Απολιγνιτοποίηση: Στο «μικροσκόπιο» λιμνάζουσες επενδύσεις στις Ζώνες Απολιγνιτοποίησης

Νέα πίεση για την ενεργοποίηση επενδύσεων στις Ζώνες Απολιγνιτοποίησης (ΖΑΠ) της Δυτικής Μακεδονίας και της Μεγαλόπολης επιχειρεί να ασκήσει το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠΑΑΤ) με ρύθμιση που περιλαμβάνεται στο νέο νομοσχέδιο για τον τομέα της αλιείας και το μητρώο αγροτών το οποίο ετέθη σε δημόσια διαβούλευση έως τις 7 Σεπτεμβρίου.

Οι προτεινόμενες διατάξεις καταλαμβάνουν τόσο νέες παραχωρήσεις εκτάσεων, αλλά και παλαιότερες που έχουν παραμείνει στα χαρτιά. Το «κλειδί» είναι η μείωση του χρόνου υλοποίησης της επένδυσης στα δύο έτη, από πέντε χρόνια που ισχύει σήμερα, για όσες χωροθετούνται εντός των Ζωνών Απολιγνιτοποίησης. Εάν η επένδυση δεν ολοκληρωθεί εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας, η παραχώρηση θα ανακαλείται.

Η προωθούμενη νομοθετική πρωτοβουλία θα μπορεί να εφαρμοστεί και σε ήδη εκδοθείσες αποφάσεις, με στόχο να αντιμετωπιστούν περιπτώσεις εκτάσεων που έχουν παραχωρηθεί αλλά παραμένουν αναξιοποίητες. Η κάθε περίπτωση θα εξετάζεται ξεχωριστά, με ειδικά αιτιολογημένη απόφαση, λαμβάνοντας υπόψη, μεταξύ άλλων, τον βαθμό υλοποίησης της επένδυσης και το δημόσιο συμφέρον.

Η λογική της παρέμβασης, σύμφωνα με πηγές του ΥΠΑΑΤ, είναι να αποδεσμευθούν εκτάσεις χωρίς οικονομική δραστηριότητα. Εκεί όπου διαπιστώνεται ότι μια επένδυση έχει «κολλήσει» και δεν υπάρχει ουσιαστική πρόοδος, θα ανοίγει ο δρόμος για την ανάκληση της παραχώρησης και την αξιοποίηση της έκτασης για άλλη επένδυση. Το ζητούμενο είναι οι εκτάσεις που απελευθερώνονται να κατευθυνθούν σε νέες επενδύσεις, ώστε να δημιουργηθούν παραγωγική δραστηριότητα, θέσεις εργασίας και εισόδημα στις τοπικές οικονομίες που επηρεάστηκαν από την απολιγνιτοποίηση.

Παραχωρήσεις για επενδύσεις άνω των 5 εκατομμυρίων

Τί προβλέπεται στο νομοσχέδιο; Με απόφαση του αρμόδιου οργάνου του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων που θα εκδίδεται εντός 30 ημερών από την υποβολή του αιτήματος του ενδιαφερομένου, θα παραχωρείται η χρήση έναντι τιμήματος, εφόσον πρόκειται για επενδύσεις ύψους τουλάχιστον πέντε εκατομμυρίων ευρώ που αφορούν τον πρωτογενή τομέα ή και τη μεταποίηση αυτού, ανεξαρτήτως αν η επένδυση αναπτύσσεται εν όλω ή εν μέρει στην παραχωρούμενη έκταση. Η παραχώρηση θα γίνεται, χωρίς δημοπρασία, μετά από αίτηση του ενδιαφερομένου, στην οποία θα περιγράφεται το ακίνητο, κατά εμβαδόν, θέση και συντεταγμένες στο ελληνικό γεωδαιτικό σύστημα αναφοράς.

