Μετά από τεσσεράμισι χρόνια πολέμου με την Ουκρανία, η Ρωσία έχει γίνει μια οικονομία δύο ταχυτήτων.
«Αν είστε τυχεροί και εργάζεστε σε μια εταιρεία παραγωγής αρμάτων μάχης, τότε όλα πάνε καλά. Διαφορετικά, πιθανότατα αντιμετωπίζετε προβλήματα», δήλωσε στο CNBC ο Άλεξ Κολιάντρ, διευθυντής Ευρώπης στην εταιρεία συμβούλων Eurasia Group.
Η οικονομία της Ρωσίας σε καιρό πολέμου έχει τεθεί στο επίκεντρο της προσοχής τις τελευταίες εβδομάδες λόγω των επιθέσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη μεγάλης εμβέλειας της Ουκρανίας σε διυλιστήρια πετρελαίου και αποθήκες διανομής.
Αν και έχει ξεπεράσει τις προσδοκίες και μάλιστα αναπτύσσεται αργά, σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία, οι αναλυτές λένε ότι αυτό συγκαλύπτει προβλήματα, όπως η εξάρτηση του Κρεμλίνου από τις στρατιωτικές δαπάνες, τους υψηλότερους φόρους και τον επιδοτούμενο τραπεζικό δανεισμό.
Αλλά αμφισβητούν κατά πόσον αυτό θα οδηγήσει τη Ρωσία να εγκαταλείψει τον πόλεμό της.
Μάλιστα, ο Κολιάντρ προειδοποίησε ότι η επιδείνωση της οικονομίας θα μπορούσε να παρακινήσει τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν να κλιμακώσει τη σύγκρουση.
«Αν ήμουν ο Πούτιν, ο Θεός να μας φυλάξει, πιθανότατα θα αποφάσιζα ότι είναι προς το συμφέρον μου να κλιμακώσω τώρα και να προσπαθήσω να τελειώσω τον πόλεμο με τους δικούς μου όρους, παρά να περιμένω μέχρι να τελειώσουν τα χρήματα κάποια στιγμή στο μέλλον», είπε ο Κολιάντρ.
Η Ρωσική Πρεσβεία στο Λονδίνο και το Υπουργείο Εξωτερικών της Ρωσίας δεν απάντησαν αμέσως στο αίτημα του CNBC για σχολιασμό.
Ο Κολιάντρ είπε ότι το Κρεμλίνο θα μπορούσε να εξισορροπήσει τα λογιστικά του βιβλία με κάποιες «ακροβατικές λογιστικές πρακτικές», αλλά τα οικονομικά του προβλήματα «δεν θα εξαφανιστούν και εξακολουθούν να αυξάνονται».
«Έχει ήδη ξεκινήσει, μέσω του πληθωρισμού, μέσω της επιβράδυνσης της μη στρατιωτικής οικονομίας, μέσω των υψηλότερων επιτοκίων», εξήγησε.
Δύο σημαντικά στοιχεία για τη ρωσική οικονομία
Για πρώτη φορά από το 2023, η οικονομία της Ρωσίας επέστρεψε σε ανάπτυξη την περίοδο Απριλίου – Ιουνίου.
Το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν της χώρας αυξήθηκε κατά 1,3% σε ετήσια βάση το δεύτερο τρίμηνο, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία που δημοσιεύθηκαν αυτή την εβδομάδα, ενώ το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 0,6% κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους.
Τα στοιχεία του δεύτερου τριμήνου ξεπέρασαν τις προβλέψεις της κυβέρνησης και των κεντρικών τραπεζών.
Τα στοιχεία υποδηλώνουν ότι οι κυβερνητικές δαπάνες στο βιομηχανικό -στρατιωτικό σύμπλεγμα και η πρόσφατη αύξηση των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου έχουν βοηθήσει στην ενίσχυση της οικονομίας της Ρωσίας σε καιρό πολέμου.
Αλλά ο Τσαρλς Λίτσφιλντ (Charles Lichfield), διευθυντής οικονομικής πρόβλεψης και ανάλυσης στο Κέντρο Γεωοικονομίας του Ατλαντικού Συμβουλίου, δήλωσε ότι οι καλύτερες μετρήσεις για την κατανόηση του τι συμβαίνει είναι το έλλειμμα και ο πληθωρισμός.
