«Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν εισάγουν σχεδόν καθόλου πετρέλαιο μέσω των Στενών του Ορμούζ και δεν θα εισάγουν ούτε στο μέλλον. Δεν το χρειαζόμαστε. Δεν το χρειαζόμασταν και δεν το χρειαζόμαστε», είχε δηλώσει την περασμένη Τετάρτη κατά τη διάρκεια της ομιλίας του σε ώρα υψηλής τηλεθέασης, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ από τον Λευκό Οίκο.
Ο ετήσιος πληθωρισμός καταναλωτών για τον Μάρτιο αναμένεται να εκτοξευθεί σε περίπου 3,5%, εξαφανίζοντας εντελώς την μέση αύξηση μισθών των Αμερικανών εργαζομένων πέρυσι.
Ωστόσο το ύφος του άλλαξε άρδην λίγες μέρες με μια νέα ανάρτησή του στο Truth Social:
«Ανοίξτε τα γ*****να Στενά, τρελοί μπ****δοι, αλλιώς θα ζήσετε στην κόλαση – ΠΕΡΙΜΕΝΕΤΕ ΚΑΙ ΘΑ ΔΕΙΤΕ!»
Τι άλλαξε λοιπόν με τον αμερικανό πρόεδρο; Σύμφωνα με ανάλυση του CNΝ, άλλαξε καταρχάς η τιμή του πετρελαίου.
Η τιμή του αμερικανικού πετρελαίου σημείωσε άνοδο άνω του 11% την Πέμπτη, την επόμενη ημέρα της ομιλίας του, φτάνοντας τα 111 δολάρια το βαρέλι – την υψηλότερη τιμή των τελευταίων τεσσάρων ετών και ένα από τα μεγαλύτερα ημερήσια κέρδη στην ιστορία. Το αργό πετρέλαιο του Δυτικού Τέξας διαπραγματευόταν περίπου στα 100 δολάρια το βαρέλι λίγο πριν την ομιλία του Τραμπ και λιγότερο από 70 δολάρια το βαρέλι πριν από την έναρξη του πολέμου.
Ο Τραμπ έχει δίκιο ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες βασίζονται πολύ λίγο στο πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής που μεταφέρεται μέσω των Στενών του Ορμούζ – της στενής πλωτής οδού μέσω της οποίας συνήθως διακινείται το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου. Οι ΗΠΑ προμηθεύονταο μόνο περίπου μισό εκατομμύριο από τα 20 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου που καταναλώνουν καθημερινά από τα Στενά του Ορμούζ – μια πολύ μικρή ποσότητα που θα μπορούσε να υποκαταστήσει με πετρέλαιο από άλλες περιοχές.
Αλλά η τελευταία απειλή του Τραμπ, γεμάτη με τέσσερις-πέντε λέξεις, υπογραμμίζει την σκληρή αλήθεια του θέματος: Η υγεία της αμερικανικής οικονομίας εξαρτάται από τα Στενά του Ορμούζ πολύ περισσότερο από ό,τι έχει παραδεχτεί ο πρόεδρος.
Προσφορά και ζήτηση
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν κάνει αξιοσημείωτη δουλειά την τελευταία 15ετία αναδιαμορφώνοντας την ενεργειακή τους βιομηχανία, χάρη στην έλευση της υδραυλικής ρωγμάτωσης και των οριζόντιων γεωτρήσεων, ιδιαίτερα στη λεκάνη της Πέρμιας Περιφέρειας του Τέξας. Οι ΗΠΑ παράγουν τώρα περίπου 22 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα, διπλάσια παραγωγή από τη δεύτερη Σαουδική Αραβία και ελαφρώς περισσότερο αργό πετρέλαιο από ό,τι καταναλώνουν οι Ηνωμένες Πολιτείες κάθε μέρα. Πρόκειται λοιπόν για μια χώρα ανεξάρτητη ενεργειακά.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να εισάγουν περισσότερα από 6 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου την ημέρα – περίπου το ένα τρίτο αυτού που καταναλώνουν. Εξάγουν επίσης περίπου 4 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου κάθε μέρα.
Αυτό συμβαίνει επειδή δεν είναι όλα τα πετρέλαια ίδια: οι ΗΠΑ παράγουν ελαφρύ, γλυκό αργό πετρέλαιο, το οποίο είναι εξαιρετικό για την παραγωγή βενζίνης, αλλά κακό για καύσιμο θέρμανσης, άσφαλτο και ντίζελ, μεταξύ άλλων βαρύτερων αποσταγμάτων. Έτσι, πρέπει να εισάγουν πετρέλαιο από μέρη που παράγουν βαρύ, όξινο αργό πετρέλαιο – συμπεριλαμβανομένης της Βενεζουέλας και της Μέσης Ανατολής.
