Καθώς η γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή παραμένει ανοιχτή πληγή, οι επιπτώσεις της δεν περιορίζονται πλέον στα πεδία των συγκρούσεων. Διαχέονται σταδιακά στην καθημερινότητα εκατομμυρίων Ευρωπαίων καταναλωτών, περνώντας μέσα από τις εφοδιαστικές αλυσίδες, το κόστος ενέργειας και τελικά τις τιμές στα ράφια. Οι μεγάλοι παίκτες του λιανεμπορίου εκπέμπουν πλέον ξεκάθαρα σήματα ανησυχίας: αν η κρίση παραταθεί, η Ευρώπη ίσως βρεθεί αντιμέτωπη με ένα νέο κύμα ακρίβειας και επιβράδυνσης της κατανάλωσης.
Ευρωπαϊκό λιανεμπόριο: Προειδοποιήσεις από τους κολοσσούς του λιανεμπορίου
Οι εταιρείες ένδυσης και σούπερ μάρκετ σε όλη την Ευρώπη εκφράζουν έντονη ανησυχία για τις συνέπειες ενός παρατεταμένου πολέμου, αναφέρει δημοσίευμα του Reuters.
Η αύξηση της τιμής του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι έχει ήδη αρχίσει να πιέζει το κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων, από τη μεταφορά προϊόντων έως την παραγωγή. Οι επιπτώσεις αυτές δεν είναι θεωρητικές — είναι ήδη ορατές στους ισολογισμούς των εταιρειών.
Οι πρώτες προειδοποιήσεις από τους μεγάλους ομίλους
Μεγάλες εταιρείες όπως είναι η βρετανική Next, η πολωνική LPP και άλλες έχουν ήδη σημάνει συναγερμό.
Στελέχη του κλάδου ένδυσης προειδοποιούν ότι μια παρατεταμένη σύγκρουση, σε συνδυασμό με τις υψηλές τιμές ενέργειας, ενδέχεται να εντείνει περαιτέρω τις πληθωριστικές πιέσεις στους καταναλωτές, οι οποίοι ήδη αντιμετωπίζουν αυξημένο κόστος ζωής. Παρά τις πιέσεις στις πωλήσεις σε ορισμένες περιόδους, οι επιχειρήσεις εμφανίζονται προετοιμασμένες να προσαρμοστούν αξιοποιώντας πιο ευέλικτες εφοδιαστικές αλυσίδες.
Την ίδια στιγμή, οι μεγάλοι λιανέμποροι εκτιμούν ότι μπορεί να χρειαστεί να προχωρήσουν σε περιορισμένες αυξήσεις τιμών μέσα στο καλοκαίρι, προκειμένου να αντισταθμίσουν το αυξημένο κόστος καυσίμων, μεταφορών και λειτουργίας. Οι αρχικές αυξήσεις υπολογίζονται σε χαμηλά επίπεδα, ωστόσο υπάρχει το ενδεχόμενο να ενταθούν εάν η γεωπολιτική κρίση παραταθεί.
Από την πλευρά της, η βρετανική αλυσίδα καταστημάτων ένδυσης Next εκτιμά ότι ενδέχεται να χρειαστεί να αυξήσει τις τιμές τον Ιούνιο και έχει υπολογίσει επιπλέον κόστος 15 εκατομμυρίων λιρών για καύσιμα, μεταφορικά και άλλα έξοδα που συνδέονται με τον πόλεμο, υποθέτοντας ότι η διαταραχή θα διαρκέσει τρεις μήνες.
Ο διευθύνων σύμβουλος Simon Wolfson δήλωσε στο Reuters ότι οποιαδήποτε αύξηση των τιμών τον Ιούνιο ή τον Ιούλιο θα είναι «της τάξης του 1% έως 2% το πολύ», με περαιτέρω αύξηση εάν η σύγκρουση συνεχιστεί.
Η Next ανακοίνωσε μικρή αύξηση των κερδών για το έτος που έληξε τον Ιανουάριο.
«Ο πραγματικός κίνδυνος είναι αργότερα, όταν αρχίσετε να βλέπετε (τον αντίκτυπο του πολέμου) στις τιμές των βιομηχανικών προϊόντων. Τότε οι αυξήσεις των τιμών μπορεί να μην είναι 1% ή 2%, αλλά 5% έως 10%», πρόσθεσε.
Ο πραγματικός κίνδυνος είναι αργότερα, όταν αρχίσετε να βλέπετε (τον αντίκτυπο του πολέμου) στις τιμές των βιομηχανικών προϊόντων
Ωστόσο δεν παρέλειψε να τονίσει ότι οι καταναλωτές εξακολουθούν να ξοδεύουν προς το παρόν.
