Μέση Ανατολή: Ακριβά μαχητικά εναντίον φθηνών drones

Σε όλο τον Περσικό Κόλπο αυτόν τον μήνα, προηγμένα μαχητικά αεροσκάφη έχουν επιστρατευθεί για να αντιμετωπίσουν έναν αντίπαλο για τον οποίο δεν σχεδιάστηκαν: κύματα φθηνών, αργοκίνητων drones χαμηλού ύψους από το Ιράν.

Τα μαχητικά αποτελούν το βασικό μέσο αναχαίτισης, όμως το κόστος είναι δυσανάλογο. Ένα drone τύπου Shahed-136 κοστίζει μόλις 20.000–50.000 δολάρια, ενώ η διατήρηση ενός F-16 στον αέρα ξεπερνά τα 25.000 δολάρια ανά ώρα. Οι πύραυλοι που χρησιμοποιούνται για την κατάρριψη —όπως οι AIM-9X και AIM-120— κοστίζουν εκατοντάδες χιλιάδες έως και πάνω από 1 εκατ. δολάρια ο καθένας, σημειώνουν οι Financial Times.

«Είναι μια εξαιρετικά κακή αναλογία κόστους», σημειώνουν αναλυτές, τονίζοντας ότι τα μαχητικά θα έπρεπε να λειτουργούν ως έσχατη λύση και όχι ως βασικό εργαλείο άμυνας.

Οι πιλότοι προσπαθούν να περιορίσουν το κόστος χρησιμοποιώντας τα ενσωματωμένα πυροβόλα, όμως αυτό απαιτεί πολύ κοντινή προσέγγιση του στόχου και αυξάνει τον κίνδυνο παράπλευρων απωλειών, ιδιαίτερα πάνω από κατοικημένες περιοχές. Επιπλέον, τα αποθέματα πυρομαχικών είναι περιορισμένα — ένα F-16 μπορεί να πυροδοτεί για λίγα μόλις δευτερόλεπτα πριν αδειάσει.

Από τα τέλη Φεβρουαρίου, το Ιράν έχει εκτοξεύσει περισσότερα από 3.000 drones, με κύριο στόχο τον Κόλπο. Τα περισσότερα έχουν αναχαιτιστεί, ωστόσο ορισμένα κατάφεραν να πλήξουν στρατιωτικές βάσεις και ενεργειακές υποδομές, αναδεικνύοντας την αποτελεσματικότητα ακόμη και αυτών των φθηνών συστημάτων.

«Προφανώς, είναι μια πολύ κακή αναλογία κόστους για την αναχαίτιση μιας φθηνής απειλής», δήλωσε στους FT ο Σάμιουελ Μπεντέτ στο Κέντρο Ναυτικών Αναλύσεων, ο οποίος είπε ότι τα μαχητικά θα πρέπει ιδανικά να χρησιμοποιούνται ως εφεδρικά για λιγότερο δαπανηρές επιλογές.

Shahed-136

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή εξαντλεί πυρομαχικά, αεροσκάφη και πληρώματα

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο οικονομικό. Ο συνεχής επιχειρησιακός ρυθμός καταπονεί τόσο τα αεροσκάφη όσο και τα πληρώματα, αυξάνοντας τη φθορά και τις ανάγκες συντήρησης. Παράλληλα, τα drones αποδεικνύονται δύσκολοι στόχοι: πετούν χαμηλά και αργά, απαιτώντας εξειδικευμένα ραντάρ και αισθητήρες για τον εντοπισμό τους.

«Είναι εξαντλητικό για τις αεροπορικές δυνάμεις να διατηρήσουν αυτόν τον επιχειρησιακό ρυθμό», δήλωσε στους FT η Κέλι Γκριέκο στο Stimson Center. «Μπορείτε να πιέσετε αυτά τα αεροσκάφη σκληρά, αλλά σε κάποιο σημείο, θα τα δείτε μεγαλύτερα ποσοστά βλάβης και αναγκαιότητα πιο σημαντικής συντήρησης».

Ακόμα και για τα πιο προηγμένα μαχητικά, η κατάρριψη drones μπορεί να είναι κάτι δύσκολο  Το Shahed-136 πετάει περίπου στο ένα πέμπτο της μέσης ταχύτητας πλεύσης ενός F-35, καθιστώντας εύκολο για λιγότερο έμπειρους πιλότους να στοχεύσουν.

Οι χώρες του Κόλπου είχαν δώσει προτεραιότητα στην απειλή βαλλιστικών πυραύλων και φαίνεται να υποτίμησαν τις «χαμηλότερης έντασης» απειλές, όπως τα drones. Αυτό τις αναγκάζει τώρα να χρησιμοποιούν ακριβά συστήματα, όπως οι πύραυλοι Patriot —που κοστίζουν σχεδόν 4 εκατ. δολάρια ανά αναχαίτιση— μόνο ως έσχατη λύση.

Η αναζήτηση πιο αποδοτικών λύσεων στρέφεται αλλού. Η Ουκρανία, που έχει αποκτήσει σημαντική εμπειρία στην αντιμετώπιση drones, προτείνει τη χρήση εξειδικευμένων αναχαιτιστικών drones ως μια από τις λίγες πραγματικά οικονομικά βιώσιμες επιλογές. Οι ΗΠΑ έχουν ήδη αποστείλει χιλιάδες τέτοια συστήματα στη Μέση Ανατολή.

Ελικόπτερα και νέα συστήματα, όπως όπλα λέιζερ με σχεδόν μηδενικό κόστος ανά αναχαίτιση, εξετάζονται επίσης ως εναλλακτικές λύσεις. Ωστόσο, όπως επισημαίνουν αναλυτές, το κρίσιμο δεν είναι μόνο το κόστος της άμυνας, αλλά η ικανότητα να περιοριστεί η ίδια η παραγωγή και εκτόξευση των drones.

Με άλλα λόγια, το πρόβλημα δεν είναι απλώς πώς να τα καταρρίψεις — αλλά πώς να μειώσεις την απειλή στη πηγή της.