Διάρκεια παραχώρησης έως 60 έτη

Στην απόφαση θα αναγράφονται οι όροι και προϋποθέσεις της παραχώρησης, η χρονική διάρκειά της, το τίμημα, ο τρόπος και η έναρξη καταβολής του, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια. Η χρονική διάρκεια της παραχώρησης ορίζεται έως 40 έτη με δυνατότητα παράτασης για επιπλέον 20 έτη, μετά από αίτηση του ενδιαφερόμενου. Το σχετικό τίμημα θα καθορίζεται από την Επιτροπή Δημοπρασίας, υπό τον όρο ότι η επένδυση εντός των Ζωνών Απολιγνιτοποίησης θα ολοκληρωθεί εντός διετίας, διαφορετικά θα ανακαλείται. Για τις αποφάσεις παραχώρησης που έχουν ήδη εκδοθεί θα εκδίδεται ειδικώς αιτιολογημένη απόφαση του αρμοδίου οργάνου του ΥΠΑΑΤ αφού αξιολογηθεί ο βαθμός υλοποίησης της επένδυσης και το δημόσιο συμφέρον.

Αγροτικά ακίνητα: Ρύθμιση-κλειδί για τις διεκδικήσεις του Δημοσίου

Επίσης, το νομοσχέδιο φέρνει και μια σημαντική παρέμβαση για την αντιμετώπιση χρόνιων ιδιοκτησιακών εκκρεμοτήτων σε αγροτικά ακίνητα, διευρύνοντας το πεδίο εφαρμογής του καθεστώτος μη προβολής δικαιωμάτων του Δημοσίου. Η ρύθμιση έρχεται να αντιμετωπίσει ένα πρόβλημα που αφορά ακίνητα τα οποία έχουν αποτελέσει αντικείμενο διανομών ή αναδασμών, αλλά εξακολουθούν να βρίσκονται αντιμέτωπα με ιδιοκτησιακές διεκδικήσεις του Δημοσίου. Στόχος είναι να ενισχυθεί η ασφάλεια δικαίου για τους ιδιώτες που διαθέτουν τίτλους και να περιοριστούν οι εκκρεμότητες που δυσκολεύουν την αξιοποίηση των ακινήτων.

«Στοπ», υπό προϋποθέσεις, στις διεκδικήσεις του Δημοσίου στην Κάρλα

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις εκτάσεις που αποκαλύφθηκαν από την αποστράγγιση της Κάρλας. Με τη νέα διάταξη, εντάσσονται στο καθεστώς μη προβολής δικαιωμάτων του Δημοσίου, υπό τις προϋποθέσεις που θέτει το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο. Ωστόσο, η παρέμβαση δεν περιορίζεται στην θεσσαλική λίμνη καθώς οι ρυθμίσεις επεκτείνουν τις σχετικές διαδικασίες και στις περιοχές που ήδη υπάγονται στο καθεστώς του ν. 5024/2023 (αφορά μη προβολή δικαιωμάτων του Δημοσίου επί ακινήτων που αποτέλεσαν το αντικείμενο διανομής σύμφωνα με τις διατάξεις της αγροτικής νομοθεσίας). Μεταξύ άλλων, προβλέπεται δυνατότητα διόρθωσης των πρώτων κτηματολογικών εγγραφών ενώ τίθενται συγκεκριμένες προϋποθέσεις για την προβολή δικαιωμάτων από το Δημόσιο.

Παράλληλα, προβλέπεται ότι εκκρεμείς αιτήσεις για μη προβολή δικαιωμάτων του Δημοσίου που αφορούν ακίνητα για τα οποία έχει ολοκληρωθεί άλλη προβλεπόμενη διαδικασία υπέρ τρίτου μπορούν να αρχειοθετούνται. Η ρύθμιση επιχειρεί έτσι να κλείσει έναν κύκλο αμφισβητήσεων που κρατά “δεμένα” ακίνητα, σε αρκετές περιπτώσεις για χρόνια, με συνέπεια να μην μπορούν να αξιοποιηθούν από τους ιδιοκτήτες, ενώ παράλληλα θέτει σαφέστερους κανόνες για τις διεκδικήσεις του Δημοσίου.