Οι νέες ισορροπίες μετά την κρίση στο Ιράν

Η γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή και ειδικότερα η σύγκρουση με επίκεντρο το Ιράν έχει επαναφέρει δυναμικά τον παράγοντα ρίσκου στις διεθνείς αγορές, διαταράσσοντας τις ισορροπίες που είχαν αρχίσει να διαμορφώνονται από τις αρχές του έτους.

Οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές, η de facto διακοπή της διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ και οι ανησυχίες για την επάρκεια προσφοράς έχουν προκαλέσει έντονες διακυμάνσεις στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου, μεταφέροντας άμεσα τις πιέσεις στον πληθωρισμό και κατ’ επέκταση στη νομισματική πολιτική.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι επενδυτές επαναξιολογούν τόσο τις μακροοικονομικές προοπτικές όσο και τη δομή των χαρτοφυλακίων τους, καθώς η ενέργεια εξελίσσεται στον βασικό μηχανισμό μετάδοσης του σοκ στην παγκόσμια οικονομία.

Το βασικό συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι η αγορά έχει εισέλθει σε φάση αναδιάρθρωσης, όπου λίγοι τομείς και γεωγραφικές περιοχές καταγράφουν κέρδη, ενώ το μεγαλύτερο μέρος των assets δέχεται σημαντικές πιέσεις.

Από την έναρξη της σύγκρουσης στα τέλη Φεβρουαρίου, οι διεθνείς μετοχικές αγορές έχουν κινηθεί καθοδικά, με τα περισσότερα Χρηματιστήρια να καταγράφουν απώλειες που σε πολλές περιπτώσεις ξεπερνούν το 10%.

Ενδεικτικά, μεγάλες οικονομίες όπως η Γαλλία, η Γερμανία, η Ινδία, η Ιταλία, η Ιαπωνία και το Μεξικό εμφανίζουν σημαντικές απώλειες, αντανακλώντας την ευαισθησία τους στο ενεργειακό κόστος.

Ακόμη πιο έντονες είναι οι πιέσεις σε αγορές όπως η Ινδονησία, το Βιετνάμ, η Νότια Κορέα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Περού και η Νότια Αφρική, όπου οι απώλειες ξεπερνούν το 15%.

Στον αντίποδα, ελάχιστοι τομείς καταφέρνουν να διατηρήσουν θετικό πρόσημο. Η ενέργεια, το πετρέλαιο, τα αγροτικά εμπορεύματα και η αγορά του Ισραήλ ξεχωρίζουν ως οι βασικοί «νικητές» της συγκυρίας, επιβεβαιώνοντας ότι σε περιόδους γεωπολιτικής αστάθειας, τα assets που συνδέονται άμεσα με την προσφορά ενέργειας αποκτούν στρατηγικό πλεονέκτημα. Χαρακτηριστική είναι και η περίπτωση της Νορβηγίας, η οποία ως καθαρός εξαγωγέας πετρελαίου αποτελεί μία από τις ελάχιστες ανεπτυγμένες αγορές με θετική απόδοση.

Αντίθετα, η παραδοσιακή αντίληψη περί «ασφαλών καταφυγίων» δοκιμάζεται. Τόσο ο χρυσός όσο και το ασήμι έχουν δεχθεί πιέσεις, καθώς οι πληθωριστικές προσδοκίες και η άνοδος των αποδόσεων ενισχύουν τη σχετική ελκυστικότητα του δολαρίου και των κρατικών ομολόγων.

Παράλληλα, ούτε η αγορά σταθερού εισοδήματος προσφέρει ουσιαστική προστασία, με τα μακροπρόθεσμα αμερικανικά ομόλογα να καταγράφουν απώλειες άνω του 5%.

Η εξέλιξη αυτή συνδέεται άμεσα με τη στάση των κεντρικών τραπεζών. Παρά την αυξημένη αβεβαιότητα, η πλειονότητα των μεγάλων νομισματικών αρχών, συμπεριλαμβανομένων της Fed, της ΕΚΤ, της Τράπεζας της Αγγλίας και της Τράπεζας της Ιαπωνίας, διατήρησε τα επιτόκια αμετάβλητα, επιλέγοντας στάση αναμονής. Η επιλογή αυτή αντικατοπτρίζει τη δυσκολία εξισορρόπησης μεταξύ πληθωριστικών πιέσεων και κινδύνων επιβράδυνσης της ανάπτυξης.

Η ενέργεια παραμένει ο καθοριστικός παράγοντας. Οι τιμές του Brent έφτασαν έως και τα 119 δολάρια ανά βαρέλι πριν υποχωρήσουν, ενώ και το φυσικό αέριο κινήθηκε ανοδικά, αντανακλώντας τις ανησυχίες για την προσφορά. Το βασικό σενάριο θέλει το σοκ να είναι προσωρινό, ωστόσο η διάρκεια της κρίσης θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό τις επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία.

Σε αυτό το πλαίσιο, η επενδυτική ψυχολογία έχει μετατοπιστεί προς πιο αμυντικές στρατηγικές, χωρίς όμως να έχει φτάσει σε επίπεδα πανικού.

Οι επενδυτές εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί, διατηρώντας ωστόσο τις βασικές κατανομές τους, εν αναμονή μεγαλύτερης ορατότητας.

Η επόμενη φάση για τις αγορές θα εξαρτηθεί από δύο κρίσιμους παράγοντες, τη διάρκεια της γεωπολιτικής έντασης και την πορεία των τιμών ενέργειας. Εάν οι πιέσεις αποκλιμακωθούν, το επενδυτικό αφήγημα υπέρ των διεθνών αγορών θα μπορούσε να επανέλθει. Σε αντίθετη περίπτωση, η ενέργεια θα συνεχίσει να λειτουργεί ως καταλύτης αστάθειας, διατηρώντας τις αγορές σε καθεστώς αυξημένης μεταβλητότητας και επιλεκτικών ευκαιριών

Ο Συμεών Μαυρουδής είναι Διαχειριστής Α/Κ και ιδιωτικών χαρτοφυλακίων στη Fast Finance ΑΕΠΕΥ