«Η εμπειρία μας έχει δείξει ότι γενικά οι άνθρωποι σφίγγουν το ζωνάρι τους μόνο όταν οι τιμές ή οι φόροι αυξάνονται πραγματικά και όχι όταν το προβλέπουν», είπε ο Wolfson. Η Next δεν έχει σημειώσει αξιοσημείωτη πτώση στις πωλήσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο από την έναρξη του πολέμου.
Η LPP, η μεγαλύτερη αλυσίδα καταστημάτων μόδας της Πολωνίας, ανακοίνωσε την Πέμπτη θετικά αποτελέσματα για το τέταρτο τρίμηνο, προειδοποίησε όμως ότι η σύγκρουση οδηγεί σε αύξηση των τιμών των καυσίμων και ενδέχεται να επηρεάσει τις επιδόσεις της φέτος, λόγω των αυξημένων εξόδων μεταφοράς και διανομής.
Η πραγματική ανησυχία εντοπίζεται στο μέλλον: εάν η κρίση παραταθεί, οι αυξήσεις θα μπορούσαν να γίνουν πολύ πιο έντονες, αγγίζοντας ακόμη και διψήφια ποσοστά.
Τα σενάρια αυξήσεων των τιμών και επιβράδυνσης της ζήτησης
Οι επιχειρήσεις προσπαθούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στην ανάγκη να απορροφήσουν μέρος του κόστους και στον κίνδυνο να χάσουν πελάτες. Μέχρι στιγμής, η κατανάλωση παραμένει σχετικά ανθεκτική, ωστόσο αυτό μπορεί να αλλάξει γρήγορα.
Η εμπειρία δείχνει ότι οι καταναλωτές αντιδρούν κυρίως όταν βλέπουν πραγματικές αυξήσεις στις τιμές.
Εάν αυτές περάσουν στα ράφια, τότε η ζήτηση αναμένεται να μειωθεί, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο για το ευρωπαϊκό λιανεμπόριο:.
Εύθραυστη η καταναλωτική εμπιστοσύνη στο ευρωπαϊκό λιανεμπόριο
Το ευρωπαϊκό λιανεμπόριο βρίσκεται αντιμέτωπο και με έναν ακόμη κρίσιμο παράγοντα: την ψυχολογία των καταναλωτών. Σε αρκετές χώρες, τα στοιχεία δείχνουν ήδη επιδείνωση της εμπιστοσύνης.
Στη Βρετανία, οι λιανικές πωλήσεις κατέγραψαν σημαντική πτώση, ενώ η καταναλωτική εμπιστοσύνη υποχώρησε αισθητά.
Αντίστοιχη είναι και η εικόνα και στη Γερμανία, όπου τα νοικοκυριά ανησυχούν για το αυξημένο ενεργειακό κόστος, αλλά και στην Ιταλία, όπου το κλίμα επιδεινώθηκε σε χαμηλά επίπεδα μηνών.
Η Co-op επισημαίνει ότι οι καταναλωτές παραμένουν ιδιαίτερα προσεκτικοί. «Η εμπιστοσύνη των καταναλωτών παραμένει εύθραυστη», είπε η απερχόμενη διευθύνουσα σύμβουλος της Co-op, Shirine Khoury-Haq, καθώς ο πόλεμος και η πίεση στο κόστος διαβίωσης των νοικοκυριών κάνουν τους πελάτες να «παραμένουν επιφυλακτικοί».
Ο Matt Hood, διευθύνων σύμβουλος της Co-op Food, δήλωσε στο Reuters ότι δεν έχει δει ακόμη άμεσο αντίκτυπο του πολέμου στον πληθωρισμό στα «ράφια», αλλά ανέφερε ότι αποτελεί έναν επικείμενο κίνδυνο.
«Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι, αν αυτό συνεχιστεί μεσοπρόθεσμα έως μακροπρόθεσμα, οι ανησυχίες σχετικά με το κόστος βασικών προϊόντων όπως ζωοτροφές, λιπάσματα και καύσιμα είναι βάσιμες, και δεν μπορούμε να καθόμαστε άπραγοι και να τις υποτιμούμε», ανέφερε.
Το στοίχημα της επόμενης ημέρας
Οι λιανέμποροι καλούνται να πάρουν κρίσιμες αποφάσεις σε ένα περιβάλλον υψηλής αβεβαιότητας.
Από τη μία πλευρά, εξετάζουν μέτρα περιορισμού κόστους, από την άλλη προσπαθούν να διατηρήσουν ανταγωνιστικές τιμές για να μην χάσουν μερίδιο αγοράς.
Η πορεία της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή θα αποτελέσει καθοριστικό παράγοντα.
Αν η κρίση αποκλιμακωθεί, οι πιέσεις ίσως αποδειχθούν προσωρινές.
Αν όμως παραταθεί, το ευρωπαϊκό λιανεμπόριο θα βρεθεί αντιμέτωπο με μια νέα περίοδο έντονων ανακατατάξεων, όπου οι τιμές, η κατανάλωση και η εμπιστοσύνη θα δοκιμαστούν εκ νέου.
