Οταν οι ΗΠΑ ξεκινούσαν τον πόλεμο εναντίον του Ιράν μαζί με τον σύμμαχό τους Νετανιάχου, ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήριζε αυτή την επίθεση «μικρή εκδρομή», θέλοντας να πείσει την κοινή γνώμη ότι θα ήταν κάτι σύντομο, απλό και χωρίς επιπτώσεις – κυρίως για τους ψηφοφόρους του.
Εξι μήνες μετά, ο αμερικανός πρόεδρος έχει εγκλωβιστεί σε ένα πλήρες αδιέξοδο, στρατιωτικό και πολιτικό εντός και εκτός συνόρων, έχοντας να αντιμετωπίσει την οργή των Αμερικανών για τις πληθωριστικές επιπτώσεις του πολέμου, που μόνο… «εκδρομή» δεν είναι, όπως αποδεικνύεται.
Το Ιράν δεν έχει παραδοθεί, η ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ παραμένει σοβαρά διαταραγμένη και δεν υπάρχει σαφής δρόμος για τον τερματισμό του πολέμου για τον οποίο ο Τραμπ είχε προβλέψει κάποτε ότι θα τελείωνε σε τέσσερις εβδομάδες.
Τώρα, σε μια προφανή παραδοχή ότι τα περαιτέρω στρατιωτικά πλήγματα δεν θα αποσπάσουν παραχωρήσεις από το Ιράν, οι ΗΠΑ επιστρέφουν στις οικονομικές κυρώσεις, με την ελπίδα να εξασθενήσουν περαιτέρω την κυβέρνηση του Ιράν.
Το τι θα συμβεί στη συνέχεια είναι ασαφές, αλλά πολλές από τις πιθανές μακροπρόθεσμες συνέπειες του πολέμου -για τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ιράν και την παγκόσμια οικονομία- είναι ήδη εμφανείς.
Το CNBC συνοψίζει 6 επιπτώσεις από τον εξάμηνο πόλεμο που διέψευσε περίτρανα τον Τραμπ:
1. Ο Τραμπ πληρώνει πολιτικό τίμημα
Το ποσοστό αποδοχής του Τραμπ έχει πέσει από το 40% στο 33% από τότε που άρχισε η σύγκρουση, σύμφωνα με δημοσκοπήσεις των Reuters/Ipsos, καθώς οι αυξανόμενες τιμές της βενζίνης έχουν υπονομεύσει την προεκλογική του υπόσχεση το 2024 να μειώσει το κόστος για τους Αμερικανούς. Ο Τραμπ, ο οποίος έκανε εκστρατεία με την υπόσχεση να τερματίσει τους πολέμους, υποστήριξε ότι η συσσώρευση πυραύλων και οι πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν απαιτούσαν δράση, αλλά δεν έχει πείσει την πλειοψηφία των ψηφοφόρων. Μόλις το 31% της χώρας εγκρίνει τη σύγκρουση, σύμφωνα με τη δημοσκόπηση. Αυτός ο αριθμός είναι χαμηλότερος από άλλες πρόσφατες συγκρούσεις των ΗΠΑ σε παρόμοιο στάδιο, συμπεριλαμβανομένου του πολέμου στο Αφγανιστάν, ο οποίος είχε ποσοστά αποδοχής πάνω από 50% για χρόνια στις δημοσκοπήσεις της Gallup.
Η οργή των ψηφοφόρων για τις υψηλές τιμές συνιστά πρόβλημα για το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα του Τραμπ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, όταν καλείται να υπερασπιστεί τις οριακές πλειοψηφίες και στα δύο σώματα του Κογκρέσου.
Η σύγκρουση έχει επίσης διευρύνει το ρήγμα μεταξύ των πιο απομονωτιστών Ρεπουμπλικανών, που θέλουν να δουν ένα γρήγορο τέλος, και των Ρεπουμπλικανών νομοθετών που πιστεύουν ότι ο Τραμπ πρέπει να διατηρήσει τη στρατιωτική πίεση στην Τεχεράνη.
2. Ο πόλεμος έχει κλονίσει την παγκόσμια οικονομία — αλλά λιγότερο από όσο φοβούνταν
Οι επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ προκάλεσαν άμεσο συναγερμό επειδή τα Στενά του Ορμούζ – τα οποία στενεύουν στα περίπου 21 μίλια (34 χλμ.) μεταξύ Ιράν και Ομάν — μεταφέρουν περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ενεργειακών προμηθειών. Η διαταραχή εκτόξευσε τις τιμές του πετρελαίου αισθητά υψηλότερα και προκάλεσε φόβους για παγκόσμια ύφεση.
