Η αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων από το καρτέλ των πετρελαιοπαραγωγών χωρών για πολλούς ήταν κεραυνός εν αιθρία. Οχι για όλους. Οι παροικούντες την Ιερουσαλήμ δεν έπεσαν από τα σύννεφα, όπως μπορεί κανείς να συμπεράνει, διαβάζοντας το άρθρο – άποψη του πρέσβη των ΗΑΕ στις ΗΠΑ, Γιούσεφ Αλ Οτάιμπα, στους FT, που επιγράφεται: «Γιατί τα ΗΑΕ έφυγαν πραγματικά από τον ΟΠΕΚ».
Σύμφωνα με τον έμπειρο διπλωμάτη, η αποχώρηση από το καρτέλ πετρελαίου δεν είναι απλώς μια εμπορική απόφαση. Αντικατοπτρίζει διαρθρωτικές αλλαγές στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.
Ο Γιούσεφ Αλ Οτάιμπα, είναι γιος του Μάνα Αλ Οτάιμπα, πρώην υπουργού Πετρελαίου των ΗΑΕ, υπό την προεδρία του Σεΐχη Ζαγιέντ μπιν Σουλτάν Αλ Ναχιάν.
Η πρώτη του επαφή με τον ΟΠΕΚ ήταν στα 13 του, όταν συνόδευε τον πατέρα του σε μια από τις ιστορικές συναντήσεις του καρτέλ, και ο ίδιος θυμάται καλά το δυσάρεστο κλίμα.
Ήταν το 1986, γράφει, και το πετρέλαιο είχε καταρρεύσει κάτω από τα 10 δολάρια το βαρέλι νωρίτερα εκείνο το έτος. Ο Μάνα Αλ Οτάιμπα πίεζε επί μήνες τα υπόλοιπα μέλη του ΟΠΕΚ να αυξήσουν την παραγωγή για να αποκατασταθεί η σταθερότητα των τιμών. «Έχουμε πολύ δρόμο ακόμα. Δεν είμαι τόσο αισιόδοξος», ήταν η δήλωση του υπουργού Πετρελαίου των ΗΑΕ στον Τύπο.
Είχε δίκιο που ήταν σκεπτικός. Η συνάντηση έληξε χωρίς επίλυση. Αλλά ο ΟΠΕΚ επέζησε και τα ΗΑΕ έγιναν ο τρίτος μεγαλύτερος παραγωγός του, συμπεραίνει σήμερα ο -τότε 13χρονος- Γιούσεφ.
Τότε και τώρα
Την περασμένη εβδομάδα, μετά από σχεδόν 60 χρόνια ως μέλος, τα ΗΑΕ ανακοίνωσαν την αποχώρησή τους. Πρόκειται, σύμφωνα με τον συντάκτη του άρθρου, για μια απόφαση που αφορά πολύ περισσότερα από ποσοστώσεις παραγωγής ή διαταραχές σε καιρό πολέμου. Αντικατοπτρίζει, επισημαίνει, διαρθρωτικές αλλαγές στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, θεμελιώδεις μετατοπίσεις στην παγκόσμια οικονομία και μια σαφή εικόνα για το πού βρίσκονται τα ΗΑΕ – και πού οδεύουν.
Οπως γράφει ο ίδιος, «ο ΟΠΕΚ δημιουργήθηκε για κράτη που εξαρτώνται από το πετρέλαιο. Τα ΗΑΕ δεν ήταν μέλος του ΟΠΕΚ για πολύ καιρό. Ως Άμπου Ντάμπι, ενταχθήκαμε στον ΟΠΕΚ πριν καν γίνουμε έθνος. Αργότερα ως ΗΑΕ, ήμασταν μια νεαρή χώρα της οποίας η οικονομία εξαρτιόταν σχεδόν εξ ολοκλήρου από τα έσοδα από το πετρέλαιο. Το πλαίσιο του ΟΠΕΚ -συλλογική διαχείριση παραγωγής, κοινή πειθαρχία, συντονισμένη τιμολόγηση- είχε νόημα για ένα κράτος νέο στις διεθνείς αγορές ενέργειας και την παγκόσμια οικονομία. Προσέφερε τεχνογνωσία, σταθερότητα και μόχλευση που μια μικρή, πρόσφατα ανεξάρτητη χώρα δεν μπορούσε να δημιουργήσει μόνη της. Αλλά αυτή η χώρα δεν υπάρχει πλέον».
Εξηγώντας, αναφέρει ότι το 25% του ΑΕΠ των ΗΑΕ συνδέεται πλέον με την ενέργεια, ενώ η αεροπορία, η εφοδιαστική, η προηγμένη κατασκευή, η τεχνητή νοημοσύνη, ο τουρισμός και οι βιοεπιστήμες είναι οι ταχύτερα αναπτυσσόμενοι τομείς της χώρας.
