Παρά το ψευδώνυμό του «Τρελός Σκύλος», ο Τζιμ Μάτις ήταν στην πραγματικότητα ένας από τους πιο μετριοπαθείς συνεργάτες του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ κατά την πρώτη θητεία του στο Λευκό Οίκο (2016-2020), γράφει η ρεπόρτερ της «Les Ehcos» Ορτάνς Γκουλάρ. Θεωρούνταν μάλιστα ένας από τους «ενήλικες στην αίθουσα», από αυτούς που προσπαθούσαν να χαλιναγωγήσουν τον γνωστό για την παρορμητικότητά του, Ντόναλντ Τραμπ.
Πώς λέμε δηλαδή «Πιτ Χέγκσεθ»; Καμία σχέση με το σημερινό υπουργό Άμυνας ο οποίος, κατά τον ίδιο τον Τραμπ, ήταν από τους πιο θερμούς υποκινητές του πολέμου κατά του Ιράν.
Η Ορτάνς Γκουλάρ μετέβη ως ειδική απεσταλμένη της γαλλικής οικονομικής εφημερίδας στο Χιούστον του Τέξας για το CERAWeek, το ετήσιο συνέδριο της αμερικανικής ενεργειακής βιομηχανίας που διεξάγεται αυτή την εβδομάδα στο Χιούστον του Τέξας. Και φαίνεται ότι την παράσταση στο συνέδριο έκλεψε ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ κατά την πρώτη τετραετία Τραμπ. Σημειωτέον ότι πρόκειται για έναν μπαρουτοκαπνισμένο «τετράστερο» στρατηγό, αφού προτού πολιτευθεί είχε μακρά θητεία στα μέτωπα που είχε ανοίξει η χώρα του στη Μέση Ανατολή και συγκεκριμένα στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν.
Ο Τζιμ Μάτις από το βήμα του CERAWeek επέκρινε δίχως περιστροφές τις παλινωδίες της σημερινής διακυβέρνησης Τραμπ στο νέο πολεμικό μέτωπο που έχει ανοίξει στο Ιράν. Ένα μέτωπο δίχως καθορισμένο στόχο αφού, ενώ αρχικά ο πρόεδρος έλεγε ότι επιδιώκει την ανατροπή του καθεστώτος των μουλάδων, τώρα φέρεται να τους προσφέρει ένα ειρηνευτικό σχέδιο και δηλώνει ότι διαπραγματεύεται μαζί τους – για να απαντούν εκείνοι ότι ο Τραμπ διαπραγματεύεται με τον… εαυτό του.
«Παραληρηματικοί στόχοι»
«Υπήρξαν στρατιωτικές επιτυχίες στο Ιράν, αλλά δεν συνοδεύονται από στρατηγική πρόοδο», επεσήμανε ο ηλικίας 76 ετών σήμερα απόστρατος στρατηγός, παρατηρώντας ότι σην αρχή του πολέμου, οι στόχοι της κυβέρνησης Τραμπ ήταν απολύτως ασαφείς, ακόμη και «παραληρηματικοί».
Κάτι που δημιουργεί πολλά προβλήματα τώρα που η Ουάσιγκτον φαίνεται ότι θέλει να τερματίσει τις εχθροπραξίες. Διότι ακόμα κι αν οι ΗΠΑ δηλώσουν ότι έχουν επιτύχει τους στόχους τους και ότι ο πόλεμος έχει τελειώσει, δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι το Ιράν θα μειώσει την πίεση στα Στενά του Ορμούζ.
«Μπορούμε να δηλώσουμε ότι ο πόλεμος τερματίστηκε και να διακηρύξουμε τη νίκη μας, αλλά μαντέψτε, και ο εχθρός έχει δικαίωμα ψήφου», είπε χαρακτηριστικά ο Τζιμ Μάτις σε μια κατάμεστη από κόσμο αίθουσα. «Δεν μπορούμε απλώς να πούμε ότι κερδίσαμε και αυτό είναι όλο. Βρισκόμαστε σε μια δύσκολη κατάσταση δίχως πολλές καλές επιλογές», τόνισε.
