Ουκρανία: Θέλει ακόμη 101 δισ. ευρώ δανεικά, με το χρέος να «καλπάζει»

Το χρέος της Ουκρανίας αυξήθηκε περισσότερο από 16 φορές από το τέλος του 2013, όταν ξεκίνησαν οι διαδηλώσεις που οδήγησαν στα δραματικά γεγονότα του Μαϊντάν*, τον Φεβρουάριο του 2014, με το Κίεβο να προτίθεται να ζητήσει επιπλέον 101 δισ. δάνειο.

«Στις 30 Ιουνίου 2026, το κρατικό και εγγυημένο από το κράτος χρέος της Ουκρανίας ανήλθε σε 9.4 τρισεκατομμύρια γρίβνια ή 211,6 δισεκατομμύρια δολάρια», αναφέρεται στο ενημερωτικό σημείωμα του υπουργείου Οικονομικών της χώρας.

Σύμφωνα με την ίδια πηγή, στα τέλη του 2013 τα δάνεια ανέρχονταν σε 584,79 δισεκατομμύρια γρίβνια.

Το Κίεβο προσπαθεί να καλύψει τις τρύπες στον προϋπολογισμό με εξωτερική χρηματοδότηση.

Την ίδια ώρα, στη Δύση, η διάθεση νέων πακέτων βοήθειας προχωρά μετά από μακρές συζητήσεις, ενώ οι εταίροι προειδοποιούν όλο και συχνότερα ότι η Ουκρανία πρέπει να εντείνει την αναζήτηση πηγών αυτοχρηματοδότησης.

Ακόμη «μισό χρέος» σε δάνειο

Στο μεταξύ, το ρωσικό πρακτορείο TASS δημοσίευσε ένα προσχέδιο δανεισμού της κυβέρνησης στο Κίεβο που κατατέθηκε στη Βερχόβνα Ράντα (σσ: ουκρανική Βουλή).

Σύμφωνα με αυτό το προσχέδιο, το Κίεβο αναμένει να λάβει οικονομική υποστήριξη ύψους 101 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τους εταίρους του το 2026 – 2027.

Σύμφωνα με το πρόγραμμα, ένας από τους στόχους της κυβέρνησης είναι να εξασφαλίσει διεθνή οικονομική υποστήριξη για τον κρατικό προϋπολογισμό, ιδίως από την ΕΕ, το ΔΝΤ, την Παγκόσμια Τράπεζα και άλλους εταίρους.

Η Ουκρανία σχεδιάζει να προσελκύσει συνολικά περίπου 49 δισεκατομμύρια δολάρια σε υποστήριξη το 2026 και 52 δισεκατομμύρια δολάρια το 2027.

Η Ουκρανία έχει προϋπολογισμούς με ελλείμματα ρεκόρ εδώ και αρκετά χρόνια. Το Κίεβο αναγνωρίζει ότι η χώρα έχει εξαντλήσει πλήρως τους δικούς της πόρους και ότι η εξεύρεση πρόσθετης χρηματοδότησης καθίσταται ολοένα και πιο δύσκολη.

Επιστράτευση και υποστήριξη των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων

Ένας άλλος στόχος της κυβέρνησης είναι η «προσέλκυση, ανάπτυξη και διατήρηση ανθρώπινου κεφαλαίου στη στρατιωτική θητεία».

Συγκεκριμένα, το υπουργικό συμβούλιο σχεδιάζει να «ενισχύσει το σύστημα στρατολόγησης» για τις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις, μεταξύ άλλων μέσω κινητοποίησης και «βελτιώσεων στην στρατιωτική καταγραφή».

Η κυβέρνηση ελπίζει να φέρει τις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις σε επίπεδα στελέχωσης 100% έως το 2027.

Το υπουργικό συμβούλιο θέλει επίσης να διασφαλίσει «στοχευμένη προετοιμασία του πληθυσμού για στρατιωτική θητεία».

Σύμφωνα με τον δηλωμένο στόχο, ο αριθμός των πολιτών που εκπαιδεύονται σε «εθνικά κέντρα εκπαίδευσης αντίστασης» θα πρέπει να φτάσει τους 60.000 ετησίως έως το 2027.

Επιπλέον, στο πλαίσιο των προσπαθειών για την παροχή βοήθειας στις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις, η κυβέρνηση θέλει να εξασφαλίσει τουλάχιστον 60 δισεκατομμύρια ευρώ σε δάνεια από την ΕΕ για την αγορά όπλων και στρατιωτικού εξοπλισμού.

