Μέση Ανατολή: Τα σενάρια οίκων για τις επιπτώσεις του πολέμου σε οικονομία και εισηγμένες

Η κλιμάκωση του πολέμου στη Μέση Ανατολή με το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και τις επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις να ενισχύουν την αναταραχή από την πλευρά της προσφοράς αυξάνοντας τους κινδύνους ενός παρατεταμένου ενεργειακού σοκ και ενισχύοντας τις στασιμοπληθωριστικές πιέσεις, ειδικά σε χώρες που είναι καθαροί εισαγωγείς ενέργειας όπως η Ελλάδα, ενισχύει και τα «πολεμικά σενάρια» για την ελληνική οικονομία.

Ο προϋπολογισμός του 2026, εξάλλου, έχει καταρτιστεί με την παραδοχή για τιμή πετρελαίου στα 62 δολ./βαρέλι και ήδη οι τιμές έχουν εκτοξευθεί προς τα 110-120 δολ./βαρέλι.

Με βάση τα μοντέλα της Oxford Economic, με τιμές πετρελαίου στα 100 δολάρια το βαρέλι, το οικονομικό επιτελείο υπολογίζει μείωση της ανάπτυξης 0,45%, στο 1,9% από 2,4%, που είναι το βασικό σενάριο για το 2026, ενώ αναμένεται μείωση της ιδιωτικής κατανάλωσης (κατά 0,7%) και των επενδύσεων (κατά 0,9%). Σε πραγματικούς όρους οι εισαγωγές μειώνονται, καθ’ όσον η αρνητική επίδραση της αύξησης της τιμής του πετρελαίου στην εγχώρια ζήτηση υπερισχύει της επίδρασης στην αξία των εισαγωγών. Ταυτόχρονα, η μεγάλη αύξηση της τιμής του πετρελαίου οδηγεί σε ισχυρότατες πληθωριστικές πιέσεις, με τον δείκτη τιμών καταναλωτή να αυξάνεται κατά 4,7%, έναντι 2,2% στο βασικό σενάριο. Παρά την αρνητική επίδραση στο πραγματικό ΑΕΠ, το ονομαστικό ΑΕΠ αυξάνεται ταχύτερα σε σχέση με το βασικό σενάριο λόγω του πληθωρισμού.

Αν η αύξηση των τιμών ενέργειας και πρώτων υλών αντιστραφεί μέχρι το καλοκαίρι, οι επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία θα είναι μετρήσιμες και σχετικά ελεγχόμενες

Εξάρτηση

Αν η αύξηση των τιμών ενέργειας και πρώτων υλών αντιστραφεί μέχρι το καλοκαίρι, οι επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία θα είναι μετρήσιμες και σχετικά ελεγχόμενες, αν όμως δεν αντιστραφεί σχετικά σύντομα, μπορεί να επηρεάσει την ελληνική οικονομία σημαντικά, καθώς καταναλωτικά και παραγωγικά είναι εξαρτημένη από τις εισαγωγές ενέργειας, εκτιμούσαν κορυφαίοι οικονομολόγοι.

Καθώς πάντως το σενάριο της ταχείας αποκλιμάκωσης της κρίσης αποτελεί μάλλον παρελθόν όπως παρατηρούσαν αναλυτές της Morgan Stanley, όταν οι τιμές της ενέργειας αυξάνονται ως αποτέλεσμα των διακοπών εφοδιασμού, ο αντίκτυπος εξαπλώνεται ταχύτερα – και όχι μόνο μέσω της βενζίνης. Η ενέργεια είναι ενσωματωμένη σχεδόν σε κάθε τομέα της οικονομίας: το κόστος για τη μεταφορά αγαθών, την παραγωγή και συσκευασία τροφίμων, τη λειτουργία εργοστασίων και την τροφοδοσία των δικτύων ταξιδιών και logistics, με αποτέλεσμα το μείγμα του υψηλότερου πληθωρισμού και επιβράδυνσης της ανάπτυξης να φέρνει πιο κοντά το σενάριο του στασιμοπληθωρισμού. Το υψηλότερο κόστος ενέργειας μπορεί να λειτουργήσει σαν φόρος στους καταναλωτές, μειώνοντας την αγοραστική τους δύναμη, ενώ παράλληλα συμπιέζει και τα περιθώρια κέρδους των επιχειρήσεων.

