Ικανό αριθμό υπογραφών φαίνεται να έχουν συγκεντρώσει οι υποστηρικτές της επιβολής φόρου στους δισεκατομμυριούχους στην Καλιφόρνια, ανοίγοντας τον δρόμο για την ένταξη της πρότασης στο ψηφοδέλτιο των εκλογών του Νοεμβρίου και προοιωνίζοντας μια σκληρή πολιτική και οικονομική αντιπαράθεση.
Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, περισσότεροι από 1,5 εκατομμύριο πολίτες έχουν υπογράψει την αίτηση για την επιβολή εφάπαξ φόρου περιουσίας 5% σε άτομα με πολύ υψηλή καθαρή αξία. Το απαιτούμενο όριο για να προχωρήσει η πρωτοβουλία είναι 875.000 έγκυρες υπογραφές, και πηγές εκτιμούν ότι ο στόχος θα ξεπεραστεί άνετα ακόμη και μετά την απόρριψη άκυρων ή δυσανάγνωστων εγγραφών.
Η διαδικασία, ωστόσο, δεν έχει ολοκληρωθεί: οι εκλογικοί αξιωματούχοι σε επίπεδο κομητειών θα πρέπει να επαληθεύσουν τις υπογραφές και να τις διαβιβάσουν στον υπουργό Εξωτερικών της πολιτείας. Η εκστρατεία οφείλει να καταθέσει τα στοιχεία έως τις αρχές Μαΐου, ώστε να υπάρξει επαρκής χρόνος για την πιστοποίηση του μέτρου.
Η πρόταση προωθείται από το συνδικάτο Service Employees International Union–United Healthcare Workers West (SEIU-UHW), που εκπροσωπεί περισσότερους από 120.000 εργαζόμενους στον τομέα της υγείας. Στόχος είναι να καλυφθούν τα δημοσιονομικά κενά που, σύμφωνα με τους υποστηρικτές της πρωτοβουλίας, δημιουργούν οι περικοπές στη χρηματοδότηση της υγειονομικής περίθαλψης που περιλαμβάνονται σε πρόσφατη ομοσπονδιακή νομοθεσία.
Εάν εγκριθεί, ο φόρος θα επιβληθεί σε άτομα που κατοικούσαν στην Καλιφόρνια από την 1η Ιανουαρίου του τρέχοντος έτους και διαθέτουν καθαρή περιουσία τουλάχιστον 1 δισ. δολαρίων στο τέλος του έτους. Το συνδικάτο εκτιμά ότι περίπου 200 άτομα εμπίπτουν σε αυτή την κατηγορία.
Ο κυβερνήτης Γκάβιν Νιούσομ
Θα εγκαταλείψουν οι πλούσιοι την Καλιφόρνια;
Παρά τη δυναμική εκκίνηση, η πρόταση αντιμετωπίζει σημαντικά εμπόδια. Για να τεθεί σε ισχύ απαιτείται η έγκριση της πλειοψηφίας των ψηφοφόρων, ενώ αναμένεται έντονη εκστρατεία από τους αντιπάλους της. Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι ο φόρος θα μπορούσε να πλήξει τα δημόσια έσοδα μακροπρόθεσμα, δεδομένου ότι η Καλιφόρνια βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στη φορολογία των υψηλών εισοδημάτων.
Ο κυβερνήτης της πολιτείας, Γκάβιν Νιούσομ, έχει ήδη εκφράσει την αντίθεσή του, προειδοποιώντας ότι ένα τέτοιο μέτρο ενδέχεται να οδηγήσει σε φυγή πλουσίων φορολογουμένων. Αντίστοιχες ανησυχίες εκφράζουν και επιχειρηματίες, κυρίως από τον χώρο της τεχνολογίας, που θεωρούν ότι ο φόρος θα λειτουργήσει αποτρεπτικά για την καινοτομία και τις επενδύσεις.
Μεταξύ των αντιπάλων συγκαταλέγονται ισχυρά ονόματα της Σίλικον Βάλεϊ, όπως ο συνιδρυτής της Google, Σεργκέι Μπριν, οι οποίοι έχουν ήδη δαπανήσει δεκάδες εκατομμύρια δολάρια για την προώθηση εναλλακτικών πρωτοβουλιών. Σε αυτές περιλαμβάνεται πρόταση που θα απαγορεύει την επιβολή αναδρομικών φόρων και νέων φόρων σε κινητή περιουσία, όπως μετοχές, ομόλογα και συνταξιοδοτικές αποταμιεύσεις.
