Η Ιταλία απολαμβάνει μια ασυνήθιστη κυβερνητική σταθερότητα από την ανάληψη των καθηκόντων της πρωθυπουργού Τζιόρτζια Μελόνι, πριν από περισσότερα από τρία χρόνια, με μια συνετή δημοσιονομική πολιτική και μια μετριοπαθή διεθνή στάση που έχουν κερδίσει την εύνοια των χρηματοπιστωτικών αγορών και των ψηφοφόρων, σημειώνει σε ανάλυσή του το Reuters.
Η διαφορά αποδόσεων μεταξύ των ιταλικών ομολόγων αναφοράς BTP και των αντίστοιχων γερμανικών ομολόγων Bund – ένας βασικός δείκτης της εμπιστοσύνης των επενδυτών στην Ιταλία – μειώθηκε στις αρχές του έτους κάτω από τις 60 μονάδες βάσης, το χαμηλότερο επίπεδο από το 2008.
Ωστόσο, οι επιπτώσεις των αμερικανο-ισραηλινών επιθέσεων κατά του Ιράν που ξεκίνησαν στις 28 Φεβρουαρίου αποκαλύπτουν μια σειρά από αδυναμίες στην ιταλική οικονομία, οι οποίες, σύμφωνα με αναλυτές, ενδέχεται να υπονομεύσουν τη δημοτικότητα της Μελόνι τόσο στον επιχειρηματικό κόσμο όσο και στο εκλογικό σώμα.
Η διαφορά αποδόσεων μεταξύ των ιταλικών ομολόγων αναφοράς BTP και των αντίστοιχων γερμανικών ομολόγων Bund – ένας βασικός δείκτης της εμπιστοσύνης των επενδυτών στην Ιταλία – μειώθηκε στις αρχές του έτους κάτω από τις 60 μονάδες βάσης, το χαμηλότερο επίπεδο από το 2008.
Το λεγόμενο «spread» έχει διευρυνθεί κατά περισσότερο από 20 μονάδες βάσης τις τελευταίες δύο εβδομάδες. Την ίδια περίοδο, οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου έχουν εκτοξευθεί, πλήττοντας τα ταμεία των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών σε μια χώρα της οποίας οι ενεργειακές ανάγκες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές.
Τα ακόλουθα πέντε διαγράμματα υπογραμμίζουν τα αυξανόμενα προβλήματα για τη Μελόνι, όπως σημειώνει το Reuters:
1/ Υψηλότερες τιμές πετρελαίου, υψηλότερες αποδόσεις των ιταλικών ομολόγων
Το ακόλουθο διάγραμμα συγκεντρώνει τρεις μεταβλητές: τις τιμές του πετρελαίου, την απόδοση των 10ετών BTP και το spread BTP-Bund (ιταλικών – γερμανικών ομολόγων). Η Ιταλία, με το τεράστιο δημόσιο χρέος της, τείνει να πλήττεται περισσότερο από άλλες χώρες της ευρωζώνης όταν οι αγορές μεταβαίνουν σε κατάσταση αποφυγής κινδύνου σε περιόδους παγκόσμιας αστάθειας ή όταν οι αγορές φοβούνται υψηλότερα επιτόκια.
Η αύξηση του κόστους δανεισμού της Ιταλίας οφείλεται στο γεγονός ότι η κυβέρνηση δεν κατάφερε να μειώσει το δημοσιονομικό έλλειμμα στο 3% του ΑΕΠ, όπως είχε τεθεί ως στόχος πέρυσι, με αποτέλεσμα η Ρώμη να βρίσκεται υπό πειθαρχική διαδικασία της ΕΕ που περιορίζει την ελευθερία της Μελόνι να πραγματοποιεί δαπάνες εν όψει των εκλογών του 2027.
Η πορεία των τιμών του αργού πετρελαίου έναντι του δεκαετούς ιταλικού ομολόγου
2/ Η άνοδος των τιμών του φυσικού αερίου ανεβάζει τους λογαριασμούς ρεύματος
Το ενεργειακό σύστημα της Ιταλίας, σε αντίθεση με εκείνα άλλων χωρών όπως η Γαλλία και η Ισπανία, βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από φυσικό αέριο, πράγμα που σημαίνει ότι κάθε απότομη αύξηση στις τιμές του φυσικού αερίου μεταφέρεται άμεσα στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών.
Αυτό αποτελεί μεγάλο πρόβλημα για μια κυβέρνηση που έχτισε μέρος της αξιοπιστίας της στην Ιταλία χάρη στην αντιμετώπιση της εγχώριας ενεργειακής κρίσης που προκάλεσε η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022.