Στο «ακραίο» σενάριο της ΕΚΤ, το πετρέλαιο θα ανέλθει σε σχεδόν 150 δολάρια ανά βαρέλι

Προβλέψεις

Στο βασικό σενάριο της ING, βάσει του οποίου οι μάχες ολοκληρώνονται τις επόμενες εβδομάδες, αν και επιθέσεις χαμηλότερης έντασης συνεχίζονται για αρκετούς μήνες, τότε υπολογίζει πως η ανάπτυξη στην Ελλάδα θα κυμανθεί στο 1,9% και στο 1,8% τη διετία 2026-2027, με τον πληθωρισμό στο 3,3% και 2,3% αντίστοιχα. Να σημειωθεί πως ήδη για τον Φεβρουάριο, η Eurostat αναθεώρησε οριακά τον ετήσιο πληθωρισμό για την Ελλάδα στο 3,1%.

Σε περίπτωση πάντως μιας σύγκρουσης διαρκείας με τις τιμές του πετρελαίου να εκτοξεύονται στα 150-200 δολ./βαρέλι τότε και η ελληνική οικονομία θα βρεθεί σε «αχαρτογράφητα νερά».

Στο «ακραίο» σενάριο της ΕΚΤ, το πετρέλαιο θα ανέλθει σε σχεδόν 150 δολάρια ανά βαρέλι και οι τιμές του φυσικού αερίου σε 110 ευρώ ανά μεγαβατώρα το δεύτερο τρίμηνο του τρέχοντος έτους, ωθώντας τον συνολικό πληθωρισμό στο 4,4% εφέτος, στο 4,8% το επόμενο έτος και στο 2,8% το 2028. Σύμφωνα με το ηπιότερο – «δυσμενές» σενάριο, ο πληθωρισμός αναμένεται να αυξηθεί στο 3,5% το 2026, πριν υποχωρήσει στο 2,1% το 2027 και τελικά στο 1,6% το 2028.

Σε κάθε περίπτωση, η χώρα μας παραμένει περισσότερο ευάλωτη σε δυσμενείς εξελίξεις στο ενεργειακό πεδίο και στην περιφερειακή εφοδιαστική αλυσίδα, δεδομένης της αδράνειας του εγχώριου πληθωρισμού και των συνεχιζόμενων πιέσεων κόστους στις ενεργοβόρες βιομηχανίες, ακόμη και σε περιβάλλον χαμηλών τιμών ορυκτών καυσίμων, ενώ πρόσθετο πλήγμα θα αποτελέσει τυχόν ανατροπή της θετικής πορείας του τουρισμού.

Οι επιπτώσεις σύμφωνα με το ΕΒΕΠ, εστιάζονται κύρια σε πέντε βασικούς τομείς: τη ναυτιλία, το εμπόριο, το ενεργειακό κόστος, τον τουρισμό και τη γεωπολιτική σταθερότητα της Ανατολικής Μεσογείου, με το συνολικό κόστος να υπολογίζεται περίπου στο 1% του ΑΕΠ.

Ανάμεσα στις ευρωπαϊκές χώρες των οποίων το ενεργειακό μείγμα εμφανίζει ιδιαίτερη εξάρτηση από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο τοποθετεί την Ελλάδα η Scope Ratings, ενώ τα στοιχεία της S&Ρ δείχνουν επίσης ότι η Ελλάδα εισάγει το 78% του πετρελαίου και αερίου της, με την ενεργειακή ένταση του ΑΕΠ να υπολογίζεται στο 84,7%.

Η ελληνική οικονομία εμφανίζει την υψηλότερη κατανάλωση πετρελαίου και φυσικού αερίου (κοντά στο 4,5% του ΑΕΠ) μεταξύ των περισσοτέρων ευρωπαϊκών χωρών

Τα περιθώρια

Η ελληνική οικονομία εμφανίζει την υψηλότερη κατανάλωση πετρελαίου και φυσικού αερίου (κοντά στο 4,5% του ΑΕΠ) μεταξύ των περισσοτέρων ευρωπαϊκών χωρών, αλλά την ίδια στιγμή είναι και από τις ελάχιστες ευρωπαϊκές χώρες με δημοσιονομικό πλεόνασμα έχοντας έτσι και από τα υψηλότερα δημοσιονομικά περιθώρια για μέτρα στήριξης, παράλληλα με τις όποιες πρωτοβουλίες σε ευρωπαϊκό επίπεδο, σημείωνε και η Capital Economics.

