Η «επανάσταση» που έφεραν τα φάρμακα αδυνατίσματος άλλαξε αρκετά πράγματα στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας. Αλλά αυτη η επανάσταση δεν ήταν σίγουρα για όλους ή δεν έφτασε σε… όλους.
Το κόστος ηταν υψηλό για τα φάρμακα απώλειας βάρους, γνωστά ως GLP-1, και πολλές ιδιωτικές και κρατικές ασφαλιστικές εταιρείες είχαν διστάσει μπροστά στα πιθανά κόστη και αρνήθηκαν -τελικά- να καλύψουν τα φάρμακα που προορίζονται αποκλειστικά για τη θεραπεία του βάρους.
Σαν αποτέλεσμα εκατομμύρια άνθρωποι στις ΗΠΑ, πληρώνουν από την τσέπη τους και αυτό έχει ωθήσει τις φαρμακευτικές εταιρείες να αναζητούν και να ανταγωνίζονται για πελάτες όπως ένας συνηθισμένος λιανοπωλητής, σημειώνει το BBC.
Έχουν λανσάρει ιστότοπους απευθείας πώλησης στους καταναλωτές, έχουν συνάψει συμφωνίες διανομής με γίγαντες του λιανικού εμπορίου όπως η Walmart και η Costco, και έχουν ξεκινήσει δικαστικές μάχες εναντίον ανταγωνιστών που χρησιμοποιούν τα φάρμακα εκτός ενδείξεων.
Οι φαρμακοβιομηχανίες έρριξαν τις τιμές
Ίσως το πιο σημαντικό είναι ότι οι εταιρείες έχουν μειώσει δραστικά τις τιμές τους.
Η αρχική δόση του Wegovy διατίθεται πλέον σε ασθενείς που πληρώνουν από την τσέπη τους με μόλις 149 δολάρια το μήνα, σε σύγκριση με την αρχική τιμή των πάνω από 1.600 δολαρίων το μήνα, όταν κυκλοφόρησε για πρώτη φορά στις ΗΠΑ το 2021. Τα φιαλίδια του Zepbound της Lilly ξεκινούν από 299 δολάρια το μήνα, από περισσότερα από 1.000 δολάρια όταν κυκλοφόρησε το 2023.
Αν και οι τιμές παραμένουν υψηλότερες από ό,τι σε πολλά άλλα μέρη του κόσμου, αναμένεται να συνεχίσουν να πέφτουν τα επόμενα χρόνια, καθώς λήγουν οι πατέντες και νέα προϊόντα εισέρχονται στην αγορά, συμπεριλαμβανομένων εναλλακτικών λύσεων χαμηλότερης τιμής, όπως τα χάπια.
Απ ευθείας πωλήσεις και ο Τραμπ
Οι μειώσεις των τιμών έχουν προκαλέσει ενδιαφέρον ως προς το αν το μοντέλο απευθείας πώλησης στον καταναλωτή θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση του υψηλού κόστους των φαρμάκων , καθώς καθιστά τη διαμόρφωση των τιμών λιγότερο αδιαφανή και περιθωριοποιεί τους «διαχειριστές φαρμακευτικών παροχών» (PBM), οι οποίοι διαπραγματεύονται τις τιμές των φαρμάκων μεταξύ των κατασκευαστών και των ασφαλιστικών προγραμμάτων υγείας.
«Αυτό που κάνει είναι να αναδεικνύει την έλλειψη διαφάνειας», λέει η οικονομολόγος Alison Sexton Ward, ανώτερη ερευνήτρια στο USC. «Έτσι… προωθεί αυτή την ιδέα της απευθείας πώλησης στον καταναλωτή.»
Ο Πρόεδρος Τραμπ είναι ένας από τους πιο γνωστούς πολιτικούς που υποστηρίζουν την ιδέα αυτή. Τον Φεβρουάριο, ο Λευκός Οίκος εγκαινίασε έναν νέο ιστότοπο, το TrumpRx, ο οποίος κατευθύνει τους πελάτες απευθείας στους κατασκευαστές φαρμάκων για μια επιλεγμένη ομάδα φαρμάκων.
