Η αγορά πετρελαίου δεν κινείται με όρους κανονικότητας αλλά με όρους κρίσης, στοιχείο που φαίνεται πρώτα απ’ όλα στην ταχύτητα μεταβολής των τιμών.
Μέσα σε λίγες εβδομάδες, το Brent ξεπέρασε τα 115 δολάρια, καταγράφοντας άνοδο σχεδόν 60% μέσα στον Μάρτιο, με τους επενδυτές να εγκαταλείπουν τα «ήπια» σενάρια και να τιμολογούν πλέον ανοιχτά μεγάλη αναταραχή στην προσφορά πετρελαίου.
Το ερώτημα που κυριαρχεί στα γραφεία των μεγάλων οίκων ειναι αν υπάρχει κάποιο σημείο όπου η πίεση σταματά ή τα ακραία σενάρια είναι πλέον μέρος της βασικής εξίσωσης.
Τι δείχνει το Brent
Η καθαρότερη ένδειξη οτι οι αλλαγές στην αγορά είναι βαθύτερες είναι η ίδια πορεία της αγοράς. Η καμπύλη του Brent έχει περάσει σε έντονη μεταβλητότητα, με τα συμβόλαια άμεσης παράδοσης να διαπραγματεύονται υψηλότερα από τα μελλοντικά. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι οι αγοραστές ανησυχούν για τη επάρκεια στην αγορά.
Παράγοντες της αγοράς ανησυχούν καθώς η αγορά δέχεται ισχυρές πιέσεις. Με τις ροές από τον Περσικό Κόλπο να δέχονται πίεση και τη ναυσιπλοΐα να γίνεται πιο αβέβαιη, η ανάγκη για άμεση προμήθεια δημιουργεί αυξήσεις που δεν υπήρχε πριν από λίγες εβδομάδες.
Αυτός είναι και ο λόγος που, παρά την εκτίναξη των τιμών, η αγορά δεν τιμολογεί ακόμη πλήρη κατάρρευση σε βάθος χρόνου. Η αγορά τιμολογεί το πρόβλημα που έχει τώρα προκύψει και αναζητά σημάδια για το αν θα γίνει μόνιμο.
Ορισμένοι μιλούν για εύρος 150-180 δολαρίων σε σενάρια όπου η διαταραχή επεκτείνεται πέρα από τα Στενά του Ορμούζ
Τα σενάρια των αναλυτών
Οι μεγάλες τράπεζες και οι επενδυτικοί οίκοι έχουν ήδη μετακινηθεί σε νέο εύρος προβλέψεων. Η Citi βλέπει το Brent να κινείται προς τα 120 δολάρια στο επόμενο τρίμηνο, ενώ διατηρεί ένα δυσμενές σενάριο στα 150 δολάρια εφόσον υπάρξουν νέες διαταραχές σε υποδομές και ροές.
Αντίστοιχα, η Société Générale ανεβάζει τον πήχη ακόμη περισσότερο, τοποθετώντας τη μέση τιμή του Απριλίου κοντά στα 125 δολάρια και αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο για αιχμές στα 150 δολάρια. Στελέχη της αγοράς σημειώνουν ότι τα επίπεδα αυτά αντιμετωπίζονται πλέον ως ρεαλιστική πιθανότητα σε περίπτωση παρατεταμένης κρίσης.
Πιο επιθετική είναι η προσέγγιση ορισμένων αναλυτών, που μιλούν για εύρος 150-180 δολαρίων σε σενάρια όπου η διαταραχή επεκτείνεται πέρα από τα Στενά του Ορμούζ και επηρεάζει συνολικά τις θαλάσσιες ροές ενέργειας. Κρίσιμο σημείο για την πορεία των τιμών παραμένει η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ. Από εκεί περνά περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, και κάθε διαταραχή μεταφράζεται άμεσα σε παγκόσμιο σοκ.
Η Barclays υπολογίζει ότι ένα παρατεταμένο μπλοκάρισμα ή σοβαρός περιορισμός των ροών μπορεί να αφαιρέσει από την αγορά έως και 13-14 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Πρόκειται για ένα μέγεθος που δεν μπορεί να καλυφθεί εύκολα ούτε από στρατηγικά αποθέματα ούτε από εναλλακτικές πηγές.
