Στη χειρότερη θέση αναφορικά με την αρνητική καθαρή επενδυτική της θέση βρίσκεται η Ελλάδα σε επίπεδο ΕΕ, όπως διαπιστώνει η έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος για την ελληνική οικονομία, η οποία δόθηκε χθες στη δημοσιότητα. Η αρνητική καθαρή επενδυτική θέση σημαίνει ότι μια χώρα χρωστάει στο εξωτερικό περισσότερα χρήματα από όσα οι κάτοικοί της έχουν επενδύσει σε αυτό. Κι αυτό αποτελεί ένα επιπλέον πρόβλημα για την Ελλάδα.
Ουσιαστικά, ο δείκτης αυτός δείχνει το σύνολο των υποχρεώσεων (δάνεια, μετοχές, ομόλογα) προς ξένους επενδυτές. Ούτε λίγο ούτε πολύ, η έκθεση της ΤτΕ αποτυπώνει πως η Ελλάδα είναι ένα καθαρός οφειλέτης. Και αυτό δεν αναμένεται να αλλάξει εύκολα εάν δεν υπάρξει ενίσχυση της ανάπτυξης και και ισχυρά πλεονάσματα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, το οποίο παρουσιάζεται πάρα πολύ ελλειμματικό.
Τα στοιχεία για την ελληνική οικονομία
Τι δείχνουν τα στοιχεία της ΤτΕ; Στο τέλος του 2025 οι καθαρές υποχρεώσεις της Ελλάδος προς το εξωτερικό κατέγραψαν άνοδο κατά 13,9 δισ. ευρώ και διαμορφώθηκαν σε 339,7 δισ. ευρώ, κυρίως λόγω της μείωσης των καθαρών απαιτήσεων των λοιπών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, η οποία αντισταθμίστηκε μερικώς από τη βελτίωση της καθαρής θέσης πρωτίστως των λοιπών τομέων της οικονομίας και της Τράπεζας της Ελλάδος και δευτερευόντως της γενικής κυβέρνησης.
Η εξέλιξη αυτή συνδέεται, εκτός από τις συναλλαγές, και με τη μεταβολή στις αποτιμήσεις, κυρίως των υποχρεώσεων, που αντανακλά την άνοδο της αξίας των μετοχικών τίτλων. Ως ποσοστό του ΑΕΠ, λόγω της σημαντικής αύξησης του ονομαστικού ΑΕΠ το 2025, η καθαρή διεθνής επενδυτική θέση (ΚΔΕΘ) μειώθηκε σε -136,8% το 2025 από -137,6% το 2024, αν και παραμένει η υψηλότερη στην ΕΕ, και η Ελλάδα συνεχίζει να υπερβαίνει το όριο (-35% του ΑΕΠ) που προβλέπεται στο πλαίσιο της διαδικασίας μακροοικονομικών ανισορροπιών. Παρά ταύτα, οι κίνδυνοι για τη χώρα είναι προς το παρόν περιορισμένοι, αφού η κύρια συνιστώσα της αρνητικής ΚΔΕΘ είναι τα δάνεια από τον Μηχανισμό Στήριξης, τα οποία χαρακτηρίζονται από χαμηλά επιτόκια και μεγάλη διάρκεια.
Ωστόσο, τα τελευταία έτη καταγράφηκε αύξηση των καθαρών υποχρεώσεων των λοιπών τομέων της οικονομίας, που συνδέεται κυρίως με την πώληση δανείων τους σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και λοιπές χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις του εξωτερικού, καθώς και ενίσχυση των καθαρών ροών Ξένων Άμεσων Επενδύσεων (ΞΑΕ) μη κατοίκων στην Ελλάδα.
Η αναγκαία βελτίωση της ΚΔΕΘ μεσοπρόθεσμα προϋποθέτει, πέρα από τη σταδιακή μείωση του εξωτερικού χρέους της γενικής κυβέρνησης, υψηλούς ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης ή/και την επίτευξη μόνιμων και ικανοποιητικών πλεονασμάτων στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Με βάση την ανάλυση της ΚΔΕΘ κατά είδος επένδυσης, οι καθαρές υποχρεώσεις από άμεσες επενδύσεις αυξήθηκαν, κυρίως λόγω της ενίσχυσης των εισροών ΞΑΕ στην Ελλάδα.
