Η Ίος συνδέθηκε διεθνώς με τις παραλίες και τη νυχτερινή ζωή, αλλά έχει πολλά περισσότερα να αφηγηθεί. Η πολυδιάστατη «προσωπικότητα» του νησιού αναδεικνύεται μέσα από την ιστορία, τον πολιτισμό, τη φύση και τις αυθεντικές εμπειρίες, με τον προορισμό να επιχειρεί να αναδείξει όλες τις πτυχές του. Η προσπάθεια εστιάζει στην ιστορία, τον πολιτισμό, τη φύση, τα μονοπάτια, τη γαστρονομία και τις αυθεντικές εμπειρίες, με στόχο τη διεύρυνση του τουριστικού προϊόντος και την επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου.
Ίος και εναλλακτικός τουρισμός
Όπως εξηγεί ο Γιώργος Δημητρόπουλος, ιδρυτής της ΑΜΚΕ «Ίος Περιπέτεια», δεν υπήρξε μια συγκεκριμένη στιγμή κατά την οποία το νησί αποφάσισε να στραφεί στον εναλλακτικό τουρισμό. Πρόκειται, όπως σημειώνει, για μια σταδιακή συνειδητοποίηση ότι η Ίος διαθέτει πολύ περισσότερα στοιχεία από εκείνα για τα οποία έγινε γνωστή τις προηγούμενες δεκαετίες.
Η κατεύθυνση αυτή αποτυπώνεται και στη στρατηγική του δήμου Ιητών για τη διεύρυνση του τουριστικού προϊόντος μέσα από τον πολιτισμό, την παράδοση, τη γαστρονομία, τη φύση και τις αυθεντικές εμπειρίες. «Το όραμά μας δεν είναι να αλλάξει η Ίος ταυτότητα, ούτε να απορρίψει το τουριστικό μοντέλο που την έκανε γνωστή. Είναι να προσθέσει ένα δεύτερο, βαθύτερο επίπεδο εμπειρίας», αναφέρει ο κ. Δημητρόπουλος στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Τα μονοπάτια
Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη έμφαση έχει δοθεί στο πεζοπορικό δίκτυο του νησιού, με δράσεις σήμανσης, συντήρησης και προβολής των μονοπατιών, σε συνεργασία με τον δήμο Ιητών και το Πράσινο Ταμείο. Οι διαδρομές συνδέουν τη Χώρα με τον Σκάρκο και την ενδοχώρα, ενώ οδηγούν σε περιοχές όπως ο Μυλοπότας, το Κλήμα, η Αγία Θεοδότη, η Ψάθη και ο Προφήτης Ηλίας.
Στόχος, σύμφωνα με τον κ. Δημητρόπουλο, δεν είναι η πεζοπορία να αντιμετωπίζεται απλώς ως μια αθλητική δραστηριότητα, αλλά ως ένας τρόπος γνωριμίας με το φυσικό και πολιτιστικό τοπίο του νησιού. Παράλληλα, η προσπάθεια επεκτείνεται στην ανάδειξη των εκκλησιών, των μνημείων και της ιστορίας της Ίου, με ενημερωτικές πινακίδες και ψηφιακό υλικό, ώστε ο επισκέπτης να μην περιορίζεται στην επίσκεψη ενός σημείου, αλλά να γνωρίζει την ιστορία και τη σημασία του.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η καταγραφή της προφορικής ιστορίας, μέσα από μαρτυρίες κατοίκων, επαγγελματιών, αγροτών, κτηνοτρόφων και ψαράδων, με απώτερο στόχο τη δημιουργία ενός ψηφιακού «Ιστοριογράμματος της Ίου».
