Σε δημόσια διαβούλευση έθεσε τη Δευτέρα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το σχέδιο αναθεωρημένων κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα των αερομεταφορών καλώντας όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τα σχόλιά τους.
Οι προτεινόμενες αλλαγές φέρνουν αρκετές βασικές ενημερώσεις που αντικατοπτρίζουν τις εξελίξεις από το 2014
Στόχος της Επιτροπής είναι αυτό το σχέδιο να αντικαταστήσει τις υφιστάμενες κατευθυντήριες γραμμές , οι οποίες εγκρίθηκαν πριν από δώδεκα χρόνια, το 2014. Η δημόσια διαβούλευση θα ολοκληρωθεί στις 11 Ιουνίου 2026.
Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές
Οι κατευθυντήριες γραμμές για τις αεροπορικές μεταφορές του 2014 καθορίζουν τους όρους υπό τους οποίους μπορούν να δηλωθούν ορισμένες κρατικές ενισχύσεις προς αεροπορικές εταιρείες και αεροδρόμια σύμφωνα με τους κανόνες της ΕΕ, βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της Συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ («ΣΛΕΕ»).
Το προσχέδιο των αναθεωρημένων κατευθυντήριων γραμμών επικαιροποιεί αυτό το πλαίσιο, καθώς ο τομέας έχει υποστεί σημαντικό μετασχηματισμό από το 2014. Η συνεχιζόμενη ανάπτυξη, οι φιλόδοξοι στόχοι απαλλαγής από τις εκπομπές άνθρακα και οι προκλήσεις όπως η πανδημία COVID-19 και η ενεργειακή κρίση απαιτούν μια εκσυγχρονισμένη προσέγγιση στους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις στον κλάδο των αερομεταφορών, όπως εκτιμά η Επιτροπή.
Το σχέδιο αναθεωρημένων κατευθυντήριων γραμμών θα συμπληρωθεί από άλλους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις, συμπεριλαμβανομένου του νέου Γενικού Κανονισμού Απαλλαγής κατά Κατηγορία (ΓΚΑΚ), ο οποίος πρόκειται να εκδοθεί έως το τέλος του 2026 .
Τι αλλάζει στους τύπους βοήθειας για τα αεροδρόμια
Οι προτεινόμενες αλλαγές φέρνουν αρκετές βασικές ενημερώσεις που αντικατοπτρίζουν τις εξελίξεις από το 2014. Αφορούν τους ακόλουθους τύπους βοήθειας:
-Η χορήγηση λειτουργικής ενίσχυσης θα είναι δυνατή για αεροδρόμια με λιγότερους από ένα εκατομμύριο επιβάτες ετησίως. Τα αεροδρόμια με περισσότερους επιβάτες αναμένεται να καλύπτουν τα δικά τους λειτουργικά έξοδα.
-Τα αεροδρόμια με έως και 500.000 επιβάτες ετησίως δεν αναμένεται γενικά να είναι βιώσιμα χωρίς δημόσια στήριξη, αλλά αντιπροσωπεύουν μόνο ένα μικρό μερίδιο της επιβατικής κίνησης εντός της ΕΕ, επομένως συνήθως έχουν περιορισμένη επίδραση στον ανταγωνισμό. Σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή προτείνει την απαλλαγή κατά κατηγορία από τις λειτουργικές ενισχύσεις για αεροδρόμια με έως και 500.000 επιβάτες ετησίως βάσει του νέου ΓΚΑΚ, ο οποίος πρόκειται να εγκριθεί το 2026 .
-Τα αεροδρόμια με ετήσια διακίνηση επιβατών μεταξύ 500.000 και ενός εκατομμυρίου επιβατών συχνά εξακολουθούν να έχουν σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα κίνησης από ό,τι πριν από την πανδημία COVID-19. Ενώ η Επιτροπή θεωρεί ότι είναι αρκετά μεγάλα για να είναι κερδοφόρα, αναγνωρίζει ότι λόγω των εξωτερικών κρίσεων των τελευταίων ετών ενδέχεται να χρειαστούν περισσότερο χρόνο για να γίνουν κερδοφόρα. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί δικαιολογημένο να επιτρέψει τη χορήγηση λειτουργικών ενισχύσεων σε αεροδρόμια με ετήσια διακίνηση επιβατών έως και 1 εκατομμύριο για μια μεταβατική πενταετή περίοδο .
-Η χορήγηση επενδυτικής βοήθειας θα είναι δυνατή για αεροδρόμια με έως τρία εκατομμύρια ετήσιους επιβάτες, αντί για έως πέντε εκατομμύρια ετήσιους επιβάτες, όπως στις κατευθυντήριες γραμμές για τις αερομεταφορές του 2014, και θα υπόκειται σε πράσινες προϋποθέσεις όταν δημιουργείται νέα χωρητικότητα.