Το κλείσιμο του Ορμούζ
Κατά τον στρατηγό δεν υπάρχει καμία έκπληξη για τις εξελίξεις. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από την Τεχεράνη ήταν, κατά την άποψή του, μια λογική, προγραμματισμένη από τους Ιρανούς και αναμενόμενη από καιρό από τους Αμερικανούς αντίδραση. «Δεν υπήρξε καμία έκπληξη από στρατιωτική άποψη. Εάν το Ιράν αντιμετώπιζε μια υπαρξιακή απειλή, ο στρατός των ΗΠΑ πάντα υπέθετε ότι θα έκλεινε τα Στενά του Ορμούζ», είπε χαρακτηριστικά.
«Θα έπρεπε να είμαστε προετοιμασμένοι να το κρατήσουμε ανοιχτό και να περιμένουμε από το Ιράν να επιτεθεί στα κράτη του Κόλπου», συνέχισε ο Τζιμ Μάτις. «Αυτή τη στιγμή, νομίζω ότι υπάρχει μεγάλη δυσαρέσκεια μεταξύ αυτών των χωρών που σύρθηκαν στον πόλεμο χωρίς να συμβουλευτούν και χωρίς να έχουν τον χρόνο να προετοιμαστούν σωστά».
Με τον στρατηγό Μάτις συμφωνεί και η Σούζαν Μαλόνι, διευθύντρια του Προγράμματος Εξωτερικών Υποθέσεων στο Ινστιτούτο Brookings: «Από την οπτική γωνία του ιρανικού καθεστώτος, η Τεχεράνη όχι μόνο άντεξε στην αρχική επίθεση, αλλά απέκτησε και ένα αποφασιστικό πλεονέκτημα αναλαμβάνοντας ενεργά τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ», δήλωσε Μαλόνι από το βήμα του ίδιου συνεδρίου.
Έτσι εξηγείται γιατί το Ιράν παρότι σφυροκοπάται από τα αμερικανικά και κυρίως από τα ισραηλινά πυρά δεν βιάζεται να καθήσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Εάν η Ουάσιγκτον τερματίσει μονομερώς τον πόλεμο, το Ιράν μπορεί να θελήσει να διατηρήσει τον ασφυκτικό έλεγχο διάπλου των Στενών. «Δεν αποκλείω να θελήσουν να επιβάλουν φόρο διέλευσης σε οποιοδήποτε πλοίο, δημιουργώντας μια κατάσταση διόλου βιώσιμη για το παγκόσμιο εμπόριο», είπε ο στρατηγός Μάτις.
Ασύμμετρος πόλεμος
Στον πόλεμο η γεωγραφία διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο. Εν προκειμένω είναι σαφές ότι δεν ευνοεί τις ΗΠΑ. «Οι Ιρανοί μπορούν να συνεχίσουν να πολεμούν σε ένα μέτωπο σχεδόν 1.000 χλμ. κατά μήκος του Περσικού Κόλπου, σε ένα μέτωπο 160 χλμ. στα Στενά του Ορμούζ και επίσης για αρκετές εκατοντάδες χιλιόμετρα βαθύτερα στον Κόλπο του Ομάν», επεσήμανε ο Τζιμ Μάτις. Το αμερικανικό Ναυτικό των ΗΠΑ θα δυσκολευόταν να προστατεύσει μια περιοχή αυτού του μεγέθους.
Ο στρατηγός εξήγησε ότι το Ιράν διαθέτει πυραύλους πλεύσης (Κρουζ) κατά πλοίων που μπορούν να εκτοξευθούν από ελαφρά φορτηγάκια ενώ τρέχουν με 160 χλμ. την ώρα. «Για να αποτρέψουν αυτές τις επιθέσεις οι ΗΠΑ θα χρειαστεί να κρατούν διαρκώς στον αέρα αρκετά αεροσκάφη που θα βρίσκονται σε ετοιμότητα να επιτεθούν σε οποιοδήποτε απλό φορτηγάκι αποκαλύπτει ξαφνικά έναν εκτοξευτήρα και μετατρέπεται σε άρμα μάχης έτοιμο να πυροβολήσει», τόνισε ο Μάτις.