Η ιστορία της Ίου σε βιβλία και ψηφιακή καταγραφή
Όλη αυτή η διαδικασία έχει επίσης αποτυπωθεί και σε εκδόσεις που επιχειρούν να κάνουν την ιστορία και το τοπίο της Ίου πιο προσβάσιμα στον επισκέπτη. Στο βιβλίο «Discovering Ios Through its Footpaths» (Ανακαλύπτοντας την Ίο μέσα από τα μονοπάτια της), οι διαδρομές συνδέονται με τα μνημεία, το τοπίο και τις ιστορίες που συναντά κανείς κατά μήκος τους, ενώ στο «Island of Echoes – A Journey Through History, Maps and Traditions of Ios» καταγράφονται στοιχεία από την ιστορία, τους παλιούς χάρτες, τους περιηγητές και τις παραδόσεις του νησιού.
Παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην άυλη πολιτιστική κληρονομιά, με την καταγραφή και τεκμηρίωση τοπικών εθίμων και παραδόσεων, όπως οι Μπάλες, οι Κούνιες, το έθιμο των λουκουμάδων και το έθιμο των ψαράδων, ώστε να αναδειχθούν και να ενταχθούν στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
Την ίδια ώρα, βρίσκεται σε παραγωγή ντοκιμαντέρ για τον τρόπο με τον οποίο ο τουρισμός μεταμόρφωσε την Ίο και επηρέασε την οικονομία, την εργασία, το τοπίο και την κοινωνική ζωή του νησιού.
Τρία σημεία, τρεις διαφορετικές εμπειρίες
Από τα σημεία που μπορούν να αποτελέσουν χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της διαφορετικής εμπειρίας, ξεχωρίζουν το Παλαιόκαστρο στην ανατολική πλευρά του νησιού, ο Τάφος του Ομήρου και η περιοχή του Σκάρκου και του Κάμπου. Πρόκειται, σύμφωνα με τον κ. Δημητρόπουλο, για σημεία που μπορούν να συνδυάσουν την ιστορία και την αρχαιολογία, με την πεζοπορία και τη γνωριμία με το φυσικό και αγροτικό τοπίο της Ίου.
Ειδικά στην περίπτωση του Τάφου του Ομήρου, πέρα από την ανάδειξη του ίδιου του μνημείου, μέσω της έρευνας, της ενημερωτικής σήμανσης και της σχετικής έκδοσης, επιχειρείται να παρουσιαστεί, τόσο η ιστορία της παράδοσης που συνδέει την Ίο με τον Όμηρο, όσο και οι παλιές πηγές και οι περιηγητές που αναφέρθηκαν στον τάφο.
«Δεν αναζητούμε απλώς καινούργια αξιοθέατα. Δημιουργούμε νέους τρόπους να διαβάσει κανείς τον ίδιο τον τόπο», σημειώνει ο κ. Δημητρόπουλος.
Να αποκτήσει η Ίος περισσότερες από μία ταυτότητες
Όσο για το κοινό στο οποίο απευθύνεται αυτή η προσπάθεια, ο ίδιος δεν θεωρεί ότι υπάρχει συγκεκριμένο ηλικιακό προφίλ. «Είναι περισσότερο θέμα νοοτροπίας παρά ηλικίας», λέει, περιγράφοντας έναν ταξιδιώτη που ενδιαφέρεται να γνωρίσει τον τόπο, την ιστορία, τη φύση, το φαγητό και τους ανθρώπους του, πέρα από τα γνωστότερα σημεία ενός προορισμού.
Η πρόκληση για την Ίο, όπως σημειώνει, δεν είναι να αντικαταστήσει την ταυτότητα που ήδη έχει, αλλά να αποκτήσει περισσότερες από μία ισχυρές ταυτότητες ως προορισμός. Ένας επισκέπτης μπορεί να συνεχίσει να επιλέγει το νησί για τις παραλίες και τη διασκέδαση, αλλά ταυτόχρονα να έχει λόγους να επιστρέψει για τα μονοπάτια, τον πολιτισμό, την ιστορία και τη φύση. Και, κυρίως, να υπάρχουν λόγοι να επισκεφθεί την Ίο, όχι μόνο τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, αλλά και τον Απρίλιο, τον Μάιο, τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο. Εκεί, σύμφωνα με τον Γιώργο Δημητρόπουλο, βρίσκεται μία από τις μεγαλύτερες ευκαιρίες για το μέλλον του νησιού.
