Οίκοι αξιολόγησης: Τι βαθμό έβαλαν στην Ελλάδα – Οι αστερίσκοι

Συγκρατημένοι εμφανίστηκαν για την Ελλάδα οι τρεις οίκοι αξιολόγησης που προχώρησαν -μέχρι στιγμής για το 2026- σε αξιολόγηση για την ελληνική οικονομία. Οι DBRS, Moody’s και Scope Ratings διατήρησαν τις βαθμολογίες τους ως είχαν, με τις συνέπειες του πολέμου στη Μέση Ανατολή να μπαίνουν στην αξιολόγηση για την Ελλάδα. Πέραν αυτού και οι τρεις οίκοι καταγράφουν μια σειρά από διαρθρωτικά προβλήματα και καθοδικούς κινδύνους για την πορεία της ελληνικής οικονομίας, οι οποίοι μόνο απαρατήρητοι δεν περνούν.

Πάντως, οι οίκοι κάθε άλλο παρά αγνοούν τα διαρθρωτικά προβλήματα της ελληνικής οικονομίας και το «ευρύ και επίμονο» έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Είναι γεγονός ότι το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών παραμένει σε αρνητικό έδαφος. Παράλληλα, οι εμπορικοί πόλεμοι και οι γεωπολιτικές εντάσεις ενδέχεται να πιέσουν τις αναδυόμενες αγορές και να επηρεάσουν έμμεσα και την Ελλάδα, κυρίως μέσω του εξωτερικού τομέα και των επιπτώσεων στις χρηματοπιστωτικές ροές, όπως διαπιστώνουν.

Οίκοι αξιολόγησης: Οι σημαντικοί κίνδυνοι

Σε κάθε περίπτωση, υπάρχουν σημαντικοί κίνδυνοι που πρέπει να αξιολογεί κάθε επενδυτής, κάτι που αποτυπώνεται και από τη σκοπιά των οίκων αξιολόγησης.

Παράλληλα, η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει υψηλό δημόσιο χρέος, παρά το γεγονός ότι μειώνεται ως ποσοστό του ΑΕΠ. Κάτι τέτοιο μπορεί να προκαλέσει ανησυχίες σε περιόδους οικονομικής επιβράδυνσης ή αρνητικών εξωτερικών σοκ. Άλλωστε, η Ελλάδα συνεχίζει να έχει το υψηλότερο δημόσιο χρέος σε όλη την Ευρώπη.

Μέχρι τώρα, η Ελλάδα έχει εξασφαλίσει σταθερές αξιολογήσεις από μεγάλους διεθνείς οίκους, κρατώντας μια θέση εντός του επενδυτικού βαθμού, παρά τις προκλήσεις του χρέους και των δημοσιονομικών πιέσεων. Αλλά παραμένει στα χαμηλά της επενδυτικής κλίμακας του «Β». Και αυτό δεν αναμένεται να αλλάξει δραματικά φέτος. Όσο για να φτάσει το grade A, ούτε λόγος σε αυτή τη φάση.

Οι αστερίσκοι της Moody’s

Με «αστερίσκους» για την ελληνική οικονομία δημοσιεύτηκε η αξιολόγηση της Moody’s, διατηρώντας αμετάβλητη στη βαθμίδα Baa3 όπως και το outlook. Μέσα στο κινδύνους που «βλέπει» ο οίκος για την Ελλάδα εντάσσεται το υψηλό δημόσιο χρέος, οι μεταρρυθμίσεις, οι οποίες καθυστερούν, αλλά και το ερώτημα του τι θα συμβεί με την ανάπτυξη μετά το πέρας του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ενώ εγείρει ζήτημα και με το δημογραφικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει η χώρα μας.

Σύμφωνα με τη Moody’s, η σταθερή προοπτική (σταθερό outlook) ενσωματώνει την άποψή του οίκου ότι η τρέχουσα πολύ ισχυρή δημοσιονομική επίδοση είναι πιθανό να μετριαστεί με το χρόνο, αν και το βάρος του χρέους θα συνεχίσει να μειώνεται.

Η καθοδική πίεση στην αξιολόγηση “Baa3” της Ελλάδας θα μπορούσε να προκύψει εάν υπάρξουν ενδείξεις ότι οι προηγούμενες μεταρρυθμίσεις δεν αποδίδουν για την ανάπτυξη και τα δημοσιονομικά οφέλη που αναμένονται.

