Η αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων μετά από σχεδόν 60 χρόνια από τον ΟΠΕΚ και ΟΠΕΚ+ μπορεί να μην ήταν κεραυνός εν αιθρία για όλους όσοι παρακολουθούν την αγορά ενέργειας ωστόσο είναι ένα σημαντικό πλήγμα για το πετρελαϊκό καρτέλ εν μέσω της μεγαλύτερης ενεργειακής κρίσης των τελευταίων δεκαετιών.
Η νεκρολογία του ΟΠΕΚ έχει γραφτεί και διαψευστεί πολλές φορές αλλά η αποχώρηση του τρίτου μεγαλύτερου παραγωγό του θέτει τον οργανισμό στη μεγαλύτερη υπαρξιακή κρίση από την ίδρυση του.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα πριν τον πόλεμο στο Ιράν παρήγαγαν 3,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Έχουν την ικανότητα να παράγουν πιθανώς κοντά στα 4,5 εκατομμύρια βαρέλια και στοχεύουν να είναι σε θέση να παραδώσουν 5 εκατομμύρια μέχρι το τέλος του 2027.
Ο ψυχρός πόλεμος ΗΑΕ – Σαουδικής Αραβίας
Η χώρα του Περσικού Κόλπου είχε εγείρει και παλιότερα το ενδεχόμενο αποχώρησης από τον ΟΠΕΚ καθώς διαφωνούσε με τη Σαουδική Αραβία για τις ποσοστώσεις.
Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς Άμπου Ντάμπι και Ριάντ βρίσκονται σε ένα καθεστώς ψυχρού πολέμου εδώ και μια δεκαετία όταν το σχιστολιθικό πετρέλαιο οδήγησε σε ραγδαία αύξηση της παραγωγής του πετρελαίου και του φυσικού αερίου στις ΗΠΑ.
Τα ΗΑΕ ήθελαν να παράγουν περισσότερο ακόμη και με κίνδυνο χαμηλότερων τιμών. Οι Σαουδάραβες, σύμμαχοι με τη Ρωσία, ήθελαν να διατηρήσουν το πετρέλαιο όσο το δυνατόν πιο κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι, ακόμη και αν αυτό σήμαινε ότι ο όμιλος έπρεπε να περιορίσει την παραγωγή, διατηρώντας τα βαρέλια ως πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα, αναφέρει το Bloomberg.
«Τα Εμιράτα δεν ήταν ευχαριστημένα που έπρεπε να περιοριστούν, ειδικά όταν ήθελαν να αντλήσουν περισσότερο και οι Σαουδάραβες ήθελαν να αντλήσουν λιγότερο» εξηγεί στους Financial Times ο Φίρας Μακσάντ, διευθυντής Μέσης Ανατολής στον Όμιλο Eurasia.
Τα ΗΑΕ είναι πλέον ένα ιδιαίτερα ανεπτυγμένο έθνος-κράτος με σύνθετα οικονομικά και διπλωματικά συμφέροντα που εκτείνονται πέρα από τις εξαγωγές αργού πετρελαίου. Η οικονομία τους, όπως αναφέρει η έκθεση του Ινστιτούτου Baket έχει διαφοροποιηθεί σε μεγαλύτερο βαθμό από εκείνη άλλων πετρελαιοκρατών. Για το Άμπου Ντάμπι, το πετρέλαιο γίνεται μέσο για την επίτευξη ενός σκοπού την επίτευξη της διαφοροποίησης και της απαλλαγής από τον άνθρακα που είναι απαραίτητες για την επίτευξη των στόχων του 2050 και όχι αυτοσκοπός.
Το Άμπου Ντάμπι έχει τοποθετηθεί ως ομότιμο με τις οικονομίες του ΟΟΣΑ και όχι ως άλλος παραγωγός στο καρτέλ, με μια εταιρική σχέση καθαρής ενέργειας ύψους 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων που υπέγραψε με την Ουάσινγκτον και μια εθνική δέσμευση μηδενικών εκπομπών για το 2050.
Ο πόλεμος στην Υεμένη επιδείνωσε τις σχέσεις ΗΑΕ και Σαουδικής Αραβίας καθώς οι σαουδαραβικές δυνάμεις αναχαίτισαν αυτό που χαρακτήρισαν ως μη εξουσιοδοτημένο φορτίο όπλων που συνδεόταν με τα ΗΑΕ και κατευθυνόταν προς τη νότια Υεμένη νωρίτερα φέτος και στη συνέχεια έπληξαν το λιμάνι Μουκάλα με αεροπορικές επιδρομές. Το Αμπού Ντάμπι αρνήθηκε ότι εξόπλισε τους αυτονομιστές. Η σχέση μεταξύ των δύο δυνάμεων του Κόλπου δεν είναι η ίδια από τότε.
