Η χρηματοοικονομική εκπαίδευση δεν αποτελεί μια θεωρητική συζήτηση, αλλά ένα αναγκαίο εφόδιο για τις κεφαλαιαγορές και τους επενδυτές να επιβιώσουν στη σύγχρονη ψηφιακή «ζούγκλα» των αγορών.
Αυτό τόνισε ο πρόεδρος της IOSCO (Διεθνής Οργανισμός Επιτροπών Κεφαλαιαγοράς) Jean-Paul Servais μιλώντας στο συνέδριο της Ελληνικής Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, υπογραμμίζοντας τη σημασία των ενημερωμένων περί των οικονομικών πολιτών. «Ο χρηματοοικονομικός αναλφαβητισμός δεν είναι πλέον κάτι που είναι απλώς καλό να το έχεις. Είναι μια απαραίτητη δεξιότητα ζωής», επεσήμανε ο κ. Servais.
«Είδα με τα ίδια μου τα μάτια απλούς ανθρώπους στον δρόμο να έχουν βάλει τα χρήματά τους σε άκρως επικίνδυνα χρηματοοικονομικά προϊόντα που δεν καταλάβαιναν», ανέφερε ο κ. Servais
Αφού ευχαρίστηκε την πρόεδρο της Ελληνικής Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, Βασιλικής Λαζαράκου για την πρόσκληση και την ευκαιρία να μιλήσει για την χρηματοικονομικό αλφαβητισμό και αφού αποκάλυψε την επανεκλογή της στο διοικητικό συμβούλιο του IOSCO, ο κ. Servais περιέγραψε μια προσωπική του εμπειρία, μέσα από την οποία πείστηκε για την ανάγκη του χρηματοοικονομικού εγγραμματισμού. Ήταν στα τέλη του 2010, όπως είπε, όταν κλήθηκε από τον εισαγγελέα ως εμπειρογνώμονας να καταθέσει τη γνώμη του, σχετικά με τη διανομή πολύπλοκων δομημένων προϊόντων από τις τράπεζες στο πλαίσιο μίας τεράστιας δίκης που ενέπλεκε 2.000 ιδιώτες στο Βέλγιο, οι οποίοι είχαν χάσει τα χρήματά τους.
Η χρηματοοικονομική εκπαίδευση έχει μεγαλύτερη σημασία από ποτέ καθώς «τα προϊόντα γίνονται όλο και πιο προσβάσιμα μέσω της ψηφιοποίησης
Οι κεφαλαιαγορές και η δίκη μαμούθ στο Βέλγιο
«Είδα με τα ίδια μου τα μάτια απλούς ανθρώπους στον δρόμο να έχουν βάλει τα χρήματά τους σε άκρως επικίνδυνα χρηματοοικονομικά προϊόντα που δεν καταλάβαιναν» ανέφερε χαρακτηριστικά ο Servais. Περιέγραψε με γλαφυρότητα πώς απλοί άνθρωποι που αποταμίευαν για τη σύνταξή τους ή μετά από ένα διαζύγιο, παγιδεύτηκαν σε δαιδαλώδη δομημένα προϊόντα, πιστεύοντας ότι είχαν απλούς λογαριασμούς ταμιευτηρίου.
Την ίδια στιγμή, «αυτό το προϊόν ήταν πλήρως εναρμονισμένο με όλους τους κανονισμούς της ΕΕ! Είχε ευρωπαϊκό διαβατήριο! Δεν ήταν απαραίτητα πιο επικίνδυνο, ήταν απλώς αδύνατο να το καταλάβεις», υπογράμμισε, αναδεικνύοντας το τεράστιο κενό μεταξύ νομιμότητας και ουσιαστικής κατανόησης. Η εμπειρία αυτή τον οδήγησε στο να πείσει τις βελγικές τράπεζες να μειώσουν την πολυπλοκότητα των προϊόντων τους κατά τρεις φορές.
Ο κ. Servais έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για το σήμερα. Η ψηφιοποίηση φέρνει τα προϊόντα στο χέρι του καθενός, αλλά ταυτόχρονα ανοίγει την πόρτα σε «fake news» και απάτες.