«Βρίσκονται σε καλό δρόμο για να διπλασιάσουν το έλλειμμα που είχαν το 2025 και αυτό ήταν ήδη διπλάσιο από αυτό που είχαν το 2024», δήλωσε ο Lichfield, τονίζοντας τα μειωμένα ενεργειακά έσοδα της χώρας, παρά τις υψηλότερες τιμές των ορυκτών καυσίμων τους τελευταίους μήνες.
Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, τα έσοδα από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο ήταν στο 64% του επιπέδου που είχαν την ίδια περίοδο πριν από δύο χρόνια.
Οι συνεχείς επιθέσεις με ουκρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη έχουν πλήξει τα διυλιστήρια της Ρωσίας και οι αυστηρότερες δυτικές κυρώσεις, όπως το χαμηλότερο ανώτατο όριο τιμών πετρελαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τα μέτρα που στοχεύουν τους παράγοντες που ενισχύουν τον σκιώδη στόλο της Ρωσίας, έχουν αρχίσει να επηρεάζουν.
«Σχετικά με τον πληθωρισμό, κατάφεραν να τον μειώσουν ουσιαστικά στον στόχο του 4% στα τέλη του περασμένου έτους, κάτι που ήταν ένα μεγάλο επίτευγμα δεδομένων όλων των εσωτερικών και εξωτερικών πληθωριστικών πιέσεων, αλλά φαίνεται ότι αυτό δεν θα διαρκέσει», δήλωσε ο Λίτσφιλντ.
Τι λέει για την οικονομία η αγορά μπισκότων από τους Ρώσους
Νωρίτερα μέσα στο έτος, ο μεγαλύτερος λιανοπωλητής της χώρας δήλωσε ότι οι πολίτες στρέφονται ολοένα και περισσότερο σε προϊόντα τροφίμων χαμηλού κόστους και επώνυμων προϊόντων καταστήματος.
«Πρόσφατα παρατηρήσαμε ότι η κατανάλωση μπισκότων έχει αυξηθεί — σχεδόν δυόμισι φορές», δήλωσε η πρόεδρος του ομίλου X5, Αικατερίνα Λομπάτσεβα, στο RBC News τον Απρίλιο.
«Είναι κάτι γλυκό, μια μικρή απόλαυση, αλλά φθηνότερο από τη σοκολάτα και άλλα είδη ζαχαροπλαστικής».
Ερωτηθείς ποιους μοχλούς μπορεί να χρησιμοποιήσει το Κρεμλίνο για να μετριάσει την κατάσταση, ο Λίτσφιλντ είπε ότι η ρωσική κυβέρνηση θα μπορούσε να φορολογήσει τις εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου περισσότερο από ό,τι προβλέπει ο ισχύων φορολογικός κώδικας, να προσπαθήσει να δανειστεί χρήματα από το εξωτερικό ή ενδεχομένως να κινητοποιήσει το ήμισυ των αποθεματικών της κεντρικής τράπεζας που απομένουν πέρα από τις δυτικές κυρώσεις.
Παράλληλα με τα περίπου 300 δισεκατομμύρια δολάρια που είχαν παγώσει μετά την έναρξη του πολέμου, η κεντρική τράπεζα της Ρωσίας εκτιμάται ότι έχει περίπου 300 δισεκατομμύρια δολάρια σε αποθεματικά, είτε στη Ρωσία είτε σε δικαιοδοσίες που δεν υπόκεινται σε κυρώσεις.
Τα χρήματα αυτά θα μπορούσαν τεχνικά να χρησιμοποιηθούν για την κάλυψη ορισμένων δημοσιονομικών κενών, δήλωσε ο Λίτσφιλντ, αν και αυτό θα μπορούσε να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη στη δέσμευση της κεντρικής τράπεζας για την καταπολέμηση του πληθωρισμού.
Ο Λίτσφιλντ είπε ότι δεν αναμένει από τη Ρωσία να τερματίσει τον πόλεμο για οικονομικούς λόγους, παρά την πίεση που αντιμετωπίζει.