Ο πόλεμος στο Ιράν
Στη συνέχεια ήλθε ο πόλεμος στο Ιράν. «Ορισμένες από τις πολιτικές διαφορές εντάθηκαν λόγω των διαφορετικών θέσεων για τον πόλεμο ως αντίδραση στην ιρανική απειλή, με τα ΗΑΕ να διπλασιάζουν την επιρροή τους στις ΗΠΑ και το Ισραήλ, ενώ άλλα διαφοροποιούν τις δραστηριότητές τους και προχωρούν σε αντιστάθμιση» υπογραμμίζει ο Μακσάντ.
Τα ΗΑΕ ακολούθησαν την πιο σκληρή γραμμή απέναντι στις επιθέσεις του Ιράν στα κράτη του Περσικού Κόλπου. Έχουν υποστεί το μεγαλύτερο βάρος των αντιποίνων με το Ιράν να εκτοξεύει περισσότερο από 2.000 πυραύλους και drone στο έδαφος τους.
Η αποχώρηση τους από τον ΟΠΕΚ+ που συμπεριλαμβάνει τη Ρωσία ερμηνεύεται και ως απογοήτευση τους για την υποστήριξη της Μόσχας.
Ο υπουργός Ενέργειας των ΗΑΕ, Σουχαίλ αλ-Μαζρουέι, μιλώντας στους FT εξήγησε ότι η κίνηση είναι μια «κυρίαρχη εθνική απόφαση που βασίζεται στο μακροπρόθεσμο στρατηγικό και οικονομικό όραμα και στο εξελισσόμενο ενεργειακό προφίλ των ΗΑΕ».
«Έχουμε δραστηριοποιηθεί με την ομάδα και έχουμε υποστηρίξει όλες τις αποφάσεις της ομάδας, αλλά είναι μια στιγμή που πρέπει να κοιτάξουμε το μέλλον»πρόσθεσε. «Κατά την άποψή μας, ο χρόνος είναι σωστός, επειδή έχει ελάχιστο αντίκτυπο σε όλους τους παραγωγούς».
Ο αντίκτυπος στην αγορά πετρελαίου
Με τα Στενά του Ορμούζ σχεδόν κλειστά ο αντίκτυπος της αποχώρησης δεν είναι ακόμα σαφής. Τα ΗΑΕ σήμερα παράγουν περίπου το μισό από την πριν τον πόλεμο ημερήσια παραγωγή.
Ο Χόρχε Λεόν, επικεφαλής γεωπολιτικής ανάλυσης στην Rystad Energy και πρώην στέλεχος του ΟΠΕΚ, εκτιμά ότι το καρτέλ θα είναι «δομικά ασθενέστερο» χωρίς τα ΗΑΕ, καθώς η Σαουδική Αραβία είναι το μόνο εναπομείναν μέλος με οποιαδήποτε πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα.
Οι αγορές πετρελαίου θα μπορούσαν να γίνουν πιο ασταθείς καθώς η ικανότητα του ΟΠΕΚ να εξομαλύνει τις ανισορροπίες στην προσφορά μειώνεται.
Η αποχώρηση του Άμπου Ντάμπι δεν είναι η πρώτη για τον οργανισμό. Το Κατάρ αποχώρησε από τον ΟΠΕΚ το 2019. Ο Ισημερινός λίγο αργότερα. Η Ινδονησία ανέστειλε την ένταξή της το 2016. Και η Αγκόλα αποχώρησε το 2023.
Τώρα, το καρτέλ χάνει ένα μέλος από την εποχή των ιδρυτών του ενώ η Σαουδική Αραβία και η Ρωσία αγωνίζονται να κρατήσουν ενωμένους τα υπόλοιπα μέλη του ομίλου.
Το Ινστιτούτο Baker προειδοποίησε πριν από χρόνια ότι η αποχώρηση των ΗΑΕ θα ήταν «η πιο προβεβλημένη αποχώρηση από τον όμιλο μέχρι σήμερα, επισκιάζοντας την αποχώρηση του Κατάρ το 2019».
Μια θετική εξέλιξη για την οικονομία