Συγκεκριμένα, ενδείξεις μιας συνεχιζόμενης και σημαντικής επιδείνωσης της δημοσιονομικής θέσης της Ελλάδας, πιθανόν σε συνδυασμό με σοβαρή επιδείνωση της υγείας του τραπεζικού τομέα, θα προκαλούσαν αρνητική αξιολόγηση, όπως θα συνέβαινε και με πισωγύρισμα στις διαρθρωτικές μακροοικονομικές ή δημοσιονομικές μεταρρυθμίσεις. Μια σημαντική επιδείνωση της γεωπολιτικής κατάστασης στην Ευρώπη που θα είχε χειροπιαστές ενδείξεις αδύναμης στήριξης από βασικούς συμμάχους, κυρίως τις Ηνωμένες Πολιτείες, θα μπορούσε επίσης να οδηγήσει σε καθοδική πίεση στην προοπτική ή την αξιολόγηση.

Τα «αγκάθια» που διαπιστώνει η DBRS

Η τεράστια αβεβαιότητα που έχει προκαλέσει διεθνώς ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν εγείρει ζητήματα για την Ελλάδα, κάτι το οποίο φάνηκε και στην αξιολόγηση της DBRS, η οποία προηγήθηκε.

Η κλιμάκωση του πολέμου στη Μέση Ανατολή και το κλείσιμο στα Στενά του Ορμούζ φέρνουν νέους πληθωριστικούς κινδύνους, με την Ελλάδα να παρουσιάζει ήδη πριν τον πόλεμο ένα πληθωρισμό της τάξης του 3% κατά το πρώτο δίμηνο της φετινής χρονιάς. Οι αγορές φοβούνται πως η κρίση θα έχει διάρκεια και σταθμίζουν τα πάντα.

Ένα ενδεχόμενο παρατεταμένο ενεργειακό σοκ θα επηρεάσει τον προϋπολογισμό. Η αύξηση στις τιμές του πετρελαίου περνά στα καύσιμα, από εκεί στις μεταφορές, στα τρόφιμα και στις υπηρεσίες.

Ο προϋπολογισμός έχει συνταχθεί με μέση τιμή Brent στα 62,4 δολάρια το βαρέλι. Μια παραμονή άνω των 100 δολαρίων αποτελεί σημαντική απόκλιση από τη βασική υπόθεση.

Αρκετούς κινδύνους για την ελληνική οικονομία ανέδειξε η αξιολόγηση του καναδικού οίκου DBRS, διατηρώντας την πιστοληπτική ικανότητα της Ελλάδας στο “BBB”. Πέραν της προφανούς παραμέτρου η οποία δεν είναι άλλη από τον εξελισσόμενο πόλεμο στη Μέση Ανατολή, ο οίκος εντοπίζει και διαρθρωτικά ζητήματα για την ελληνική οικονομία, τα οποία δεν έχουν διορθωθεί.

Παρότι οι ευνοϊκές οικονομικές και δημοσιονομικές συνθήκες εκτιμάται ότι θα συνεχιστούν και το 2026, οι προοπτικές της οικονομίας αντιμετωπίζουν σημαντικούς καθοδικούς κινδύνους, όπως μια πιθανή κλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων, αναφέρεται μέσα στην έκθεση της DBRS. Άλλωστε, οι οικονομολόγοι του καναδικού οίκου επισημαίνουν ότι παραμένει αβέβαιο το κατά πόσο η αυξημένη ένταση στη Μέση Ανατολή θα οδηγήσει σε διατηρήσιμη άνοδο του παγκόσμιου κόστους ενέργειας.

Οι αναταράξεις που «βλέπει» η Scope Ratings

Οι αναταράξεις που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έκαναν τον οίκο Scope Ratings να κρατήσει στάση αναμονής στην αξιολόγηση του που δημοσιεύτηκε χθες. Έτσι, η βαθμολογία του για την πιστοληπτική ικανότητα της ελληνικής οικονομίας παρέμεινε στο «BBB» με θετικές προοπτικές.