Επίσης, η αγορά πετρελαίου είναι παγκόσμια. Όταν η προσφορά μειώνεται σε μια περιοχή, επηρεάζονται όλες οι χώρες. Κατά τη διάρκεια κρίσεων προσφοράς όπως αυτή, οι εισαγωγείς πετρελαίου ανταγωνίζονται για τυχόν διαθέσιμα βαρέλια, αυξάνοντας την τιμή για όποιον τα θέλει ή τα χρειάζεται περισσότερο, σημείωσε ο Dan Pickering, ιδρυτής και επικεφαλής επενδύσεων της Pickering Energy Partners, μιλώντας στο CNN.
Έτσι, οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν και πιθανότατα θα συνεχίσουν να είναι καλά εφοδιασμένες με πετρέλαιο κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Ιράν. Αυτό δεν είναι το μεγάλο πρόβλημα. Η ανησυχία είναι ότι η Αμερική δεν είναι προστατευμένη από το σοκ τιμών της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου.
Η ενεργειακή οικονομία
Οι υψηλές τιμές της ενέργειας είναι μια προφανής συνέπεια του πολέμου των ΗΠΑ και του ουσιαστικού κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν. Οι τιμές του αργού πετρελαίου παρέμειναν υψηλές τη Δευτέρα μετά την απειλή του Τραμπ να χτυπήσει τους σταθμούς παραγωγής ενέργειας και τις γέφυρες του Ιράν. Και οι τιμές του φυσικού αερίου στις ΗΠΑ έχουν αυξηθεί στα 4,11 δολάρια το γαλόνι κατά μέσο όρο.
Αυτές οι υψηλές τιμές του αργού πετρελαίου και του φυσικού αερίου έχουν ήδη αντίκτυπο στην οικονομία των ΗΠΑ. Πολλοί Αμερικανοί μεσαίου και χαμηλού εισοδήματος, οι οποίοι είχαν ήδη κουραστεί από τις υψηλές τιμές, παλεύουν με τις υψηλές τιμές στα πρατήρια καυσίμων, ενώ ορισμένες μικρές επιχειρήσεις που δεν μπορούν να αυξήσουν περαιτέρω τις τιμές κάνουν δύσκολες επιλογές σχετικά με το προσωπικό.
Η μεγαλύτερη ανησυχία θα προκύψει εάν οι υψηλές τιμές καταστρέψουν τη ζήτηση για βενζίνη και πετρέλαιο κίνησης. Οι τιμές μπορεί να μειωθούν ως αποτέλεσμα, αλλά εάν το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο είναι πολύ ακριβά για να μπορέσουν οι Αμερικανοί να γεμίσουν τα αυτοκίνητά τους και να πετάξουν με αεροπλάνο , αυτό θα μπορούσε να δημιουργήσει σημαντικά προβλήματα για την οικονομία.
Η κατάρρευση μιας οικονομίας 30 τρισεκατομμυρίων δολαρίων δεν είναι εύκολη υπόθεση. Παρόλο που οκτώ από τις τελευταίες εννέα υφέσεις προηγήθηκαν ενός σοκ στις τιμές του πετρελαίου, ο πόλεμος έχει μόλις πέντε εβδομάδες διάρκειας και ίσως χρειαστεί να διαρκέσει μήνες ακόμη για να προκαλέσει ζημιές σε επίπεδο ύφεσης στην οικονομία των ΗΠΑ.
Οι αναλυτές της Wall Street εκτιμούν ότι κάθε αύξηση 10 δολαρίων στην τιμή του πετρελαίου ανά βαρέλι μειώνει μεταξύ 0,1 και 0,4 ποσοστιαίων μονάδων από το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν, το ευρύτερο μέτρο της οικονομίας των ΗΠΑ. Έτσι, η τρέχουσα αύξηση των 40 δολαρίων στην τιμή του πετρελαίου θα μπορούσε να μειώσει περίπου μία ποσοστιαία μονάδα από το ΑΕΠ – κάτι που δεν πρέπει να υποτιμηθεί, αλλά όχι αρκετά για να προκαλέσει σοβαρό πλήγμα.