Στον αντίποδα, πολιτικές προσωπικότητες όπως ο ανεξάρτητος γερουσιαστής Μπέρνι Σάντερς και ο Δημοκρατικός βουλευτής Ρο Κάννα έχουν ταχθεί υπέρ της πρωτοβουλίας. Ακόμη και στον επιχειρηματικό κόσμο υπάρχουν φωνές υποστήριξης: ο διευθύνων σύμβουλος της Nvidia, Τζένσεν Χουάνγκ, δήλωσε ότι συμφωνεί με την επιβολή του φόρου, ενθαρρύνοντας παράλληλα άλλους δισεκατομμυριούχους να εγκατασταθούν στην πολιτεία.
Ο πρόεδρος του SEIU-UHW, Ντέιβ Ρίγκαν, υποστηρίζει ότι το μέτρο δεν έχει ιδεολογικό χαρακτήρα, αλλά αποσκοπεί στην αντιμετώπιση ενός άμεσου προβλήματος χρηματοδότησης. Όπως τονίζει, οι περικοπές στο Medicaid θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε απώλεια θέσεων εργασίας στον τομέα της υγείας, επιδείνωση της δημόσιας υγείας και αύξηση των ασφαλίστρων, εάν δεν εξευρεθούν εναλλακτικές πηγές εσόδων.
Δημοσκόπηση του Ινστιτούτου Διακυβερνητικών Μελετών του Πανεπιστημίου UC Berkeley έδειξε ότι το 52% των ψηφοφόρων υποστηρίζει τον φόρο, το 33% τον απορρίπτει και το 15% παραμένει αναποφάσιστο, γεγονός που υποδηλώνει ότι η τελική έκβαση θα είναι αμφίρροπη.
Οι οικονομικές επιπτώσεις
Η εκστρατεία έχει ήδη αυξήσει σημαντικά το κόστος συλλογής υπογραφών. Ανταγωνιστικές πρωτοβουλίες, που υποστηρίζονται από οικονομικά ισχυρούς παράγοντες, προσφέρουν έως και 15 δολάρια ανά έγκυρη υπογραφή — ένα ασυνήθιστα υψηλό ποσό που έχει επηρεάσει την αγορά συλλογής υπογραφών. Παρότι το συνδικάτο βασίστηκε σε χιλιάδες εθελοντές, αναγκάστηκε επίσης να προσλάβει επαγγελματίες συλλέκτες.
Οι οικονομικές επιπτώσεις του μέτρου αποτελούν αντικείμενο έντονης διαφωνίας. Το υπουργείο Υγείας της Καλιφόρνια εκτιμά ότι η πολιτεία θα χάσει πάνω από 28 δισ. δολάρια ετησίως σε ομοσπονδιακή χρηματοδότηση, με περισσότερους από 3 εκατομμύρια κατοίκους να κινδυνεύουν να χάσουν την ασφαλιστική τους κάλυψη.
Το SEIU-UHW εκτιμά ότι ο φόρος θα αποφέρει περίπου 100 δισ. δολάρια, υποστηρίζοντας ότι η δημιουργία νέου πλούτου στην Καλιφόρνια θα αντισταθμίσει τυχόν αποχωρήσεις δισεκατομμυριούχων. Ωστόσο, ανάλυση του Tax Foundation of California εκτιμά ότι τα κρατικά έσοδα θα μπορούσαν να μειωθούν κατά 3,5 έως 4,5 δισ. δολάρια ετησίως λόγω πιθανής φυγής πλουσίων και των συνεπειών της.
Από την πλευρά του, το Γραφείο Νομοθετικών Αναλυτών της πολιτείας προβλέπει ότι ο φόρος θα μπορούσε να αποφέρει «δεκάδες δισεκατομμύρια» σε εφάπαξ έσοδα, αλλά θα συνεπάγεται και ετήσιο κόστος εκατοντάδων εκατομμυρίων, εάν υπάρξουν αποχωρήσεις φορολογουμένων υψηλής περιουσίας.
Η πρωτοβουλία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο κύμα προτάσεων φορολόγησης των πλουσίων σε πολιτείες που ελέγχονται από Δημοκρατικούς, αλλά και σε ομοσπονδιακό επίπεδο, όπου εξετάζονται παρόμοια μέτρα για την αναδιανομή του πλούτου και τη χρηματοδότηση κοινωνικών δαπανών.