Οι απαιτήσεις
Οι καθαρές απαιτήσεις από επενδύσεις χαρτοφυλακίου περιορίστηκαν (κατά 16,3 δισ. ευρώ), αφού η μείωση των καθαρών απαιτήσεων κυρίως των λοιπών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και δευτερευόντως της Τράπεζας της Ελλάδος, καθώς και η αύξηση των υποχρεώσεων της γενικής κυβέρνησης αντισταθμίστηκαν μερικώς από την άνοδο των καθαρών απαιτήσεων στους λοιπούς τομείς της οικονομίας. Ειδικότερα, η αύξηση των υποχρεώσεων των λοιπών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και η μείωση των υποχρεώσεων των λοιπών τομέων της οικονομίας αντανακλούν τις εταιρικές αναδιαρθρώσεις ελληνικών χρηματοπιστωτικών ομίλων που ολοκληρώθηκαν το 2025.
Στην κατηγορία των λοιπών επενδύσεων, η αρνητική καθαρή θέση περιορίστηκε κατά 8,1 δισ. ευρώ το 2025 συγκριτικά με το 2024, αφού η μείωση των καθαρών υποχρεώσεων τόσο της Τράπεζας της Ελλάδος όσο και της γενικής κυβέρνησης καθώς και των λοιπών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων αντισταθμίστηκε μερικώς από την αύξηση των υποχρεώσεων των λοιπών τομέων της οικονομίας.
Τέλος, τα συναλλαγματικά διαθέσιμα κατέγραψαν αύξηση, εξέλιξη που αντανακλά πρωτίστως την άνοδο της τιμής του χρυσού. Αναφορικά με την ανάλυση κατά τομέα, η επιδείνωση της ΚΔΕΘ το 2025 οφείλεται κυρίως στη μείωση των καθαρών απαιτήσεων των λοιπών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, που συνδέεται με τις προαναφερθείσες εταιρικές αναδιαρθρώσεις και η οποία αντισταθμίστηκε πρωτίστως από τη μείωση των υποχρεώσεων των λοιπών τομέων της οικονομίας και την αύξηση των καθαρών απαιτήσεων της Τράπεζας της Ελλάδος και δευτερευόντως από τη μείωση των καθαρών υποχρεώσεων της γενικής κυβέρνησης.
Το εξωτερικό χρέος
Το ακαθάριστο εξωτερικό χρέος της χώρας, σε τρέχουσες τιμές, αυξήθηκε κατά 14,3 δισ. ευρώ, φθάνοντας τα 590,4 δισ. ευρώ (237,7% του ΑΕΠ) στο τέλος του 2025. Η άνοδος αυτή αποδίδεται σχεδόν αποκλειστικά στην αύξηση των υποχρεώσεων των λοιπών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Ωστόσο, ο λόγος του ακαθάριστου εξωτερικού χρέους προς το ΑΕΠ παρουσίασε βελτίωση, λόγω της σημαντικής αύξησης του ονομαστικού ΑΕΠ το 2025.
Το καθαρό εξωτερικό χρέος73 διαμορφώθηκε σε 286,4 δισ. ευρώ (115,3% του ΑΕΠ) το 2025, αυξημένο κατά 1,8 δισ. ευρώ έναντι του 2024. Η εξέλιξη αυτή οφείλεται πρωτίστως στην αύξηση του καθαρού χρέους των λοιπών τομέων της οικονομίας και δευτερευόντως στη μείωση των καθαρών απαιτήσεων των λοιπών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και της Τράπεζας της Ελλάδος. Η επιδείνωση αυτή αντισταθμίστηκε εν μέρει από τον περιορισμό του καθαρού χρέους της γενικής κυβέρνησης. Ως ποσοστό του ΑΕΠ, λόγω της ανόδου του ονομαστικού ΑΕΠ το 2025, το καθαρό εξωτερικό χρέος συρρικνώθηκε.