-Αναθεώρηση και απλοποίηση της ανάλυσης των δυνητικά στρεβλωτικών επιπτώσεων των κρατικών ενισχύσεων σε γειτονικά αεροδρόμια, η οποία αποτελεί μέρος της αξιολόγησης κατά την κοινοποίηση της ενίσχυσης. Η ανάλυση αυτή θα καλύπτει τις επιπτώσεις των κρατικών ενισχύσεων σε μεγαλύτερη γεωγραφική περιοχή γύρω από το αεροδρόμιο που λαμβάνει την ενίσχυση, σε σχέση με τους κανόνες του 2014. Η ίδια η ανάλυση είναι επίσης απλοποιημένη ώστε να επιτρέπει μια πιο απλή αξιολόγηση.
-Δεν θα επιτρέπονται πλέον οι ενισχύσεις εκκίνησης για την έναρξη νέων δρομολογίων. Οι ενισχύσεις εκκίνησης, όπως προβλέπονται στις κατευθυντήριες γραμμές για τις αεροπορικές μεταφορές του 2014, χρησιμοποιούνταν πολύ σπάνια. Ο τομέας των αερομεταφορών άνοιξε πολλές νέες διαδρομές χωρίς να χρειάζεται να βασίζεται σε αυτόν. Σε μια πλήρως απελευθερωμένη αγορά αερομεταφορών της ΕΕ, οι αερομεταφορείς αναμένεται να επωμιστούν τον κίνδυνο ανοίγματος νέων δρομολογίων.
Ενισχύσεις για «πράσινες» αερομεταφορές
Η Επιτροπή σημειώνει ότι, βάσει της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, ο τομέας των μεταφορών αναμένεται να μειώσει τις εκπομπές του κατά 90% έως το 2050 και ο τομέας των αερομεταφορών πρέπει να συμβάλει σε αυτή τη μείωση. Για τον σκοπό αυτό, ο τομέας των αερομεταφορών μπορεί να επωφεληθεί από συγκεκριμένα μέτρα κρατικής ενίσχυσης για την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές, τα οποία διατίθενται στους ισχύοντες κανόνες, όπως οι κατευθυντήριες γραμμές για τις ενισχύσεις για το κλίμα, την ενέργεια και το περιβάλλον , ο επερχόμενος νέος ΓΚΑΚ και το πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων της συμφωνίας για καθαρές βιομηχανίες . Για να διευκρινιστεί ο τρόπος με τον οποίο εφαρμόζονται αυτοί οι κανόνες στις αερομεταφορές, η Επιτροπή θα δημοσιεύσει ένα ειδικό έγγραφο καθοδήγησης μαζί με τις τελικές αναθεωρημένες κατευθυντήριες γραμμές.
Το προσχέδιο ακολουθεί τα συμπεράσματα του Ελέγχου Καταλληλότητας του 2020 , ο οποίος εντόπισε την ανάγκη ενημέρωσης του πλαισίου υπό το πρίσμα των εξελίξεων της αγοράς, της εξάρτησης από τη δημόσια χρηματοδότηση από τα περιφερειακά αεροδρόμια και των εξελισσόμενων προτεραιοτήτων πολιτικής της ΕΕ, ιδίως της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. Η Επιτροπή δημοσίευσε πρόσκληση υποβολής στοιχείων τον Αύγουστο του 2024 για να συγκεντρώσει τις απόψεις των ενδιαφερόμενων μερών σχετικά με τους ισχύοντες κανόνες και την ανάγκη αναθεώρησης, συμπεριλαμβανομένης της απλούστευσης, της ευθυγράμμισης με τους περιβαλλοντικούς στόχους και της προσαρμογής στις αλλαγές στον τομέα των αερομεταφορών. Αυτή η φάση διαβούλευσης συμπληρώθηκε από δημόσια διαβούλευση , η οποία ξεκίνησε τον Δεκέμβριο του 2024, και από ειδική εξωτερική μελέτη .
Εκτός από τη δημόσια διαβούλευση που ξεκίνησε σήμερα, το σχέδιο αναθεωρημένων κατευθυντήριων γραμμών θα συζητηθεί σε πολυμερή συνάντηση μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών.
Η έγκριση των αναθεωρημένων κατευθυντήριων γραμμών έχει προγραμματιστεί για το πρώτο τρίμηνο του 2027.
Σχολιάζοντας τις προτεινόμενες αλλαγές η Τερέζα Ριμπέρα, Εκτελεστική Αντιπρόεδρος για την Καθαρή, Δίκαιη και Ανταγωνιστική Μετάβαση, τόνισε:
«Οι προτεινόμενοι νέοι κανόνες μας για τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα των αερομεταφορών επιτυγχάνουν τη σωστή ισορροπία μεταξύ της διατήρησης των αεροδρομίων για περιφερειακή συνδεσιμότητα και της προώθησης του τομέα προς ένα βιώσιμο και πιο πράσινο μέλλον. Η σημερινή πρόταση διασφαλίζει ότι η δημόσια χρηματοδότηση κατευθύνεται εκεί που είναι περισσότερο απαραίτητη, διασφαλίζοντας παράλληλα ισότιμους όρους ανταγωνισμού στην ενιαία αγορά. Ενθαρρύνουμε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να μοιραστούν τις απόψεις τους».
