Διάσταση απόψεων υπάρχει ανάμεσα σε οικονομολόγους, ηγέτες των επιχειρήσεων και πολιτικούς για τη μορφή της οικονομίας, στην προσπάθειά τους να περιγράψουν την τρέχουσα συγκυρία στις ΗΠΑ.
Από την ανάκαμψη μετά την πανδημία, οι οικονομολόγοι θεωρούσαν σε μεγάλο βαθμό ότι η οικονομία ακολουθεί μια πορεία σε σχήμα «Κ», παρουσιάζοντας άνιση ανάπτυξη μεταξύ των διαφόρων ομάδων, με τα «σκέλη» του «Κ» να κατευθύνονται προς αντίθετες κατευθύνσεις.
Τώρα υπάρχει μια συζήτηση για το αν η ανάκαμψη σε σχήμα «Κ» εξακολουθεί να υφίσταται ή αν η οικονομία μοιάζει μάλλον με το γράμμα «C» ή «E».
Εδώ και δεκαετίες, τα σχήματα γραμμάτων χρησιμοποιούνται για να συνοψίσουν την κατάσταση της οικονομίας
Τα… γράμματα και η οικονομία
Ο αγώνας για τον χαρακτηρισμό της δομής της σημερινής οικονομίας δεν αφορά μόνο τη σημασιολογία της. Τα τελευταία χρόνια, η απόκλιση μεταξύ καταναλωτών χαμηλού και υψηλού εισοδήματος, που εκφράζεται σε μια οικονομία σχήματος «Κ», βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος των πολιτικών, των υπευθύνων για τη νομισματική πολιτική και των στελεχών εταιρειών καταναλωτικών προϊόντων, όπως επισημαίνεται στο CNBC.
Εδώ και δεκαετίες, τα σχήματα γραμμάτων χρησιμοποιούνται για να συνοψίσουν την κατάσταση της οικονομίας, ειδικά μετά από σημαντικές ύφεσεις. Ο κατάλογος αυτών που έχουν χρησιμοποιηθεί κατά τη διάρκεια της ιστορίας περιλαμβάνει τα σχήματα «V», «L» και «W».
Ωστόσο, είναι ασυνήθιστο αυτό το είδος περιγραφής να διατηρεί τη δυναμική του μεταξύ των απλών Αμερικανών αρκετά χρόνια μετά από μια ύφεση, όπως συμβαίνει σήμερα, σύμφωνα με τον Ντον Ρίσμιλερ, επικεφαλής οικονομολόγο της ερευνητικής εταιρείας Baird Strategas. Οι αυξανόμενες ανησυχίες σχετικά με την ανισότητα του πλούτου ενδέχεται να οδηγούν σε αυξημένη ευαισθητοποίηση, ανέφερε.
«Κατά τη διάρκεια των υφέσεων και των περιόδων ανάκαμψης, τα γράμματα είναι πραγματικά δημοφιλή», είπε ο Ρίσμιλερ. «Το να χρησιμοποιούμε όμως ένα γράμμα στη μέση ενός οικονομικού κύκλου, θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι κάτι σχετικά καινούργιο».
Από το Κ στο C
Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ προκάλεσε αίσθηση νωρίτερα αυτό το μήνα, όταν δήλωσε ότι η οικονομία σε σχήμα Κ ανήκει πλέον στο παρελθόν. Στη θέση της, ο πρώην διαχειριστής hedge fund ανέφερε ότι διαμορφώνεται μια οικονομία σε σχήμα C, πράγμα που σημαίνει ότι η κατώτατη κατηγορία των καταναλωτών κερδίζει έδαφος.
Ο Μπέσεντ ανέφερε τις αυξήσεις στους μισθούς των χαμηλόμισθων και τις μεγαλύτερες φορολογικές ελαφρύνσεις φέτος, επισημαίνοντας ότι οι πολιτικές του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για «μη φορολόγηση των φιλοδωρημάτων» και «μη φορολόγηση των υπερωριών» ενισχύουν τους πιο αδύναμους.