«Τα τελευταία τέσσερα χρόνια έχουμε υπογράψει 35 ολοκληρωμένες συμφωνίες οικονομικής εταιρικής σχέσης (εκ των οποίων οι 15 είναι ήδη σε ισχύ) με την Ινδία, τη Νότια Κορέα, την Ινδονησία, την Ουκρανία, το Ισραήλ, την Κένυα, τη Μαλαισία, το Βιετνάμ, την Ιορδανία και άλλες χώρες — διευρύνοντας την πρόσβαση σε αγορές που καλύπτουν δισεκατομμύρια ανθρώπους. Προωθούμε μια διμερή εμπορική συμφωνία με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Έχουμε δεσμευτεί για μια επενδυτική και τεχνολογική εταιρική σχέση ύψους 1,4 τρισεκατομμυρίων δολαρίων με τις ΗΠΑ. Αυτό δεν είναι το προφίλ μιας χώρας της οποίας το κύριο ενδιαφέρον είναι η διαχείριση του εφοδιασμού με πετρέλαιο σε ένα συλλογικό πλαίσιο», σημειώνει με έμφαση.
Ο καταλύτης
Το μάθημα από το προηγούμενο διάστημα, υπογραμμίζει, είναι απλό: ο κόσμος χρειάζεται πιο αξιόπιστη, οικονομικά προσιτή ενέργεια — και χρειάζεται παραγωγούς που μπορούν να την παρέχουν.
Σύμφωνα με τον διπλωμάτη, το συμφέρον των ΗΑΕ είναι μια σταθερή γειτονιά, όχι μια ασταθής — και η ενεργειακή, όπως και η εξωτερική πολιτική των ΗΑΕ, είναι προσανατολισμένη προς αυτόν τον στόχο. «Έχουμε σημαντική πλεονάζουσα χωρητικότητα και την υποδομή για να την επεκτείνουμε. Σχεδιάζουμε να επενδύσουμε δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε νέους αγωγούς, αναβαθμίσεις λιμένων και ενισχυμένη εφοδιαστική αλυσίδα για να διασφαλίσουμε ότι η ενέργειά μας θα φτάσει στις αγορές που την χρειάζονται, ανεξάρτητα από το τι συμβαίνει γύρω μας. Ο στόχος μας για παραγωγική ικανότητα είναι 5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα έως το 2027», αναφέρει σε σχέση με τπυς σχεδιασμούς των ΗΑΕ.
Κατά τον ίδιο, οι συλλογικές αποφάσεις του καρτέλ δεν αφήνουν αυτή την παραγωγική ικανότητα να φτάσει στο μέγιστό της. Οπως αναφέρει χαρακτηριστικά, η αποχώρηση από τον ΟΠΕΚ δεν είναι επομένως μόνο ένας εμπορικός υπολογισμός. Είναι μια ευθύνη. Τα ΗΑΕ έχουν την ικανότητα να συμβάλουν στην παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια και τη διεθνή οικονομική σταθερότητα σε μια στιγμή που αυτή η ασφάλεια και η σταθερότητα βρίσκονται πραγματικά σε κίνδυνο. Σκοπεύουμε να το κάνουμε».
Πού θα πάνε τα αυξημένα έσοδα
Οπως γράφει ο Γιούσεφ Αλ Οτάιμπα, τα έσοδα των ΗΑΕ από την εκτεταμένη παραγωγή θα ανακυκλωθούν σε επενδύσεις σε υποδομές σε ολόκληρο τον αναπτυσσόμενο κόσμο, χρηματοδοτώντας παράλληλα την ενεργειακή μετάβαση, αφού, όπως διευκρινίζει, «δεν επιλέγουμε μεταξύ πετρελαίου και ενεργειακής μετάβασης. Χρηματοδοτούμε το ένα μαζί με το άλλο».
Κλείνοντας, ο πρέσβης των ΗΑΕ στις ΗΠΑ γράφει: «Μίλησα με τον πατέρα μου την περασμένη εβδομάδα. Ως έξι φορές πρόεδρος του ΟΠΕΚ, περίμενα ότι θα είχε ανάμεικτα συναισθήματα για την αποχώρηση των ΗΑΕ από έναν οργανισμό στον οποίο είχε αφιερώσει τόσο μεγάλο μέρος της καριέρας του. Αντίθετα, μου υπενθύμισε ότι αυτό ήταν το σχέδιο εξαρχής (…). Τα έσοδα από το πετρέλαιο ήταν πάντα ένα μέσο για την επίτευξη ενός σκοπού, είπε. Ο στόχος δεν ήταν ποτέ να γίνει ένα κράτος πετρελαίου. Ήταν να οικοδομηθεί κάτι πιο διαρκές – μια διαφοροποιημένη οικονομία, μια κοινωνία της γνώσης, μια χώρα με το βάθος και τις συνεργασίες για να ευδοκιμήσει σε ό,τι κι αν γινόταν ο κόσμος στη συνέχεια».