Την ίδια στιγμή, εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικές προκλήσεις. Το υψηλό επίπεδο δημόσιου χρέους παραμένει βασική ευπάθεια, παρά τη σταδιακή αποκλιμάκωσή του, καθώς η επιβράδυνση της ανάπτυξης και η αύξηση των δαπανών λόγω γήρανσης του πληθυσμού ενδέχεται να περιορίσουν τον ρυθμό μείωσης. Παράλληλα, διαρθρωτικοί περιορισμοί, όπως η χαμηλή παραγωγικότητα και οι δημογραφικές πιέσεις, επιβαρύνουν τις μεσοπρόθεσμες προοπτικές ανάπτυξης.

Επιπλέον, τo έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών και η αρνητική καθαρή διεθνή επενδυτική θέση, αντανακλούν μια οικονομία εξαρτημένη από υπηρεσίες και εκτεθειμένη σε εξωτερικούς κραδασμούς.

Το σημαντικό έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών αντανακλά την ισχυρή ζήτηση για εισαγωγές, ιδιαίτερα ενέργειας, καθώς και τη δομή της οικονομίας που βασίζεται στον τουρισμό και στις εισροές κεφαλαίων. Η διατήρηση της ανάπτυξης μεσοπρόθεσμα προϋποθέτει συνέχιση των μεταρρυθμίσεων, σταθερές επενδύσεις πέραν του ορίζοντα του Ταμείου Ανάκαμψης και ενίσχυση της παραγωγικότητας.

Η Scope επισημαίνει επίσης ότι μια παρατεταμένη περίοδος υψηλών τιμών ενέργειας, λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή, θα επηρεάσει δυσανάλογα την Ελλάδα, εξαιτίας της εξάρτησής της από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, με αρνητικές επιπτώσεις στην ανάπτυξη και τον πληθωρισμό. Η πρόσφατη επιβολή πλαφόν τιμών αναδεικνύει αυτή την ευπάθεια και υποδηλώνει δυνητικούς δημοσιονομικούς κινδύνους, αν και το άμεσο κόστος παραμένει περιορισμένο, καθώς τα μέτρα βασίζονται σε περιορισμούς περιθωρίων και όχι σε άμεσες επιδοτήσεις.

Σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, ωστόσο, οι προκλήσεις παραμένουν. Μετά το 2030, ο ρυθμός μείωσης του χρέους αναμένεται να επιβραδυνθεί, καθώς η ανάπτυξη υποχωρεί, οι δαπάνες για τη γήρανση αυξάνονται και το κόστος εξυπηρέτησης ενισχύεται. Υπό το βασικό σενάριο της Scope, το χρέος μειώνεται πιο αργά προς περίπου 120% του ΑΕΠ έως το 2035, παραμένοντας υψηλό για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Καθοδικοί κίνδυνοι θα μπορούσαν να προκύψουν από επιβράδυνση ή αντιστροφή της μείωσης του δημόσιου χρέους λόγω χαλάρωσης της δημοσιονομικής πειθαρχίας ή ασθενέστερης ανάπτυξης, καθώς και από επιδείνωση της μακροοικονομικής ανθεκτικότητας, με σημαντική επιδείνωση των εξωτερικών ισορροπιών ή αναζωπύρωση κινδύνων στον τραπεζικό τομέα.

Οι επόμενες αξιολογήσεις

Αναφορικά με τις επόμενες αξιολογήσεις, ακολουθεί η S&P στις 24 Απριλίου και η Fitch στις 8 Μαΐου. Από το ερχόμενο φθινόπωρο ξεκινά στις 4 Σεπτεμβρίου με την DBRS. Ακολουθούν οι Moody’s και Scope που θα ανακοινώσουν τις αξιολογήσεις τους για την Ελλάδα στις 18 Σεπτεμβρίου. Στις 23 Οκτωβρίου θα ακολουθήσει η S&P και στις 6 Νοεμβρίου η Fitch.

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι οίκοι αξιολόγησης προφανώς και δεν θα κρίνουν μόνο από τις εξελίξεις των τελευταίων ημερών, αλλά θα εξετάσουν τη γεωπολιτική ένταση που δημιουργεί ένα νέο μακροοικονομικό τοπίο.

Χωρίς να μπορεί κάποιος να είναι σίγουρος, η αβεβαιότητα που έχει δημιουργήσει το θέμα του πολέμου στη Μέση Ανατολή και αναμένεται να οδηγήσει τους οίκους αξιολόγησης να κρατήσουν στάση αναμονής, τουλάχιστον σε πρώτη φάση.