Πιέσεις για να γίνει δεκτός στο κοινό πρόγραμμα ανάπτυξης προηγμένων μαχητικών αεροσκαφών, στο οποίο συμμετέχουν το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιταλία και η Ιαπωνία, ασκεί ο Καναδάς σύμφωνα με πηγές που επικαλούνται οι Financial Times.
Ο Καναδάς επιθυμεί να συμμετάσχει στο Global Combat Air Programme (GCAP) ως «παρατηρητής», ανέφεραν οι πηγές, σε μια τελευταία προσπάθειά του να αποστασιοποιηθεί από τις ΗΠΑ και να ενισχύσει τους δεσμούς του με άλλους εμπορικούς εταίρους.
Ένας αξιωματούχος της καναδικής κυβέρνησης δήλωσε στoυς FT ότι οι προσπάθειες της Οτάβα εντάσσονται στα σχέδιά της για «διαφοροποίηση των προμηθειών άμυνας και ενίσχυση της συνεργασίας με ομοϊδεάτες συμμάχους». Έχει ήδη αποσταλεί επίσημη αίτηση στο Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ σύντομα θα ακολουθήσουν επιστολές προς την Ιαπωνία και την Ιταλία, ανέφερε ο αξιωματούχος.
Η ιδιότητα του παρατηρτητή
Η ιδιότητα του παρατηρητή θα παρέχει στην Οτάβα πρόσβαση σε ορισμένες εμπιστευτικές πληροφορίες του προγράμματος, ενώ θα εξετάζει αν θα συμμετάσχει ως αγοραστής ή ως εταίρος στην κοινή ανάπτυξη σε μεταγενέστερο στάδιο, ανέφεραν οι πηγές.
Η συμμετοχή της χώρας στο πρόγραμμα ενδέχεται να αποφασιστεί σε συνάντηση τον Ιούλιο. Αξιωματούχοι που είναι εξοικειωμένοι με το πρόγραμμα δήλωσαν ότι η ένταξη του Καναδά είναι «πολύ πιθανό» να εγκριθεί, αλλά ότι στο παρελθόν υπήρχαν διαφωνίες μεταξύ του αρχικού τριμελούς σχήματος σχετικά με την επέκταση της ομάδας.
Οι πιέσεις του Καναδά έρχονται σε μια στιγμή που η πρόοδος του GCAP έχει καθυστερήσει λόγω ανησυχιών σχετικά με τη χρηματοδότηση από το Ηνωμένο Βασίλειο, εν μέσω καθυστερήσεων στη μακροπρόθεσμη στρατηγική αμυντικών δαπανών της χώρας.
Αξιωματούχοι στο Τόκιο και το Λονδίνο δήλωσαν ότι ο ρόλος του «παρατηρητή» είχε σχεδιαστεί για να δημιουργήσει μια δυνατότητα εισόδου στο ακριβό πρόγραμμα GCAP για άλλες χώρες, αποφεύγοντας έτσι μια περίπλοκη και χρονοβόρα διαδικασία επέκτασης της βασικής ομάδας (Ιαπωνίας, Ηνωμένου Βασιλείου και Ιταλίας). Το πρόγραμμα στοχεύει στην πρώτη παράδοση το 2035.
Το GCAP ιδρύθηκε το 2022 από τις τρεις χώρες σε μια προσπάθεια να μειώσουν την εξάρτησή τους από τις ΗΠΑ για τα μαχητικά F-35 και να ενισχύσουν τον κυρίαρχο έλεγχο επί των τεχνολογιών που χρησιμοποιούνται σε προηγμένα συστήματα αεροπορικού πολέμου.
Την περασμένη εβδομάδα, οι τρεις χώρες-εταίροι υπέγραψαν σύμβαση ύψους 686 εκατ. λιρών για βασικές εργασίες μηχανικής και σχεδιασμού με την Edgewing, μια βιομηχανική κοινοπραξία που αποτελείται από εθνικούς αμυντικούς εργολάβους, η οποία θα διαρκέσει έως τα τέλη Ιουνίου. Η συμφωνία αντιπροσώπευε τη χρηματοδότηση που διατέθηκε από την τριμερή οντότητα.
Ο Καναδάς αυξάνει τις αμυντικές δαπάνες
Η χρηματοδότηση αυτή αποτελεί ένα προσωρινό μέτρο που αποσκοπεί να δώσει στο Ηνωμένο Βασίλειο χρόνο να υλοποιήσει το δεκαετές επενδυτικό του σχέδιο στον τομέα της άμυνας, πριν από μια μεγαλύτερη και μακροπρόθεσμη χρηματοδοτική ενίσχυση στο πρόγραμμα Edgewing.
Δύο αξιωματούχοι χαρακτήρισαν τον Καναδά ως «μη δεσμευμένο σε αυτό το στάδιο» είτε ως αγοραστή είτε ως συν-αναπτύσσοντα, αλλά δήλωσαν ότι ενδιαφέρεται για γεωπολιτικούς λόγους για ένα πρόγραμμα εκτός των ΗΠΑ.
Ο πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνι έχει αναλάβει ηγετικό ρόλο στα σχέδια της Οτάβα για αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 5% του ΑΕΠ έως το 2035, την μεγαλύτερη στρατιωτική ενίσχυση της χώρας μετά τον πόλεμο, καθώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανατρέπει ένα όλο και πιο αβέβαιο παγκόσμιο τοπίο ασφάλειας.
Ο Καναδάς θα παραλάβει 16 αεροσκάφη F-35 αμερικανικής κατασκευής τα επόμενα χρόνια, αλλά ο Κάρνι έχει διατάξει επανεξέταση της αγοράς των υπόλοιπων 72 λόγω των εντάσεων με την κυβέρνηση Τραμπ.
Ο κίνδυνος των καθυστερήσεων
Ιάπωνες αξιωματούχοι έχουν δείξει απροθυμία να προσθέσουν εταίρους στο GCAP λόγω φόβων για επιπλέον καθυστερήσεις. Άτομα που είναι εξοικειωμένα με το πρόγραμμα ανέφεραν ότι η προθεσμία του 2035 «κατά πάσα πιθανότητα» δεν θα τηρηθεί.
Ωστόσο, ένα άτομο με γνώση του προγράμματος ανέφερε ότι, καθώς τα χρηματοδοτικά ζητήματα και οι υπερβάσεις του προϋπολογισμού καθίστανται αναπόφευκτα, το βασικό τρίο πιθανότατα θα χρειαστεί να προσθέσει τουλάχιστον έξι επιπλέον εταίρους.
Άλλες χώρες, όπως η Αυστραλία, η Σαουδική Αραβία, η Πολωνία, η Σιγκαπούρη, η Σουηδία, η Γερμανία και άλλες, έχουν αναφερθεί από αξιωματούχους του βασικού τρίο ως ενδεχόμενα ενδιαφερόμενες να συμμετάσχουν ως αγοραστές ή στην ανάπτυξη του ίδιου του αεροσκάφους. Άλλα προγράμματα παρουσίαζαν επίσης ενδιαφέρον για τις χώρες, όπως αυτά για τα drones και τα εκπαιδευτικά αεροσκάφη.