Ομοίως, το Ιράν θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντικές ζημιές ναρκοθετώντας τα Στενά του Ορμούζ. Προς το παρόν η Τεχεράνη διστάζει να το πράξει αυτό πιθανώς επειδή αυτές οι νάρκες θα περιέπλεκαν την κίνηση και των δικών της πλοίων στον Περσικό Κόλπο.
«Οι νάρκες ανατινάζουν τα πλοία δίχως να λαμβάνουν υπόψη τους τη σημαία και τα διακριτικά που αυτά φέρουν. Επιπλέον ποντίζονται εύκολα, αλλά στη συνέχεια είναι δύσκολο να εντοπιστούν, να ανακτηθούν και να καταστραφούν», εξήγησε ο στρατηγός, τονίζοντας ότι για να ελεγχθούν οι ναρκοθετημένες περιοχές «θα χρειαστεί να βρίσκονται εν πτήσει σμήνη ελικοπτέρων που θα παρακολουθούν τις κινήσεις ακόμη και των πιο μικρών σκαφών».
Διπλωματία και σύμμαχοι
Επιχειρησιακώς φαίνεται ότι τα πράγματα δεν εξελίσσονται κατ’ ευχήν για τους Αμερικανούς που πήγαν και έμπλεξαν γι’ άλλη μια φορά σε πολεμικές περιπέτειες στη Μέση Ανατολή δίχως να έχουν έτοιμο ένα σχέδιο απεμπλοκής – τα ίδια λάθη έκαναν στο πολύ πρόσφατο παρελθόν στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν. Τόσο ο πρώην υπουργός Άμυνας Τζιμ Μάτις όσο και η ερευνήτρια του Brookings Institute Σούζαν Μαλόνι θεωρούν ότι το λόγο πρέπει πλέον να πάρουν οι διπλωμάτες.
«Οι Ιρανοί έχουν αρχίσει να περιγράφουν λεπτομερώς το αποτέλεσμα που θέλουν να δουν προτού τερματίσουν τον πόλεμο», επισήμανε η Μαλόνι. «Οι απαιτήσεις τους περιλαμβάνουν αποζημιώσεις και τον τερματισμό κάθε αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην περιοχή, στόχοι προφανώς ασυμβίβαστοι με τους πολεμικούς στόχους της κυβέρνησης Τραμπ», σημείωσε η διεθνολόγος.
Ο στρατηγός Μάτις υποστηρίζει την ανάγκη να δοθεί μια «διεθνής λύση» μέσω οικονομικών και διπλωματικών διαπραγματεύσεων. «Κάποια στιγμή, θα πρέπει να εμπλέξουμε τους διπλωμάτες. Και θα χρειαστούμε αποφασιστικά οικονομικά επιχειρήματα για να προτάξουμε», δήλωσε ο πρώην συνεργάτης του Τραμπ.
Για να λειτουργήσει όμως ο διπλωματικός τρόπος απεμπλοκής των ΗΠΑ από τον Περσικό θα χρειαστούν, κατά τον παλαίμαχο στρατιωτικό, τρία διαφορετικά πράγματα: σύμμαχοι, σύμμαχοι και περισσότεροι σύμμαχοι! «Δεν θα πετύχουμε τίποτα κάνοντας τα πράγματα με τον τρόπο που τα κάνουμε τώρα», απεφάνθη ο Τζιμ «Mad Dog» Μάτις. Και αίσθηση προκαλεί το ότι τόσο αυτός όσο και η Σούζαν Μαλόνι απέφυγαν να αναφερθούν στο ρόλο που διαδραμάτισε και διαδραματίζει στον πόλεμο – και ευλόγως θα διαδραματίσει για την ειρήνη – ο σημερινός μεγάλος σύμμαχος των ΗΠΑ, το Ισραήλ.
