ε. να στηρίξει νομοθετικά ή και να επιδοτήσει τον Κάθετο Διάδρομο, εννοώντας όμως όχι την συγχρηματοδότηση νέων FSRU ή άλλων υποδομών, αλλά την στήριξη των κρατών – μελών από τα οποία διέρχεται ο διάδρομος με στόχο να διατηρήσουν το κόστος του υφιστάμενου διαδρόμου και τα υποσυστήματά του σε ένα διαχειρίσιμο και σταθερό κόστος, ώστε να μην φορολογείται εμμέσως το αέριο που θα διοχετεύεται από Νότον προς Βορρά από κάθε χώρα ξεχωριστά, επιβαρύνοντας παράφορα την τελική τιμή του προϊόντος.
Οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις
Ο κ. Εξάρχου σημειώνει ότι ο Κάθετος Διάδρομος έφερε αιφνιδίως και μία εντυπωσιακή αναβάθμιση των ελληνοαμερικανικών σχέσεων, καθώς οι ΗΠΑ δημιουργούν συνθήκες ώστε να αξιοποιείται πρωτίστως η Ελλάδα ως είσοδος για το αμερικανικό LNG, κάτι που «μετατρέπει ουσιωδώς τη γεωπολιτική ισορροπία μεταξύ των χωρών που μας αφορούν» και δημιουργεί μία ενισχυμένη ασφάλεια για τη χώρα.
«Δεν νομίζω ότι καλοβλέπουν τον Κάθετο Διάδρομο οι Τούρκοι, οι οποίοι θα χάσουν σημαντικότατα έσοδα μόνο από την “απαγόρευση” του αζερικού αερίου – που δεν απαγορεύεται per se, αλλά στην ουσία αυτός που το αγοράζει, πρέπει να είναι σε θέση να αποδείξει ότι δεν είναι ρωσικό, γεγονός που φέρνει τέτοιο κίνδυνο που στην πραγματικότητα αν δεν απαγορεύει, το περιορίζει σημαντικά. Ο περιορισμός του αζερικού αερίου σημαίνει ότι η Τουρκία χάνει λεφτά, τα οποία θα παίρνουμε εμείς» συνεχίζει.
Στο θέμα του Κάθετου Διαδρόμου τα συμφέροντα της Ε.Ε., της Ελλάδας και των ΗΠΑ ταυτίζονται
Με τον Κάθετο Διάδρομο «δημιουργούνται συνθήκες που εξυπηρετούν απολύτως όχι μόνο την ελληνική οικονομία» εξηγεί ο κ. Εξάρχου και σημειώνει ότι η Ελλάδα θα έχει σημαντικά έσοδα, με τον νέο της ρόλο να συνοδεύεται από σημαντικά γεωπολιτικά και γεωστρατηγικά οφέλη. Για τον λόγο αυτό τονίζει ότι ο Κάθετος Διάδρομος πρέπει να προστατευτεί και να στηριχτεί με κάθε θυσία η ελληνική πτυχή του, καθώς ο κίνδυνος να μην επιτύχει ως εθνικός σχεδιασμός, είναι υπαρκτός. Και υπογραμμίζει ότι ενώ το εμπορικό όφελος δεν πρόκειται να χαθεί για την Atlantic SEE LNG Trade, οι εθνικής σημασίας διαστάσεις του εγχειρήματος μπορεί και να κινδυνεύουν. «Στο θέμα του Κάθετου Διαδρόμου τα συμφέροντα της Ε.Ε., της Ελλάδας και των ΗΠΑ ταυτίζονται» καταλήγει.
Ο κ. Εξάρχου εκτιμά ότι οι πρόσφατες συμφωνίες που επιτεύχθηκαν στην Ουάσιγκτον ότι στο αμέσως επόμενο διάστημα, θα λάβουν μορφή οριστικής συμφωνίας. Ενώ σημειώνει ότι θα χρειαστεί να δημιουργηθεί και δεύτερο FSRU στη χώρα μας πριν το 2030 ώστε να υποστηριχθεί η ανάπτυξη του κάθετου διαδρόμου. Παράλληλα, δηλώνει κατηγορηματικά: «Δεν πρόκειται στο όνομα οποιουδήποτε οικονομικού οφέλους να υπηρετήσω γεωπολιτικές στρατηγικές άλλου κράτους, πέραν του ελληνικού – αυτό δεν πρόκειται να συμβεί. Θα εξακολουθήσω να λέω ότι πρέπει να στηρίξουμε την ελληνικότητα του εγχειρήματος. Πρέπει να δημιουργήσουμε εκείνες τις συνθήκες που ο Κάθετος Διάδρομος θα ταυτίζεται με τον ελληνικό του χαρακτήρα για να επιτευχθούν τα γεωστρατηγικά και γεωπολιτικά οφέλη του εγχειρήματος. Εναλλακτικές που δεν στηρίζουν τον ελληνικό χαρακτήρα του εγχειρήματος δεν θα με βρουν συμμέτοχο» τονίζει κατηγορηματικά.
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ (ΟΤ) – ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
