Κίνα: Πώς αποκομίζει στρατηγικά οφέλη από το τέλμα των ΗΠΑ στο Ιράν

Περνώντας ανάμεσα από εμπορικά πλοία κοντά στη Σιγκαπούρη αυτόν τον μήνα, το πλοίο αμφίβιων επιχειρήσεων USS Tripoli συμβόλιζε τη στρατιωτική ισχύ που στηρίζει δεκαετίες κυριαρχίας των ΗΠΑ στην Ασία.

Αλλά το πλοίο αμφίβιας εφόδου – φορτωμένο με πεζοναύτες και ελικόπτερα – κατευθυνόταν από την Ιαπωνία προς τη Μέση Ανατολή, ως μέρος μιας αναδιάταξης που συνδέεται με τον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν. Στο Πεκίνο, ορισμένοι βλέπουν τέτοιες κινήσεις ως μετατόπιση της περιφερειακής ισορροπίας υπέρ της Κίνας.

«Εάν η στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην Ασία-Ειρηνικό αποδυναμωθεί, μπορείτε να φανταστείτε τις συνέπειες», δήλωσε στους Financial Times ο Λι Γιχού, μέλος του κοινοβουλίου της Κίνας, σημειώνοντας ότι οι αμερικανικές δυνάμεις στην περιοχή λιγοστεύουν καθώς η στρατιωτική δύναμη της Κίνας αυξάνεται ραγδαία.

Η αναδιάταξη δυνάμεων – συμπεριλαμβανομένων στοιχείων ενός αντιβαλλιστικού συστήματος THAAD από τη Νότια Κορέα – σηματοδοτεί μια μικρή αλλά συμβολική μείωση της παρουσίας των ΗΠΑ στην Ασία.

Για το Πεκίνο, υπογραμμίζει τις ευκαιρίες που δημιουργούνται από την εστίαση του Ντόναλντ Τραμπ στο Ιράν, καθώς η Ουάσινγκτον απορροφάται σε μια επιδεινούμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, ενώ η Κίνα αυξάνει την πίεση στην Ταϊβάν. «Με τον πόλεμο να συνεχίζεται και τις ΗΠΑ να είναι αποσπασμένες, αυτή είναι μια πολύ καλή ευκαιρία», δήλωσε στους FT ο Γιουν Σαν του Κέντρου Stimson.

Η Κίνα αυτοπροσδιορίζεται ως πυλώνας σταθερότητας

Η σύγκρουση εξυπηρετεί επίσης το αφήγημα της Κίνας. Το Πεκίνο αυτοαποκαλείται πυλώνας σταθερότητας έναντι των απρόβλεπτων ΗΠΑ, ενώ οι αναλυτές λένε ότι η μονομερής χρήση βίας από την Ουάσινγκτον θα μπορούσε να βοηθήσει την Κίνα να δικαιολογήσει μελλοντικές ενέργειες κατά της Ταϊβάν.

Ωστόσο, η κινεζική ρητορική έχει μετριασθεί, με τον Πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ να επιθυμεί να αποφύγει να αποξενώσει τον Τραμπ και να διατηρήσει τους εμπορικούς δεσμούς καθώς η οικονομία της Κίνας που εξαρτάται από τις εξαγωγές αντιμετωπίζει πιέσεις.

Παρ’ όλα αυτά, ορισμένοι αναλυτές υποστήριξαν ότι οι ενέργειες των ΗΠΑ κατά του Ιράν και της Βενεζουέλας θα έβλαπταν τη θέση της Κίνας, αποδυναμώνοντας τα κράτη-πελάτες της και αφαιρώντας τις πηγές φθηνού πετρελαίου που υπόκειται σε κυρώσεις.

«Οι πολιτικές μας οδήγησαν στην τακτική πρόσβαση της Κίνας σε πετρέλαιο με έκπτωση, γεγονός που της δίνει οικονομικό πλεονέκτημα έναντι της Δύσης», δήλωσε η Μπρέντα Σάφερ, ειδικός σε θέματα ενέργειας στη Ναυτική Μεταπτυχιακή Σχολή των ΗΠΑ. «Οι πολιτικές του Τραμπ για τη Βενεζουέλα και το Ιράν εξαλείφουν αυτό το πλεονέκτημα».

Οι κίνδυνοι γαι το Πεκίνο

Ωστόσο, ο πόλεμος εγκυμονεί κινδύνους για την Κίνα. Οι αυξανόμενες τιμές του πετρελαίου απειλούν το κόστος για τον μεγαλύτερο εισαγωγέα στον κόσμο, ενώ η ασθενής εγχώρια ζήτηση συμπιέζει τα περιθώρια κέρδους. Και η αεροπορική υπεροχή ΗΠΑ-Ισραήλ – και η ικανότητά τους να αποκεφαλίσουν την ηγεσία του Ιράν – προσφέρει μαθήματα που το Πεκίνο δεν μπορεί να αγνοήσει.

Ταυτόχρονα, ο Σι μπορεί να δει τον Τραμπ, λιγότερο εστιασμένο στην ρητορική για την Ταϊβάν από τους προκατόχους του, ως ένα άνοιγμα για την αποδυνάμωση της υποστήριξης των ΗΠΑ προς την Ταϊπέι.

Ο πόλεμος «δίνει στην Κίνα μεγαλύτερη επιρροή στις διαπραγματεύσεις της με την Ουάσινγκτον», δήλωσε ο Γκενταλάια Άφτερμαν, ειδικός σε θέματα Κίνας και Μέσης Ανατολής στο Ινστιτούτο Διπλωματίας και Εξωτερικών Σχέσεων Abba Eban στο Ισραήλ, υπονοώντας ότι το Πεκίνο θα μπορούσε να προσφέρει να αγοράσει περισσότερο αμερικανικό πετρέλαιο για να αντισταθμίσει την απώλεια ιρανικών προμηθειών προσφοράς.

Οι δεσμοί της Κίνας με το Ιράν, εν τω μεταξύ, έχουν ψυχρανθεί. Η συγκρατημένη αντίδραση του Σι στη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ αντανακλούσε την προτίμηση του Πεκίνου για «ελεγχόμενο ρίσκο» έναντι της ιδεολογικής ευθυγράμμισης.

Η Κίνα έχει αντίθετα εμβαθύνει τις σχέσεις της με κράτη του Κόλπου, όπως η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ, διαφοροποιώντας τις ενεργειακές πηγές και τις αγορές. Αυτοί οι δεσμοί μπορεί να ενταθούν περαιτέρω, καθώς οι περιφερειακοί παράγοντες επανεκτιμούν τις εγγυήσεις ασφαλείας των ΗΠΑ μετά τα ιρανικά αντίποινα.

Ορισμένοι, όμως, υποστηρίζουν ότι η πίεση των ΗΠΑ στο Ιράν και τη Βενεζουέλα θα μπορούσε να βλάψει την Κίνα, διακόπτοντας την πρόσβαση σε πετρέλαιο που υπόκειται σε κυρώσεις σε μειωμένες τιμές. Τελικά, οι αναλυτές λένε ότι ο αντίκτυπος στην ισορροπία δυνάμεων της Ασίας εξαρτάται από το πόσο θα διαρκέσει ο πόλεμος του Ιράν. Μια παρατεταμένη σύγκρουση θα μπορούσε να αφήσει τις ΗΠΑ δεσμευμένες, αποδυναμώνοντας τη θέση τους στην Ινδο-Ειρηνικό – και δημιουργώντας περαιτέρω στρατηγικό χώρο για την Κίνα.