Ένα σταθερό… μοτίβο παρατηρείται στον τρόπο που η ελληνική κυβέρνηση αντιμετωπίζει την ακρίβεια: η σχεδόν εμμονική άρνηση μείωση των φόρων. Κάθε είδους. Είτε αφορά ΦΠΑ είτε ΕΦΚ.
Παρά την εκτόξευση των τιμών στην αντλία και την εμφανή κόπωση των νοικοκυριών από την ακρίβεια, το οικονομικό επιτελείο επιλέγει τις επιδοτήσεις (βλ. Fuel pass) για να ανακουφίσει τον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Η συζήτηση ταμπού και τα επιδόματα
Η επιλογή αυτή δεν είναι τυχαία. Αντιθέτως, φαίνεται πως εδράζεται σε μια βαθιά ανησυχία για τη διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας. Οι έμμεσοι φόροι, και κυρίως ο ΦΠΑ, αποτελούν ένα σταθερό και προβλέψιμο έσοδο για τα κρατικά ταμεία. Σε ένα περιβάλλον αβεβαιότητας, όπου οι διεθνείς εξελίξεις μπορούν να ανατρέψουν ισορροπίες από τη μια στιγμή στην άλλη, η ασφάλεια των εσόδων και το μήνυμα που εκπέμπεται στη διεθνή αγορά μοιάζει να υπερισχύει κάθε άλλης προτεραιότητας.
Η επιμονή στους υψηλούς φόρους ενισχύει την αίσθηση ότι η αντιμετώπιση της ακρίβειας μετατίθεται στους καταναλωτές
Ωστόσο, το ερώτημα παραμένει: πόσο βιώσιμη είναι αυτή η στάση όταν η υπόλοιπη Ευρώπη δοκιμάζει εναλλακτικές; Χώρες όπως η Ιταλία, Ισπανία και πρόσφατα η Κύπρος και η Πολωνία έχουν ήδη κινηθεί προς την κατεύθυνση της μείωσης φόρων, επιδιώκοντας να απορροφήσουν μέρος των πληθωριστικών πιέσεων. Στην Ελλάδα, αντίθετα, η συζήτηση παραμένει σχεδόν ταμπού. Και αυτό δεν φαίνεται να σχετίζεται μόνο με τα δημοσιονομικά.
Ο Ασκός του Αιόλου
Κάποιοι θεωρούν πως υπάρχει και ένας δεύτερος, λιγότερο ορατός φόβος: ότι μια τέτοια κίνηση θα άνοιγε τον ασκό του Αιόλου. Αν μειωθεί ο ΦΠΑ σε ένα πεδίο, ποιος θα εμποδίσει άλλους κλάδους να ζητήσουν το ίδιο; Και ακόμη περισσότερο, τι θα συμβεί αν μια πιλοτική μείωση αποδειχθεί επιτυχής; Πώς θα μπορέσει τότε η κυβέρνηση να επαναφέρει τους φόρους χωρίς πολιτικό κόστος;
Στη μάχη κατά της ακρίβειας δεν υπάρχει χώρος για… στενόμυαλες προσεγγίσεις
Έτσι, η επιλογή της… μη παρέμβασης στους φόρους αποκτά χαρακτηριστικά στρατηγικής. Καλύτερα να μη δοκιμάσεις κάτι, παρά να εγκλωβιστείς σε μια επιτυχημένη πολιτική που δεν μπορείς να αναιρέσεις. Μόνο που αυτή η λογική έχει και το τίμημά της. Γιατί την ίδια στιγμή, η επιμονή στους υψηλούς φόρους ενισχύει την αίσθηση ότι η αντιμετώπιση της ακρίβειας μετατίθεται στους καταναλωτές.
Βαλβίδα εκτόνωσης
Μπορεί τα επιδόματα και οι στοχευμένες ενισχύσεις λειτουργούν ως «βαλβίδα εκτόνωσης», αλλά δεν αλλάζουν τη δομή των τιμών. Και κάπου εκεί όπως θεωρούν πολλοί στην αγορά αρχίζει να διαμορφώνεται μια αντίφαση: από τη μία η ανάγκη για δημοσιονομική σταθερότητα και από την άλλη η εικόνα μιας πολιτικής που διολισθαίνει σε αποσπασματικές παροχές.
Το ζητούμενο φυσικά δεν αλλάζει. Είναι η αντιμετώπιση των υψηλών τιμών και η ανακούφιση των πολιτών. Στη μάχη αυτή, δεν υπάρχει χώρος για… στενόμυαλες προσεγγίσεις. Αντίθετα χρειάζονται λύσεις που κάποιες φορές είναι… έξω από το κουτί. Πέρα από την πεπατημένη. Και κυρίως χρειάζεται τόλμη και γενναιότητα για να δοκιμασθούν πιο δραστικές παρεμβάσεις, έστω και για ένα μικρό… διάστημα.