Το Wikifin στη μάχη κατά των επιτήδειων
Παράλληλα, ο κ. Servais πίεσε την κυβέρνηση να δώσει στη νεοσύστατη τότε FSMA, την Βελγική Αρχή Χρηματοπιστωτικών Υπηρεσιών και Αγορών (EFS) την αποστολή να συμβάλλει στη χρηματοοικονομική εκπαίδευση του πληθυσμού, κάτι που μέχρι τότε δεν υπήρχε.
Σήμερα, όπως είπε η χρηματοοικονομική εκπαίδευση έχει μεγαλύτερη σημασία από ποτέ καθώς «τα προϊόντα γίνονται όλο και πιο προσβάσιμα μέσω της ψηφιοποίησης. Ωστόσο, εξοπλίζοντας τους πολίτες με τις σωστές γνώσεις, «μπορούμε να τους βοηθήσουμε να αποφύγουν την απάτη και να διαχειριστούν με ασφάλεια τα οικονομικά τους».
Ο κ. Servais στο σημείο αυτό παρουσίασε το βελγικό case study του προγράμματος WikiFin, το οποίο κινείται σε τρεις άξονες: έναν ιστότοπο με απλή γλώσσα, ειδικά προγράμματα στα σχολεία και το πρωτοποριακό Wikifinlab.
Ο ιστότοπος WikiFin συγκεντρώνει 6 εκατομμύρια επισκέψεις τον χρόνο σε μια χώρα 11 εκατομμυρίων κατοίκων. «Δεν ανήκω στην οικογένεια των Καρντάσιαν, ούτε προωθώ την εθνική ομάδα ποδοσφαίρου του Βελγίου. Είμαστε μόνο οικονομικοί μπάτσοι!», αστειεύτηκε ο Servais, δείχνοντας ότι η σωστή και απλή πληροφορία μπορεί να «πουλήσει» χωρίς φτιασιδώματα. Το δε Wikifinlab –ένας χώρος βιωματικής μάθησης μέσω gaming– γίνεται ανάρπαστο, με τις ετήσιες θέσεις να κλείνουν μέσα σε μόλις έναν μήνα.
Οι άπειροι επενδυτές, στην απεγνωσμένη αναζήτησή τους για υψηλές αποδόσεις, γίνονται εύκολα θύματα επιτήδειων και influencers, επενδύοντας σε crypto ή προϊόντα με τεράστια μόχλευση
Η νέα απειλή για τις κεφαλαιαγορές: Social media και… Crypto
Περνώντας στο διεθνές πεδίο και υπό την ιδιότητα του προέδρου του IOSCO, ο Servais έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για το σήμερα. Η ψηφιοποίηση φέρνει τα προϊόντα στο χέρι του καθενός, αλλά ταυτόχρονα ανοίγει την πόρτα σε «fake news» και απάτες.
«Βλέπουμε μια εκθετική κλιμάκωση της δόλιας συμπεριφοράς και των μη αδειοδοτημένων δραστηριοτήτων. Η απάτη συνοδεύεται συχνά από επιθετικό online μάρκετινγκ, ιδιαίτερα μέσω των social media», τόνισε. Σημείωσε ότι οι άπειροι επενδυτές, στην απεγνωσμένη αναζήτησή τους για υψηλές αποδόσεις, γίνονται εύκολα θύματα επιτήδειων και influencers, επενδύοντας σε crypto ή προϊόντα με τεράστια μόχλευση.
Για να αντιμετωπίσει αυτή τη λαίλαπα, ο IOSCO έθεσε σε λειτουργία το iScan, έναν παγκόσμιο κόμβο-ραντάρ όπου συγκεντρώνονται όλες οι προειδοποιήσεις των ρυθμιστικών αρχών παγκοσμίως για ύποπτες πλατφόρμες. Παράλληλα, ο οργανισμός σπάει τα στερεότυπα, διοργανώνοντας πλέον ακόμα και “tech sprints” με ψηφιακές εφαρμογές για να μιλήσει στη γλώσσα των νέων.
