Με τις προσπάθειες εξεύρεσης διπλωματικής λύσης στον πόλεμο ΗΠΑ – Ιράν να τελματώνουν, την Ουάσιγκτον να αρνείται να παρατείνει τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός και την Τεχεράνη να αρνείται κάθε αμερικανική ανάμειξη στον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, η αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας σε αυτή τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό μοιάζει αδύνατη στο ορατό μέλλον.
Ευλόγως οι πετρελαιοπαραγωγοί του Περσικού Κόλπου πασχίζουν να περιορίσουν την εξάρτησή τους από τα Στενά επενδύοντας δισεκατομμύρια δολάρια για την κατασκευή νέων αγωγών ή για την επέκταση των ήδη υπαρχόντων, που θα μεταφέρουν το πετρέλαιο δυτικά και βόρεια της Αραβικής Χερσονήσου, στην Ερυθρά Θάλασσα και στη Μεσόγειο. Απαντες αναγνωρίζουν εξάλλου ότι ο πόλεμος στο Ιράν έχει ανατρέψει το modus operandi της πετρελαϊκής βιομηχανίας στην ευρύτερη περιοχή. Αναγνωρίζουν ότι, ακόμα κι αν εφαρμοστεί μια εκεχειρία μεταξύ των ΗΠΑ και Ιράν, η διαφοροποίηση των πετρελαϊκών οδών αποτελεί όρο εκ των ουκ άνευ.
«Η κατάσταση στο Ορμούζ έχει αλλάξει άρδην. Η μεταφορά πετρελαίου μέσω των Στενών ουδέποτε θα αποκαταστασθεί στα προπολεμικά επίπεδα. Καμία χώρα στον κόσμο δεν θέλει να βασίζεται ξανά τόσο πολύ σε αυτά» δήλωσε στους «New York Times» ο καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Οστιν του Τέξας Μπεν Κέιχιλ. Ο αμερικανός αναλυτής εξήγησε ότι «οι παραγωγοί ενέργειας έχουν αρχίσει να δίνουν μεγαλύτερη βαρύτητα στην ασφάλεια των υποδομών τους, ακόμη και αν αυτό συνεπάγεται μεγαλύτερο κόστος και μικρότερη αποδοτικότητα».
Μέσω των Στενών διακινούνται πλέον μόνο 3,7 εκατ. βαρέλια πετρελαίου ημερησίως, σύμφωνα με την εταιρεία ναυτιλιακών μελετών Kpler, από 20 εκατ. βαρέλια που διακινούνταν προτού ξεσπάσει ο πόλεμος. Κι αυτά με πολύ υψηλό ρίσκο εξαιτίας των αποκλεισμών εκ μέρους και των ΗΠΑ και του Ιράν, των θαλάσσιων ναρκών που έχουν ποντιστεί, των πυραυλικών επιθέσεων (τουλάχιστον 17 ναυτικοί έχουν σκοτωθεί στα Στενά). Και επίσης με τεράστιο κόστος ασφάλισης.
Το παράδειγμα της Φουτζέιρα
«Η φρενίτιδα δραστηριοτήτων για την παράκαμψη των Στενών είναι εμφανής στην ευρύτερη περιοχή» γράφει η Λίζα Φρίντμαν στους «ΝΥΤ». Και αναφέρει για παράδειγμα τη Φουτζέιρα, ένα λιμάνι των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων που βλέπει στον Κόλπο του Ομάν, όπου κατασκευαστικά συνεργεία εργάζονται επί 24ώρου βάσεως για να κατασκευάσουν έναν δεύτερο αγωγό παράλληλα με τον υπάρχοντα που μεταφέρει πετρέλαιο στο Αμπου Ντάμπι.
Στόχος του φιλόδοξου έργου είναι να διπλασιαστεί η ικανότητα μεταφοράς στα 3,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως, επιτρέποντας σχεδόν όλη την παραγωγή του Εμιράτου να φθάνει σε διεθνή δεξαμενόπλοια παρακάμπτοντας το Ορμούζ.
Επιπλέον, ο κρατικός ενεργειακός γίγαντας των Εμιράτων, ADNOC, ανακοίνωσε επενδύσεις 8,2 δισ. δολαρίων για την επέκταση των δραστηριοτήτων του στον τομέα του φυσικού αερίου. Η εταιρεία εξετάζει επίσης σχέδια για μια εγκατάσταση εξαγωγής υγροποιημένου αερίου στην ανατολική ακτή της χώρας παρακάμπτοντας τα Στενά, όπως αποκάλυψε στο Bloomberg ο οικονομικός διευθυντής της ADNOC Gas Πέτερ φαν Ντρίελ.