Οι φαρμακευτικές εταιρείες, οι οποίες από καιρό κατηγορούν τους PBM ότι αυξάνουν το κόστος των φαρμάκων στις ΗΠΑ, έχουν επίσης δείξει θετική στάση, εκφράζοντας ενδιαφέρον να διερευνήσουν τις απευθείας πωλήσεις στους καταναλωτές για άλλα είδη φαρμάκων.
Ωστόσο, δεν είναι καθόλου σαφές αν η ανταγωνιστική δυναμική που οδηγεί στη μείωση των τιμών των GLP-1 ισχύει και για άλλα είδη φαρμάκων, όπου η ζήτηση είναι πιο περιορισμένη και υπάρχουν λιγότερες εταιρείες που ανταγωνίζονται για την αγορά.
Στην περίπτωση των φαρμάκων για την απώλεια βάρους ειδικότερα, οι φαρμακευτικές εταιρείες έχουν να αντιμετωπίσουν μια βιομηχανία εκτός ενδείξεων στις ΗΠΑ, η οποία εμφανίστηκε νόμιμα ως απάντηση στις ελλείψεις και είναι δύσκολο να εξαλειφθεί.
Οι ειδικοί λένε ότι για τους περισσότερους ανθρώπους, η χρήση της ασφάλισης υγείας για την πληρωμή των φαρμάκων θα έχει περισσότερο νόημα από οικονομική άποψη από ό,τι η άμεση αγορά τους.
«Ελπίζουμε ότι αυτό θα ευαισθητοποιήσει περαιτέρω τους καταναλωτές σχετικά με τους παράγοντες που οδηγούν στα υψηλά κόστη των φαρμάκων», δήλωσε ο Michael Murphy, καθηγητής κλινικής φαρμακευτικής στο Πανεπιστήμιο του Οχάιο. Ωστόσο, πρόσθεσε: «Πρέπει να δούμε να εφαρμόζονται περαιτέρω, πιο θεμελιώδεις λύσεις για να μειωθούν πραγματικά τα συνολικά κόστη του συστήματος».
Εξάλλου, ακόμη και με τις μειώσεις των τιμών, τα φάρμακα απώλειας βάρους παραμένουν απρόσιτα για πολλούς.
Οι υποστηρικτές της υγείας εξακολουθούν να επικεντρώνονται στο να πιέσουν τις ασφαλιστικές εταιρείες να διευρύνουν την κάλυψη, υποστηρίζοντας ότι οι σκληροί κανόνες της ελεύθερης αγοράς δεν αποτελούν τον καλύτερο τρόπο για να φτάσουν τα φάρμακα στα χέρια όσων τα χρειάζονται – αλλά μόνο σε όσους έχουν την οικονομική δυνατότητα να τα πληρώσουν.
Από αυτή την άποψη, η απόφαση της κυβέρνησης Τραμπ να αρχίσει το Medicare να καλύπτει τα φάρμακα σε δοκιμαστική βάση τον Ιούλιο θα μπορούσε να αποδειχθεί πολύ πιο σημαντική, λέει η Τρέισι Ζβένιαχ , αντιπρόεδρος για την υπεράσπιση και την έρευνα στην Obesity Action Coalition, προσθέτοντας ότι ελπίζει ότι αυτό θα επηρεάσει τις ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες να ακολουθήσουν το παράδειγμά της.
«Οι επιλογές απευθείας πώλησης στον καταναλωτή σήμερα λειτουργούν ως βραχυπρόθεσμη λύση», λέει. «Αλλά δεν θέλω να αποτρέψουν την επίτευξη των γενικών στόχων της γενικής, τυπικής κάλυψης των θεραπειών για την παχυσαρκία».