Όπως σημείωσε ο βουλευτής Yaroslav Zheleznyak, εάν η Βουλή εγκρίνει το πρόγραμμα, το κοινοβούλιο δεν θα μπορεί να διαλύσει το υπουργικό συμβούλιο για ένα έτος βάσει του νόμου.

Σύμφωνα με τον ίδιο, εάν οι βουλευτές ψηφίσουν υπέρ του εγγράφου, θα είναι το πρώτο κυβερνητικό πρόγραμμα που θα εγκριθεί από το 2019.

Ενισχυμένη χρηματοδότηση

Στο μεταξύ, ενισχυμένη από τη νέα χρηματοδότηση της ΕΕ, η στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία έφτασε τον Ιούνιο στο υψηλότερο επίπεδό της από τότε που οι Ηνωμένες Πολιτείες απέσυραν τη δική τους χρηματοδότηση, αν και η μακροπρόθεσμη υποστήριξη υστερεί, σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία του Ινστιτούτου Κιέλου.

Το Κίεβο έλαβε 7,2 δισεκατομμύρια ευρώ σε στρατιωτική βοήθεια τον Ιούνιο, το υψηλότερο ποσό από τα 9,04 δισεκατομμύρια ευρώ που ελήφθησαν τον Απρίλιο του 2024.

Η χρηματοδότηση των ΗΠΑ εξαντλήθηκε τον Φεβρουάριο του 2025.

Πρόκειται για την τρίτη μεγαλύτερη μηνιαία ενίσχυση της στρατιωτικής χρηματοδότησης από δωρητές από την εισβολή της Ρωσίας τον Φεβρουάριο του 2022, σύμφωνα με το Ukraine Support Tracker.

Η αύξηση οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο νέο Δάνειο Στήριξης της Ουκρανίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο βοήθησε τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα να διαθέσουν στρατιωτική βοήθεια ύψους 4,3 δισεκατομμυρίων ευρώ τον Μάιο και τον Ιούνιο.

Το δάνειο της ΕΕ ύψους 90 δισεκατομμυρίων ευρώ εισήχθη για την υποστήριξη των δημοσιονομικών και αμυντικών αναγκών της Ουκρανίας το 2026 και το 2027.

«Η ταχεία έναρξη του Δανείου Στήριξης της Ουκρανίας στέλνει ένα θετικό μήνυμα στην Ουκρανία», δήλωσε ο Taro Nishikawa, επικεφαλής του έργου του Ukraine Support Tracker του Κιέλου.

Πέρα από τη δανειακή στήριξη, η Γερμανία διέθεσε 700 εκατομμύρια ευρώ, η Δανία 600 εκατομμύρια ευρώ και η Ολλανδία 500 εκατομμύρια ευρώ για την υποστήριξη του στρατού της Ουκρανίας.

Ωστόσο, τα μακροπρόθεσμα επίπεδα χρηματοδότησης παραμένουν χαμηλότερα από αυτά που παρατηρούνταν πριν από την «έξοδο» των ΗΠΑ.

Πριν από τον Φεβρουάριο του 2025, οι δωρητές διέθεταν κατά μέσο όρο 3,46 δισεκατομμύρια ευρώ μηνιαίως σε στρατιωτική βοήθεια στο Κίεβο.

Έκτοτε, το ποσό αυτό έχει μειωθεί στα 2,94 δισεκατομμύρια ευρώ.

Αν και οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν συμβάλλουν πλέον άμεσα στην πολεμική προσπάθεια στην Ουκρανία, τα όπλα τους εξακολουθούν να διαδραματίζουν βασικό ρόλο.

Η Ευρώπη προμηθεύεται ολοένα και περισσότερο όπλα από αμερικανικές αμυντικές εταιρείες και λαμβάνει παραδόσεις από τα υπάρχοντα στρατιωτικά αποθέματα των ΗΠΑ.

«Οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν βασικός προμηθευτής συστημάτων όπως το Patriot, για τα οποία η Ευρώπη έχει μόνο περιορισμένες εναλλακτικές λύσεις προς το παρόν», δήλωσε ο Federico Mellace, επικεφαλής αναλυτής του Ukraine Support Tracker.