Η οικονομία της Ρωσίας είναι απίθανο να καθορίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία
Η Ελίνα Ριμπάκοβα, ανώτερη ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Διεθνών Οικονομικών Peterson, δήλωσε επίσης ότι η οικονομία της Ρωσίας είναι απίθανο να την αναγκάσει να τερματίσει τον πόλεμο, όσο ενισχύεται από τις υψηλότερες τιμές του πετρελαίου.
«Πρέπει να γίνει πολύ πιο τρομερό», δήλωσε η Ριμπάκοβα στο CNBC σε τηλεφωνική συνέντευξη. «Αν μου πείτε ότι θα έχουμε τιμές πετρελαίου στα 35 ή 40 δολάρια για τον επόμενο χρόνο, τότε αυτό μπορεί να είναι αποφασιστικό. Αλλά προς το παρόν, ειδικά δεδομένου του πολέμου μεταξύ Ισραήλ, ΗΠΑ και Ιράν, είναι απίθανο».
Η Ριμπάκοβα είπε ότι η συζήτηση ήταν διαφορετική όταν οι τιμές του πετρελαίου ήταν πολύ χαμηλότερες τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο και η ρωσική κυβέρνηση μιλούσε για αναθεώρηση του προϋπολογισμού της για το 2026, παρόλο που η χρονιά μόλις είχε ξεκινήσει, γεγονός που υποδηλώνει σοβαρά προβλήματα.
Πρόσθεσε ότι ο Πούτιν είχε «ποντάρει τόσα πολλά» στον πόλεμο «που σχεδόν νιώθει ότι πρέπει να συνεχίσει».
Αισιοδοξία στο ρωσικό οικονομικό επιτελείο
Την Παρασκευή, ο Ρώσος υπουργός Οικονομικής Ανάπτυξης, Μαξίμ Ρεσέτνικοφ, δήλωσε ότι ρωσική οικονομία επιστρέφει και πάλι σε ανάπτυξη, μεταξύ άλλων χάρη στα μέτρα της κυβέρνησης σε συντονισμό με την Κεντρική Τράπεζα.
«Η συντονισμένη δουλειά, μας επιτρέπει να ελαχιστοποιούμε τις συνέπειες για την οικονομία στην τρέχουσα κατάσταση και να ομαλοποιούμε, ας το πούμε έτσι, τη δημοσιονομική, νομισματική και πιστωτική πολιτική μας. Και τελικά επιστρέφουμε στην οικονομική ανάπτυξη», είπε σε συνέντευξή του στο κανάλι «Vesti».
Σύμφωνα με τον Ρεσέτνικοφ, πηγή της αύξησης του ΑΕΠ δεν ήταν μόνο η δημοσιονομική ώθηση, αλλά και η καταναλωτική ζήτηση.
«Είναι σημαντικό ότι βλέπουμε μια αναβίωση της ιδιωτικής κατανάλωσης, μεταξύ άλλων μέσω της χρήσης συσσωρευμένων πόρων, συμπεριλαμβανομένων των καταθέσεων, που έχουν εξοικονομήσει τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις τα προηγούμενα χρόνια», εξήγησε ο υπουργός.
Επιπλέον, χάρη στη συνεπή πολιτική της Τράπεζας της Ρωσίας για προσεκτική μείωση του βασικού επιτοκίου, ο πληθωρισμός έχει επίσης επιβραδυνθεί, σημείωσε.
Όπως είχε προηγουμένως αναφέρει το Υπουργείο Οικονομικής Ανάπτυξης, ο ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης στις 10 Αυγούστου ήταν 6,05%, σε σύγκριση με 6,02% στις 3 Αυγούστου.
Όσον αφορά την οικονομία στο σύνολό της, σύμφωνα με την προκαταρκτική εκτίμηση της ρωσικής στατιστικής υπηρεσίας, Rosstat, αναπτύχθηκε κατά 1,3% σε ετήσια βάση το δεύτερο τρίμηνο, μετά από μείωση 0,2% στο πρώτο.
Αυτά τα στοιχεία ήταν καλύτερα από τις προσδοκίες της Κεντρικής Τράπεζας και του Υπουργείου: σύμφωνα με τις προβλέψεις τους, ο δείκτης αναμενόταν να αυξηθεί κατά 0,8 – 0,9% κατά την περίοδο.