«Βαρέθηκα να ακούω για αυτή την οικονομία σε σχήμα Κ», δήλωσε αυτός τον μήνα ο Μπέσεντ, ένας από τους κορυφαίους οικονομικούς συνεργάτες του Τραμπ, στο CNBC. «Μπορώ να πω εδώ κατηγορηματικά ότι η οικονομία σε σχήμα Κ έχει τελειώσει».
Ο Μπέσεντ δεν είναι ο μόνος που δίνει έμφαση στο γράμμα «C». Ο Διευθύνων Σύμβουλος της Hilton Worldwide
Κρίστοφερ Νασέτα δήλωσε στους αναλυτές στα τέλη του περασμένου μήνα ότι η ξενοδοχειακή του εταιρεία «παρατηρεί σαφώς» μια οικονομία σε σχήμα C.
Η αδυναμία των υψηλών εισοδημάτων δεν οδηγεί στη σύγκλιση μεταξύ των δύο άκρων του κοινωνικού φάσματος, τόνισε ο Νασέτα. Αντίθετα, ο διευθύνων σύμβουλος δήλωσε ότι τα μεσαία και ανώτερα μεσαία τμήματα της Hilton έχουν περάσει από αρνητικά αποτελέσματα σε ρυθμούς ανάπτυξης που φτάνουν έως και το 6%.
«Η μεσαία τάξη επιστρέφει στο προσκήνιο», πρόσθεσε. «Είναι πραγματικά αδύνατο να το αρνηθεί κανείς».
Εξακολουθεί να είναι σε σχήμα Κ;
Ωστόσο, ο Άντονι Τσαν, πρώην επικεφαλής οικονομολόγος της JPMorgan, υπογράμμισε πως ο πόλεμος των ΗΠΑ με το Ιράν ανατρέπει αυτή την αναδυόμενη άποψη.
Οι καταναλωτές με χαμηλότερα εισοδήματα δαπανούν μεγαλύτερο μέρος των εισοδημάτων τους στην ενέργεια, ανέφερε, πράγμα που σημαίνει ότι επηρεάζονται περισσότερο από την άνοδο των τιμών της βενζίνης, καθώς η σύγκρουση απειλεί να διατηρήσει τον πληθωρισμό σε υψηλά επίπεδα. Αυτό αναμένεται να μετριάσει τα οφέλη που θα αποκομίσουν οι Αμερικανοί με χαμηλότερα εισοδήματα από τις προσπάθειες του Λευκού Οίκου να αυξήσει τις επιστροφές φόρων ή να καταστήσει τις κατοικίες πιο προσιτές, πρόσθεσε.
«Είμαι ο πρώτος που θα πει ότι μπορούμε να σημειώσουμε κάποια πρόοδο», δήλωσε ο Τσαν. «Όμως, δεν πρόκειται για το είδος της προόδου που θα μας επέτρεπε να πούμε ότι μπορούμε να ξεπεράσουμε την οικονομία σε σχήμα “Κ”».
Πράγματι, είναι δύσκολο να υποστηριχθεί ότι η οικονομία σε σχήμα «Κ» έχει ξεθωριάσει, όσο το κλίμα εμπιστοσύνης των καταναλωτών παραμένει αδύναμο και το κόστος διαβίωσης διαμορφώνεται ως καθοριστικό ζήτημα στον κύκλο των ενδιάμεσων εκλογών, ανέφερε ο Τσαν.
Η καταναλωτική εμπιστοσύνη σημείωσε πτώση 11% τον Αύγουστο σε σχέση με πέρυσι και πρόσφατα πλησίασε τα ιστορικά χαμηλά επίπεδα που είχαν καταγραφεί νωρίτερα φέτος, σύμφωνα με την ευρέως παρακολουθούμενη έρευνα του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν που δημοσιεύθηκε την Παρασκευή. Η εμπιστοσύνη μεταξύ των ερωτηθέντων με χαμηλό και μεσαίο εισόδημα υπέστη τεράστιο πλήγμα αυτό το μήνα, σημείωσε η Τζόαν Χσου, διευθύντρια της έρευνας.