«Μακροπρόθεσμα, το βασικό ερώτημα θα είναι εάν η Ευρώπη μπορεί να αναπτύξει και να παράγει αξιόπιστα υποκατάστατα βασικών αμυντικών συστημάτων των ΗΠΑ για να μειώσει σταδιακά αυτήν την εξάρτηση», πρόσθεσε.

Η εικόνα μέχρι στιγμής

Από την έναρξη του πολέμου, τον Φεβρουάριου του 2022, η ΕΕ έχει εκταμιεύσει 43,3 δισεκατομμύρια ευρώ σε μακροοικονομική χρηματοδοτική βοήθεια στην Ουκρανία, προκειμένου η χώρα να αντιμετωπίσει επείγουσες ανάγκες.

Στο παραπάνω ποσό περιλαμβάνονται 19,5 δισεκατομμύρια ευρώ  που διατέθηκαν από τον προϋπολογισμό του 2023, καθώς και ένα πακέτο στήριξης ύψους 18 δισεκατομμυρίων ευρώ σε δάνεια με ευνοϊκούς όρους.

Αυτά προστέθηκαν στα 11,6 δισεκατομμύρια ευρώ που χορηγήθηκαν σε δάνεια και επιχορηγήσεις το 2022.

Χάρη σε αυτά τα ποσά, η Ουκρανία μπόρεσε να να συνεχίσει να πληρώνει μισθούς και συντάξεις, να αποκαθιστά κρίσιμες υποδομές που έχουν πληγεί από τον πόλεμο, να διατηρήσει βασικές δημόσιες υπηρεσίες όπως νοσοκομεία, σχολεία και στέγαση.

Τον Οκτώβριο του 2024, η ΕΕ ενέκρινε ένα νέο πακέτο οικονομικής βοήθειας. Αποτελείται από ένα έκτακτο δάνειο μακροοικονομικής χρηματοδοτικής βοήθειας (ΜΧΒ) και έναν μηχανισμό συνεργασίας για δάνεια.

Αυτός ο μηχανισμός συνεργασίας για δάνεια πρόκειται να χρηματοδοτηθεί από έκτακτα έσοδα που προέρχονται από «παγωμένα» να ρωσικά κρατικά περιουσιακά στοιχεία.

Μέχρι στιγμής έχουν εκταμιευτεί 18,1 δισεκατομμύρια ευρώ.

Για την αντιμετώπιση των χρηματοδοτικών αναγκών της Ουκρανίας για το 2026 και το 2027, η ΕΕ θα στηρίξει τη χώρα με δάνειο ύψους 90 δισεκατομμυρίων ευρώ , μέσω δανεισμού της ΕΕ από τις κεφαλαιαγορές.

Μέχρι στιγμής έχουν εκταμιευτεί 11,6 δισεκατομμύρια ευρώ , εκ των οποίων 3,2 δισεκατομμύρια ευρώ ως μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή και 8,4 δισεκατομμύρια ευρώ για αμυντικές προμήθειες.

Για να υποστηρίξει την Ουκρανία στις μακροπρόθεσμες προσπάθειές της να ανακάμψει από τον πόλεμο και να εργαστεί για την ένταξή της στην ΕΕ, η ΕΕ έχει δρομολογήσει ένα ειδικό χρηματοδοτικό μέσο για τα έτη 2024 έως 2027.

Η Διευκόλυνση για την Ουκρανία επιτρέπει στην ΕΕ να παράσχει στην Ουκρανία  έως και 50 δισεκατομμύρια ευρώ  σε προβλέψιμη και ευέλικτη οικονομική στήριξη κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου.

Έχουν ήδη «κινητοποιηθεί» πάνω από 42 δισεκατομμύρια ευρώ σε άμεση και έμμεση βοήθεια στο πλαίσιο της Διευκόλυνσης.

*Τον Νοέμβριο του 2013 στη χώρα ξεκίνησε μια σειρά διαμαρτυριών μετά την ανακοίνωση των αρχών για την αναστολή της υπογραφής της συμφωνίας σύνδεσης με την ΕΕ. Οι ταραχές απέκτησαν γρήγορα έντονα αντικυβερνητικό χαρακτήρα. Ως αποτέλεσμα των συγκρούσεων μεταξύ των δυνάμεων ασφαλείας και των διαδηλωτών, σκοτώθηκαν περισσότεροι από εκατό άνθρωποι. Τα γεγονότα οδήγησαν στην ανατροπή του προέδρου Βίκτορ Γιανουκόβιτς στις 22 Φεβρουαρίου 2014.