Την εκτίμηση ότι η ελληνική οικονομία είναι λιγότερο εκτεθειμένη σε ένα ενεργειακό σοκ από ό,τι οι περισσότερες χώρες της ευρωζώνης, εκφράζει και η Goldman Sachs, επικαλούμενη και την εμπειρία του 2022, καθώς η δυναμική της ανάπτυξης παραμένει ανθεκτική, ενώ η κυβέρνηση έχει τον δημοσιονομικό χώρο για να χρηματοδοτήσει μέτρα στήριξης.

Οι μηχανισμοί μετάδοσης της κρίσης στις ελληνικές εταιρείες δεν είναι οριζόντια, αλλά διοχετεύεται μέσα από συγκεκριμένα κανάλια που καθορίζουν την τελική εικόνα, εκτίμησε η Eurobank Equities.

Το πρώτο και πλέον άμεσο πλήγμα αφορά το κόστος των ενεργειακών εισροών, όπου εταιρείες με υψηλή εξάρτηση από τα καύσιμα καλούνται να διαχειριστούν την εκτίναξη των λειτουργικών τους εξόδων. Παράλληλα, η ικανότητα κάθε επιχείρησης να μετακυλίσει τον πληθωρισμό στις τελικές τιμές λειτουργεί ως η κύρια γραμμή άμυνας για τη διατήρηση των περιθωρίων κέρδους.

Εξίσου κρίσιμη είναι η ευαισθησία των εταιρειών στα επιτόκια, καθώς ο ενεργειακός πληθωρισμός αναγκάζει τις κεντρικές τράπεζες να διατηρήσουν σφιχτή τη νομισματική τους πολιτική για μεγαλύτερο διάστημα. Αυτό επιβαρύνει τις επιχειρήσεις με υψηλό δανεισμό κυμαινόμενου επιτοκίου. Τέλος, το σοκ στη ζήτηση και η κάμψη της καταναλωτικής εμπιστοσύνης αποτελούν τον αστάθμητο παράγοντα για την ελληνική οικονομία, δεδομένης της τεράστιας μακροοικονομικής σημασίας του εισερχόμενου τουρισμού.

Εισηγμένες εταιρείες

Ειδικά για τις εισηγμένες εταιρείες η Eurobank Equities εκτιμά πως κερδισμένα εμφανίζονται τα διυλιστήρια (HelleniQ Energy, Motor Oil), καθώς η συγκυρία ευνοεί τα περιθώρια διύλισης, αλλά και η ΔΕΗ που ευνοείται από τις υψηλότερες τιμές χονδρικής ηλεκτρικής ενέργειας, με τον κίνδυνο ρυθμιστικών παρεμβάσεων να παραμένει ως απειλή.

Η Metlen τοποθετείται ευνοϊκά λόγω της καθετοποιημένης παραγωγής και της εμπορίας φυσικού αερίου, παρόλο που το κόστος παραγωγής στον τομέα των μετάλλων θα είναι αυξημένο.

Στις ενεργοβόρες βιομηχανίες, η Τιτάν φαίνεται ικανή να απορροφήσει τους κραδασμούς μέσω της δυναμικής τιμολόγησης των προϊόντων της.

Το ΔΑΑ εμφανίζει ανθεκτικότητα, καθώς το πλαίσιο λειτουργίας του συνδέεται περισσότερο με τον πληθωρισμό παρά με την αυξομείωση της κίνησης.

Οι εταιρείες ακινήτων απολαμβάνουν την προστασία των ενοικίων που είναι συνδεδεμένα με τον πληθωρισμό, αν και η άνοδος των αποδόσεων επιβαρύνει τις λογιστικές αποτιμήσεις των χαρτοφυλακίων τους.

Στον αντίποδα, η Aegean και οι κυκλικές εταιρείες που συνδέονται με τον τουρισμό, όπως η Autohellas, δέχονται πιέσεις καθώς η όποια αναπροσαρμογή των τιμών στα εισιτήρια θα δοκιμάσει την ελαστικότητα της ζήτησης. Μεικτή είναι η εικόνα στις τράπεζες, καθώς τα υψηλότερα επιτόκια στηρίζουν τα έσοδα από τόκους, αν και μέρος του οφέλους μπορεί να αντισταθμιστεί από αυξημένο κόστος κινδύνου.

Πηγή: ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ (ΟΤ) – ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