Αλλά αυτό θα μπορούσε να επιδεινωθεί πολύ γρήγορα αν οι τιμές αυξηθούν απότομα. Και το πετρέλαιο δεν είναι ο μόνος παράγοντας: Όλα όσα παραδίδονται με φορτηγό θα γίνουν πιο ακριβά επειδή οι τιμές του ντίζελ αυξάνονται . Και μια σειρά από άλλες εισαγωγές μέσω του στενού, συμπεριλαμβανομένου του αλουμινίου, του ηλίου και των λιπασμάτων, μεταξύ άλλων αγαθών, θα αυξήσουν τις τιμές των οικοδομικών υλικών, των μικροτσίπ και των τροφίμων.
Ο ετήσιος πληθωρισμός καταναλωτών για τον Μάρτιο αναμένεται να εκτοξευθεί σε περίπου 3,5%, εξαφανίζοντας εντελώς την μέση αύξηση μισθών των Αμερικανών εργαζομένων πέρυσι.
«Η οικονομία των ΗΠΑ μπορεί να απορροφήσει το σοκ που προκαλείται για ένα χρονικό διάστημα από την τιμή του πετρελαίου άνω των 100 δολαρίων ανά βαρέλι», δήλωσε ο Joe Brusuelas, επικεφαλής οικονομολόγος της RSM US. «Τώρα, αν αυτό μετατραπεί σε 150 δολάρια ανά βαρέλι ή 200 δολάρια ανά βαρέλι, αυτό είναι διαφορετικό θέμα».
Η αλήθεια για τα Στενά του Ορμούζ
Αυτός θα μπορούσε να είναι ένας σημαντικός παράγοντας στην ανανεωμένη ανησυχία του Τραμπ για τα Στενά του Ορμούζ.
Ο Τραμπ έχει υιοθετήσει διφορούμενη στάση όσον αφορά τα Στενά από την αρχή του πολέμου. Η κυβέρνησή του έχει δεσμευτεί να παρέχει ναυτική συνοδεία στα πετρελαιοφόρα για τη διέλευσή τους από τα Στενά και έχει εγγυηθεί ασφάλιση για τα πλοία που έχασαν την κάλυψή τους από τις ναυτιλιακές ασφαλιστικές εταιρείες.
Επίσης, έχει δηλώσει ότι τα πετρελαιοφόρα πρέπει να επιδείξουν θάρρος και να διέλθουν από τη θαλάσσια οδό, ενώ οι χώρες που εξαρτώνται σε μεγαλύτερο βαθμό από το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής θα πρέπει να συμβάλουν από μόνες τους στην επαναλειτουργία του στενού.
«Πηγαίνετε να πάρετε το δικό σας πετρέλαιο!» έγραψε ο Τραμπ στο Truth Social την Τρίτη.
Η ρητορική του Τραμπ, που αλλάζει από μέρα σε μέρα, έχει προκαλέσει άνοδο ή πτώση στις τιμές του πετρελαίου, αλλά συνολικά το πετρέλαιο έχει σημειώσει άνοδο, καθώς γίνεται όλο και πιο σαφές ότι το Ιράν κρατά τα ηνία στο στενό – και η αποχώρηση των ΗΠΑ από τον πόλεμο ενδέχεται να μην οδηγήσει στην επαναλειτουργία της κρίσιμης θαλάσσιας οδού για τη διέλευση των πετρελαιοφόρων.
Οι επενδυτές άρχισαν να ανησυχούν στα τέλη της περασμένης εβδομάδας, καθώς ο Τραμπ δεν κατάφερε να παρουσιάσει μια στρατηγική εξόδου από τον πόλεμο των ΗΠΑ με το Ιράν, και φοβήθηκαν ότι οι απειλές του για κλιμάκωση της σύγκρουσης θα μπορούσαν να προκαλέσουν περαιτέρω ζημιά στην προσφορά αργού πετρελαίου.
Το Ιράν, από την πλευρά του, δήλωσε ότι θα επιβάλλει τέλη διέλευσης για την ασφαλή διέλευση από τα Στενά – ένα τέλος που πολλές χώρες του Κόλπου πιθανότατα θα αρνηθούν να πληρώσουν.
Ακόμη και μερικώς ανοιχτά τα Στενά, θα προκαλούσαν έλλειψη 4,4 έως 8 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα παγκοσμίως, σύμφωνα με τον Anthony Yuen, στρατηγικό αναλυτή της Citi για θέματα ενέργειας.
Ο Τραμπ έθεσε ως προθεσμία για το Ιράν την Τρίτη στις 8 μ.μ. (ώρα Ανατολικής Ακτής) για να ανοίξει ξανά το στενό. Δεν είναι σαφές ποια θα είναι η απάντηση του Ιράν. Ούτε πώς – ή αν – οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να πείσουν το Ιράν να το ανοίξει ξανά.
