Η Ουκρανία κινδυνεύει να ξεμείνει από πόρους για τη χρηματοδότηση της άμυνάς της απέναντι στη Ρωσία μέσα στους επόμενους δύο μήνες, καθώς συσσωρεύονται πιέσεις που απειλούν διεθνή βοήθεια δισεκατομμυρίων ευρώ σε διεθνή βοήθεια. Σύμφωνα με εκτιμήσεις εγχώριων και ξένων αξιωματούχων που επικαλείται το Bloomberg, το Κίεβο διαθέτει αυτήν τη στιγμή επαρκή κεφάλαια μόνο έως τον Ιούνιο.
Η στήριξη των δυτικών συμμάχων υπήρξε καθοριστική για τη διατήρηση της ουκρανικής άμυνας σε περισσότερα από τέσσερα χρόνια πολέμου. Ωστόσο, μια σειρά πρόσφατων εξελίξεων έχει περιορίσει σημαντικά τα περιθώρια ελιγμών της χώρας: το βέτο της Ουγγαρίας σε δάνειο 90 δισ. ευρώ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εμπλοκές στο τελευταίο πρόγραμμα του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και καθυστερήσεις σε πρωτοβουλίες του ΝΑΤΟ για εξοπλιστική ενίσχυση.
Όπως δήλωσε στο Bloomberg ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Ουκρανίας, Αντρίι Πίσνι, εάν δεν εισρεύσουν άμεσα διεθνή κεφάλαια, η χώρα ενδέχεται να αναγκαστεί να επανεκκινήσει την απευθείας χρηματοδότηση του προϋπολογισμού μέσω της κεντρικής τράπεζας. Τα κονδύλια αυτά είναι κρίσιμα, καθώς καλύπτουν μισθούς στρατιωτικών και δημοσίων υπαλλήλων, αλλά και βασικές κρατικές λειτουργίες.
Την ίδια στιγμή, η Ρωσία ενισχύει τα δημοσιονομικά της έσοδα, επωφελούμενη από την άνοδο των διεθνών τιμών πετρελαίου που συνδέεται με τη σύγκρουση στο Ιράν.
Παράλληλα, η προσοχή και οι πόροι των Ηνωμένων Πολιτειών φαίνεται να μετατοπίζονται, με αποτέλεσμα τη σημαντική μείωση της άμεσης αμερικανικής βοήθειας προς το Κίεβο από την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο το 2025. Το βάρος της στήριξης μεταφέρεται πλέον κυρίως στην Ευρώπη.
Ο «εκβιασμός» του Όρμπαν στην Ουκρανία
Η εκταμίευση νέας χρηματοδότησης από την ΕΕ, που αναμενόταν να ξεκινήσει την άνοιξη, έχει καθυστερήσει λόγω της στάσης της Ουγγαρίας.
Ο πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν έχει συνδέσει την έγκριση του δανείου με την επανέναρξη της διαμετακόμισης ρωσικού πετρελαίου μέσω της Ουκρανίας.
Παρότι ο ουκρανός υπουργός Οικονομικών Σερχίι Μαρτσένκο δήλωσε μέσω Facebook ότι αναμένει εκταμιεύσεις «στο εγγύς μέλλον», η αβεβαιότητα αναμένεται να διατηρηθεί τουλάχιστον έως τις ουγγρικές εκλογές του Απριλίου.
Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι χαρακτήρισε τις ουγγρικές πιέσεις «εκβιασμό», προειδοποιώντας ότι χωρίς εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης ο ουκρανικός στρατός θα υποχρηματοδοτηθεί. Όπως ανέφερε σε ανάρτησή του στο Telegram, η έλλειψη πόρων θα επηρεάσει κρίσιμους τομείς, όπως η παραγωγή drones και η προμήθεια συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας.
Παρά τις διαβεβαιώσεις της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ότι η ΕΕ θα βρει τρόπο να υλοποιήσει τη χρηματοδότηση, μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν απτά αποτελέσματα. Το πολιτικό αδιέξοδο περιπλέκει και τις ευρύτερες προσπάθειες εξασφάλισης επιπλέον 30 δισ. ευρώ από διεθνείς εταίρους, ενόψει των συνεδριάσεων του ΔΝΤ στην Ουάσιγκτον.
Την ίδια ώρα, η Ουκρανία αντιμετωπίζει δυσκολίες και στην τήρηση των δεσμεύσεών της προς το ΔΝΤ. Νομοθετικές μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για την εκταμίευση περαιτέρω δόσεων δεν έχουν ακόμη εγκριθεί από το κοινοβούλιο, εν μέσω πολιτικών εντάσεων στο εσωτερικό. Αν και υπάρχει προθεσμία έως τον Ιούνιο, αξιωματούχοι που μίλησαν στο Bloomberg προειδοποιούν ότι ο χρόνος πιέζει.
Επιπλέον, η στήριξη από χώρες του ΝΑΤΟ στο πρόγραμμα αγοράς αμερικανικών όπλων (PURL) παραμένει περιορισμένη. Όπως σημείωσε στο Bloomberg η πρέσβειρα της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, Αλιόνα Γκέτμαντσουκ, λίγες χώρες επωμίζονται το μεγαλύτερο βάρος και καθίσταται ολοένα δυσκολότερο να τους ζητείται συνεχώς νέα βοήθεια.
Συνολικά, η Ουκρανία εκτιμά ότι θα χρειαστεί 52 δισ. δολάρια εξωτερικής χρηματοδότησης το 2026, ενώ μόνο για φέτος απαιτούνται περίπου 15 δισ. δολάρια για αγορές οπλισμού από τις ΗΠΑ. Αν η τρέχουσα κατάσταση επιμείνει, προειδοποιούν Ουκρανοί αξιωματούχοι, η χώρα μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με μια «οικονομική τραγωδία» ήδη από τους επόμενους μήνες.