Ιταλία: Η επίδραση των αυξανόμενων τιμών φυσικού αερίου στο κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας
3/ Η στασιμότητα του μεταποιητικού τομέα ενδέχεται να επιδεινωθεί
Ο μεταποιητικός τομέας της Ιταλίας αντιμετωπίζει δυσκολίες τα τελευταία τρία χρόνια, επιβραδύνοντας την ανάπτυξη της τρίτης μεγαλύτερης οικονομίας της ευρωζώνης.
Παρ’ όλα αυτά, οι βιομηχανικοί όμιλοι — βασική εκλογική βάση της Μελόνι, ειδικά στις βόρειες περιοχές — έχουν υποστηρίξει μέχρι τώρα την κυβέρνηση. Αν το κόστος της ενέργειας και οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι παραμείνουν υψηλοί και η διεθνής ζήτηση εξασθενήσει, θα συνεχίσουν να το κάνουν;
4/ Ο αγροτικός τομές αντιμετωπίζει έλλειψη λιπασμάτων
Η κατάρρευση της ναυτιλιακής κίνησης στα Στενά του Ορμούζ και οι διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα πλήττουν επίσης την ιταλική γεωργία —η οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα εισαγόμενα λιπάσματα— και απειλούν τη φημισμένη αγροδιατροφική βιομηχανία της χώρας.
Η έλλειψη λιπασμάτων είναι «ήδη κρίσιμη (και) κινδυνεύει να επιδεινωθεί με διακοπές στην προμήθεια και περαιτέρω αυξήσεις των τιμών», προειδοποίησε αυτό το μήνα η Coldiretti, η κύρια αγροτική ομάδα πίεσης της Ιταλίας, η οποία συνδέεται στενά με τη Μελόνι.
Η τιμή της ουρίας με βάση το άζωτο, ενός από τα πιο ευρέως χρησιμοποιούμενα λιπάσματα στον κόσμο, έχει εκτοξευθεί στα ύψη μετά την εκδήλωση της επίθεσης κατά του Ιράν.
Οι ιταλικές αγροτικές εξαγωγές επίσης πλήττονται. Η Coldiretti εκτιμά ότι οι ζημίες που έχουν ήδη προκληθεί υπερβαίνουν τα 100 εκατομμύρια ευρώ μόνο για τον τομέα της ανθοκομίας στη νότια περιοχή της Σικελίας, με πάνω από 2.000 εμπορευματοκιβώτια φυτών και λουλουδιών με προορισμό τις αγορές του Κόλπου να έχουν κολλήσει στη διαμετακόμιση.
5/ Τουρισμός
Με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή να αναστατώνει τις αεροπορικές μετακινήσεις από και προς την περιοχή, οι ιταλικοί τουριστικοί φορείς κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου.
Περισσότεροι από μισό εκατομμύριο ταξιδιώτες, κυρίως με υψηλή αγοραστική δύναμη, έφτασαν στην Ιταλία πέρυσι από χώρες του Κόλπου — Σαουδική Αραβία, ΗΑΕ, Κουβέιτ, Ομάν, Μπαχρέιν και Κατάρ — σημειώνοντας αύξηση 18,3% σε σχέση με το 2024, σύμφωνα με στοιχεία του ιταλικού οργανισμού τουρισμού ENIT.
Μια έκθεση που δημοσιεύθηκε πέρυσι από την εταιρεία πληρωμών Nexi σχετικά με τις τουριστικές δαπάνες στην Ιταλία έδειξε ότι οι ταξιδιώτες από την Αραβική Χερσόνησο διπλασιάστηκαν το 2024 σε σύγκριση με το 2022 και ξόδεψαν σχεδόν 1.000 ευρώ ανά πιστωτική κάρτα — περισσότερο από το διπλάσιο του μέσου όρου των ξένων επισκεπτών.
Η μείωση των πλούσιων επισκεπτών από τον Κόλπο θα μπορούσε να αντισταθμιστεί εν μέρει από τις αφίξεις από άλλες περιοχές, αλλά η ιταλική ένωση ταξιδιωτικών πρακτορείων Fiavet εκτίμησε στις 11 Μαρτίου ότι οι απώλειες ανέρχονταν ήδη σε 38.800 ευρώ ανά πρακτορείο.
Οι συνολικές απώλειες εσόδων για τον τουριστικό κλάδο — που περιορίζονται στις χαμένες κρατήσεις για το Πάσχα και τις ανοιξιάτικες διακοπές — υπερβαίνουν τα 222 εκατομμύρια ευρώ, σύμφωνα με την ένωση, με μόνο το 17% των ταξιδιωτών να έχει αποδεχτεί εναλλακτικούς προορισμούς.
Περισσότεροι από μισό εκατομμύριο ταξιδιώτες, κυρίως με υψηλή αγοραστική δύναμη, έφτασαν στην Ιταλία πέρυσι από χώρες του Κόλπου