Αυτό εξηγεί γιατί κάθε νέα είδηση από την περιοχή μεταφράζεται σε άμεση επίδραση στην τιμή. Οι αγορές αντιδρούν στην πιθανότητα ότι η κρίση μπορεί να περάσει από τη γεωπολιτική ένταση στη πραγματική έλλειψη ενέργειας.
Ένα μέρος της αγοράς επιμένει ότι υπάρχουν μηχανισμοί που λειτουργούν ως «ταβάνι» στις πιο ακραίες τιμές
Υπάρχει «ταβάνι» για τις τιμές;
Παρά την ένταση των προβλέψεων, ένα μέρος της αγοράς επιμένει ότι υπάρχουν μηχανισμοί που λειτουργούν ως «ταβάνι» στις πιο ακραίες τιμές.
Ο πρώτος είναι τα στρατηγικά αποθέματα. Η συμφωνία για αποδέσμευση έως 400 εκατ. βαρελιών δημιουργεί ένα προσωρινό δίχτυ ασφαλείας, που μπορεί να περιορίσει την άμεση έλλειψη. Δεν λύνει το πρόβλημα, αλλά κερδίζει χρόνο για τις αγορές.
Ο δεύτερος είναι η ίδια η ζήτηση. Σε επίπεδα πάνω από τα 120-130 δολάρια, αρχίζουν να εμφανίζονται φαινόμενα μειωμένης ζήτησης. Οι επιχειρήσεις περιορίζουν την κατανάλωση, οι μεταφορές γίνονται ακριβότερες, η οικονομική δραστηριότητα επιβραδύνεται. Με άλλα λόγια, η ίδια η άνοδος της τιμής δημιουργεί τις συνθήκες για την επιβράδυνσή της.
Ο τρίτος είναι η προσαρμογή της προσφοράς. Αν και δεν μπορεί να γίνει άμεσα, η αύξηση παραγωγής από άλλες περιοχές και η επαναφορά υποδομών λειτουργούν σταδιακά ως αντίβαρο.
«Αδύναμο σημείο» το φυσικό αέριο
Η μεγαλύτερη ανησυχία συνεχίζει ωστόσο να μην βρίσκεται στο πετρέλαιο, αλλά στο φυσικό αέριο. Η ζημιά σε υποδομές του Κατάρ, που καλύπτει περίπου το 20% της παγκόσμιας αγοράς LNG, αλλάζει τα δεδομένα. Αναλυτές εκτιμούν ότι η εξαγωγική δυναμικότητα μπορεί να μειωθεί σημαντικά για τα επόμενα 3 έως 5 χρόνια, δημιουργώντας ένα μόνιμο ενεργειακό σοκ. Σε αντίθεση με το πετρέλαιο, η αγορά φυσικού αερίου δεν διαθέτει την ίδια ευελιξία ούτε τα ίδια αποθέματα.
Αυτό θα έχει διπλή επίδραση, διατηρώντας υψηλές τις τιμές ενέργειας συνολικά και περιορίζοντας την πιθανότητα γρήγορης αποκλιμάκωσης στο πετρέλαιο. Με άλλα λόγια, ακόμη κι αν το πετρέλαιο βρει ισορροπία, το ενεργειακό κόστος μπορεί να παραμείνει υψηλό.
Το πιο κρίσιμο στοιχείο της σημερινής συγκυρίας είναι ότι η αγορά περνά από το στάδιο του σοκ στο στάδιο της επανεκτίμησης του κινδύνου και των τιμών. Τα 90-100 δολάρια, που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν «υψηλά», έχουν πλέον αντικατασταθεί από ένα νέο εύρος συζήτησης. Οι αναλυτές μιλούν για νέα βάση στην τιμή πάνω από τα 100 δολάρια, με το βασικό σενάριο να μετακινείται προς τα 110-120 και τα ακραία σενάρια να φτάνουν τα 150. Αυτό σημαίνει οτι η αλλαγή είναι και ψυχολογική και η αγορά αναζητά νέο σημείο ισορροπίας.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι οτι κάθε εβδομάδα που περνά, το «ταβάνι» των τιμών δεν κατεβαίνει. Και η αγορά πετρελαίου προσπαθεί να καταλάβει πόσο μεγάλο μπορεί να εξελιχθεί το σοκ και πόσο χρόνο θα χρειαστεί για να απορροφηθεί.