Η ζημιά ήταν σημαντική αλλά λιγότερο σοβαρή από ό,τι αρχικά φοβούνταν πολλοί οικονομικοί αναλυτές. Το ΔΝΤ έχει υποβαθμίσει τις προβλέψεις του για την παγκόσμια ανάπτυξη δύο φορές από την έναρξη του πολέμου και τώρα αναμένει ότι η παγκόσμια οικονομία θα αναπτυχθεί κατά 3,0% φέτος, σε σύγκριση με την πρόβλεψη του προηγούμενου Ιανουαρίου για 3,3%.
Παρόλα αυτά, η παγκόσμια οικονομία έχει αποδειχθεί πιο ανθεκτική από ό,τι κατά τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970. Οι μεγάλες οικονομίες είναι λιγότερο εντατικές σε ενέργεια από ό,τι ήταν τότε, ενώ οι ισχυρές δαπάνες και επενδύσεις — συμπεριλαμβανομένης της συνεχούς άνθησης της τεχνητής νοημοσύνης — έχουν βοηθήσει στην άμβλυνση του πλήγματος.
3. Το Ιράν έχει τραυματιστεί αλλά δεν έχει ηττηθεί
Ο στρατός και η οικονομία του Ιράν έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές, αλλά η Τεχεράνη μπορεί ακόμα να εξαπολύει επιθέσεις και να διατηρεί τα Στενά του Ορμούζ κλειστά.
Τον Μάιο, ο ανώτατος στρατιωτικός διοικητής των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή, Ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, δήλωσε στο Κογκρέσο ότι οι δυνάμεις των ΗΠΑ είχαν καταστρέψει 161 ιρανικά πολεμικά σκάφη και είχαν αδρανοποιήσει το 82% των συστημάτων αεράμυνας του. Είπε ότι η πολεμική αεροπορία του Ιράν, η οποία προηγουμένως πραγματοποιούσε έως και 100 εξόδους την ημέρα, δεν εκτελούσε πλέον αποστολές.
Ακόμα κι έτσι, το Ιράν διατηρεί μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) και πυραύλους και έχει επιτεθεί με επιτυχία στη ναυσιπλοΐα και σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις των ΗΠΑ σε όλη την περιοχή.
Τον Μάρτιο, το Reuters ανέφερε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούσαν να επιβεβαιώσουν με βεβαιότητα την καταστροφή μόνο του ενός τρίτου περίπου του τεράστιου πυραυλικού οπλοστασίου του Ιράν. Η κατάσταση ενός άλλου τρίτου ήταν λιγότερο σαφής, αλλά οι βομβαρδισμοί πιθανότατα προκάλεσαν ζημιές, κατέστρεψαν ή έθαψαν αυτούς τους πυραύλους σε υπόγειες σήραγγες και καταφύγια, δήλωσαν πηγές στο Reuters εκείνη την εποχή.
Ο πόλεμος έχει σκοτώσει χιλιάδες ανθρώπους και έχει βαθύνει την οικονομική κρίση του Ιράν, επιδεινώνοντας τον πληθωρισμό και διαταράσσοντας το εμπόριο. Τον Ιούλιο, ο πληθωρισμός στα τρόφιμα έφτασε το 128% σε ετήσια βάση, σύμφωνα με το Στατιστικό Κέντρο του Ιράν.
Ωστόσο, έχει επίσης ωθήσει τις πολιτικές διαιρέσεις στο περιθώριο και έχει προκαλέσει σκληρότερη καταστολή της διαφωνίας.
4. Η Μέση Ανατολή έχει αποσταθεροποιηθεί, εκθέτοντας τους συμμάχους των ΗΠΑ
Ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ αποσκοπούσε στην απομάκρυνση του Ιράν ως απειλής για τη Μέση Ανατολή, αλλά αναλυτές αναφέρουν ότι αντίθετα έχει αποθρασύνει την Τεχεράνη και έχει καταστήσει την περιοχή λιγότερο ασφαλή.
Οι ιρανικές επιθέσεις με πυραύλους και drones κατά αραβικών κρατών του Κόλπου που είναι σύμμαχοι των ΗΠΑ έπληξαν στρατιωτικές και διπλωματικές εγκαταστάσεις των ΗΠΑ και διέκοψαν τις αεροπορικές μετακινήσεις.