Στη γειτονική Σαουδική Αραβία η Aramco εργάζεται εντατικά για να επεκτείνει τη μεταφορική ικανότητα του αγωγού Ανατολής – Δύσης. Σχεδιασμένος κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν – Ιράκ τη δεκαετία του 1980, ο μήκους 1.201 χιλιομέτρων αγωγός διασχίζει την Αραβική Χερσόνησο μέχρι το λιμάνι Γιανμπού της Ερυθράς Θάλασσας. Ο πρόεδρος της Aramco Γιασίρ αλ Ρουμαγιάν αποκάλεσε τον αγωγό αυτόν «σανίδα σωτηρίας», καθώς μετά το ξέσπασμα του πολέμου ανακατευθύνονται μέσω αυτού στις αγορές περίπου 7 εκατ. βαρέλια αργού ημερησίως – το 70% των σαουδαραβικών εξαγωγών. Ο στόχος τώρα είναι να μεταφέρονται ακόμη ένα έως δύο εκατ. βαρέλια αργού ημερησίως στην Ερυθρά Θάλασσα, ενώ εξετάζεται και η κατασκευή ενός μικρότερου παράλληλου αγωγού για τη μεταφορά προϊόντων διύλισης πετρελαίου.
Ολοι οι πετρελαιοπαραγωγοί της Μέσης Ανατολής καταστρώνουν σχέδια επί σχεδίων για τη χάραξη νέων πετρελαϊκών δρόμων.
Το Κουβέιτ διαπραγματεύεται με τη Σαουδική Αραβία και άλλα αραβικά κράτη την κατασκευή αγωγού που θα μεταφέρει την παραγωγή του σε λιμάνια της Ερυθράς Θάλασσας ή του Ομάν.
Το Ιράκ και η Ιορδανία έχουν αναβιώσει σχέδια για έναν αγωγό που θα μπορούσε να μεταφέρει έως και ένα εκατ. βαρέλια ημερησίως στην Ακαμπα της Ερυθράς Θάλασσας. Ταυτόχρονα το Ιράκ επιταχύνει τα σχέδια για την ανακατασκευή και επαναλειτουργία ενός κατεστραμμένου εδώ και δεκαετίες πετρελαιαγωγού από το Κιρκούκ στις μεσογειακές ακτές της Συρίας.
Ο παράγοντας «Χούθι»
Η αναδρομολόγηση των πετρελαϊκών εξαγωγών από τους παραγωγούς της Μέσης Ανατολής έχει μετατοπίσει το βάρος της ασφάλειας από τον Περσικό προς την Ερυθρά Θάλασσα και κυρίως προς τα Στενά Μπαμπ αλ Μαντάμπ, όπου οι ιρανόφιλοι αντάρτες Χούθι της Υεμένης εξακολουθούν να επιτίθεται σε εμπορικά πλοία.
Ο γρίφος της ασφάλειας απέχει ακόμα πολύ από τη λύση του, γι’ αυτό και «εκτός από τους νέους αγωγούς, οι πετρελαιοπαραγωγοί σπεύδουν να εξασφαλίσουν αποθηκευτικούς χώρους χιλιάδες μίλια μακριά, σε χώρες όπως η Νότια Κορέα, η Ιαπωνία και η Ινδία» γράφουν οι «ΝΥΤ».
«Η ενεργειακή ασφάλεια έχει γίνει πρώτη προτεραιότητα», κατά τον μάνατζερ της Aramco, αλλά οι αναλυτές σημειώνουν ότι όσα bypass και να καταφέρουν, οι παραγωγοί του Περσικού δεν πρόκειται να απεξαρτηθούν από το Ορμούζ. Είναι η γεωγραφία και η οικονομική λογική που διατηρούν κεφαλαιώδη τη σημασία των Στενών. Και αυτό επειδή οι εναλλακτικές διαδρομές ανακατευθύνουν το αργό προς τη Μεσόγειο ή την Ερυθρά Θάλασσα. Προς δυσμάς δηλαδή και όχι προς τις αγορές της Ασίας, που απορροφούσαν ανέκαθεν το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής του Περσικού.
«Ηταν ανόητο μετά τον πόλεμο Ιράν – Ιράκ οι χώρες της περιοχής να συνεχίσουν να εξαρτώνται απολύτως από τα Στενά του Ορμούζ. Ομως τα πλεονεκτήματα των Στενών είναι τόσο πολλά που, όσες υποδομές και να κατασκευαστούν, ο θαλάσσιος αυτός δρόμος δεν θα χάσει ποτέ τη σημασία του. Παρά τα αυξημένα ρίσκα, παραμένει ο συντομότερος και πιο αποτελεσματικός δρόμος του πετρελαίου προς ανατολάς» σημείωσε η διευθύνουσα σύμβουλος της Crystol Energy Κάρολ Νακλ.
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ (ΟΤ) – ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