Οι επιθέσεις του Ιράν στη ναυσιπλοΐα, σε συνδυασμό με τον αποκλεισμό των Χούθι που στόχευε τη θαλάσσια κυκλοφορία που συνδέεται με τη Σαουδική Αραβία στην Ερυθρά Θάλασσα, έχουν αυξήσει το κόστος ασφάλισης και μεταφοράς σε ολόκληρη την περιοχή. Το αποτέλεσμα εκτείνεται πολύ πέρα από μεμονωμένες επιθέσεις σε πλοία, διαταράσσοντας τις αλυσίδες εφοδιασμού και προσθέτοντας αβεβαιότητα για τις οικονομίες του Κόλπου.
5. Θα μπορούσε να πάρει περισσότερο χρόνο στο Ιράν να κατασκευάσει πυρηνικό όπλο
Οι επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά τη διάρκεια μιας προηγούμενης εφόδου τον Ιούνιο του 2025 και κατά την αρχική φάση του τρέχοντος πολέμου προκάλεσαν σοβαρές ζημιές σε τρεις από τις γνωστές εγκαταστάσεις εμπλουτισμού του Ιράν και σε τοποθεσίες που θεωρούνταν ύποπτες για εργασίες σχετικές με όπλα, ενώ τα ισραηλινά πλήγματα έχουν σκοτώσει κορυφαίους πυρηνικούς επιστήμονες.
Εκτιμήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών τον Μάιο υπολόγιζαν τον εκτιμώμενο πυρηνικό «χρόνο διάσπασης» (breakout time) του Ιράν — τον χρόνο που απαιτείται για την παραγωγή επαρκούς σχάσιμου υλικού για μια βόμβα — έως και στον ένα χρόνο, από έως και έξι μήνες πριν από τον πόλεμο.
Η αποτροπή της απόκτησης πυρηνικού όπλου από το Ιράν αποτελεί τον κυριότερο επίσημο στόχο του Τραμπ για τον πόλεμο.
Όμως, η πραγματική κατάσταση του προγράμματος είναι αβέβαιη επειδή οι επιθεωρητές του ΟΗΕ δεν έχουν επιστρέψει στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν. Ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας δεν έχει μπορέσει να επαληθεύσει τη τοποθεσία περίπου 440 κιλών ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60% από τα πλήγματα του 2025. Αυτό το αποθεματικό θα μπορούσε δυνητικά να εμπλουτιστεί περαιτέρω σε βαθμό οπλικής ποιότητας σε μια μυστική εγκατάσταση.
Το Ιράν αρνείται εδώ και καιρό ότι επιδιώκει την κατασκευή πυρηνικής βόμβας.
6. Η στρατιωτική ετοιμότητα των ΗΠΑ έχει μειωθεί
Ο στρατός των ΗΠΑ έχει χάσει μη επανδρωμένα αεροσκάφη και αεροσκάφη, τόσο από ιρανικά πυρά όσο και από ατυχήματα. Έκθεση της Υπηρεσίας Ερευνών του Κογκρέσου τον Μάιο ανέφερε ότι 42 στρατιωτικά αεροσκάφη των ΗΠΑ είχαν χαθεί στη σύγκρουση.
Τα πυρομαχικά αποτελούν μείζονα ανησυχία. Το Reuters ανέφερε ότι ο στρατός έχει χρησιμοποιήσει «σχεδόν το σύνολο» της παγκόσμιας προμήθειάς του σε ορισμένους πυραύλους ακριβείας. Μια εκτίμηση του Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών ανέφερε ότι μέχρι τον Ιούλιο, οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν χρησιμοποιήσει περίπου το 65% των αναχαιτιστών Patriot και είχαν μειώσει το αποθεματικό αναχαιτιστών THAAD (Terminal High-Altitude Area Defense) κατά τουλάχιστον 38%.
Η Ουάσινγκτον έχει μεταφέρει μαχητικά αεροσκάφη, πολεμικά πλοία και άλλα μέσα στη Μέση Ανατολή από την Ευρώπη και την περιοχή Ασίας-Ειρηνικού, παρατείνοντας τις αναπτύξεις δυνάμεων και εγείροντας ερωτήματα σχετικά με την ετοιμότητα σε άλλα σημεία.
Το αεροπλανοφόρο USS Gerald R. Ford παρέμεινε ανεπτυγμένο για περισσότερο από ένα χρόνο, το περισσότερο από τον Πόλεμο του Βιετνάμ, ενώ οι νομοθέτες εξέφρασαν ανησυχίες για τις συνθήκες στο USS Abraham Lincoln μετά από 200 συνεχόμενες ημέρες στη θάλασσα. Το αεροπλανοφόρο αντικαταστάθηκε την περασμένη εβδομάδα από άλλο αεροπλανοφόρο που βρισκόταν στον Ειρηνικό, υπογραμμίζοντας το πώς ο πόλεμος εξαντλεί τους αμερικανικούς πόρους.