Στελέχη αρκετών εταιρειών καταναλωτικών προϊόντων δήλωσαν με τη σειρά τους πως εξακολουθούν να διακρίνουν ενδείξεις μιας οικονομίας σε σχήμα «Κ».
«Η δυναμική μιας οικονομίας σε σχήμα “Κ” που παρατηρούμε είναι ζωντανή και ισχυρή στις Ηνωμένες Πολιτείες», εξήγησε ο Σέιν Γκραντ, διευθυντής επιχειρήσεων της Colgate-Palmolive για την Αμερική, σε συνέδριο της Deutsche Bank για τον τομέα των καταναλωτικών προϊόντων τον Ιούνιο.
Επίσης, ο Μπιλ Μπολτζ, στέλεχος του τμήματος εμπορίας της Lowe’s επισήμανε την περασμένη εβδομάδα κατά τη διάρκεια της τηλεδιάσκεψης για τα οικονομικά αποτελέσματα της αλυσίδας λιανικής πώλησης ειδών σπιτιού ότι «η οικονομία σε σχήμα “Κ” αποτελεί μια μεταβλητή που συνεχίζει να διαμορφώνει τις τάσεις των καταναλωτικών δαπανών».
Ο διευθύνων σύμβουλος της Constellation Brands, Νίκολας Φινκ, κατασκευαστής της μπίρας Modelo και του κρασιού Robert Mondavi, τόνισε στους αναλυτές τον περασμένο μήνα ότι η οικονομία μοιάζει «όλο και περισσότερο με το γράμμα “Κ”».
Άλλοι διαπιστώνουν επιτέλους ότι αρχίζουν να εμφανίζονται ρωγμές στην οικονομία σε σχήμα «Κ», χρόνια αφότου αυτή κατέκτησε την οικονομική ανάλυση.
Ενώ η αύξηση των εισοδημάτων δεν φάνηκε να παρουσιάζει απόκλιση σε σχήμα «Κ» μεταξύ των διαφόρων εισοδηματικών ομάδων κατά την περίοδο 2021-2023, η κατανάλωση αντανακλούσε μια σαφή απόκλιση, σύμφωνα με έκθεση ομάδας της Ομοσπονδιακής Τράπεζας του Ρίτσμοντ που δημοσιεύθηκε τον περασμένο μήνα.
Το Ινστιτούτο της Bank of America ανέφερε ότι αυτό ενδέχεται να αλλάζει. Ενώ οι υψηλόμισθοι δαπανούσαν περισσότερα χρησιμοποιώντας πιστωτικές κάρτες, το ινστιτούτο ανέφερε ότι το χάσμα μεταξύ των εισοδηματικών κατηγοριών άρχισε να μειώνεται τον Μάιο του τρέχοντος έτους.
«Αυτό που κάποτε ήταν μια κατανάλωση σε σχήμα «Κ» μετατρέπεται όλο και περισσότερο σε μια κατανάλωση σύγκλισης», έγραψε στους πελάτες του ο David Michael Tinsley, ανώτερος οικονομολόγος του ινστιτούτου.
Ερευνητές της Ομοσπονδιακής Τράπεζας της Νέας Υόρκης ανέφεραν επίσης ότι η τελευταία τους έρευνα σχετικά με το χρέος των πιστωτικών καρτών έδειξε ότι η οικονομία σε σχήμα «Κ» συνεχίζει να κυριαρχεί ως οικονομικό θέμα. Τα συνολικά υπόλοιπα των πιστωτικών καρτών, που έφτασαν το δεύτερο τρίμηνο στο σχεδόν ρεκόρ των 1,26 τρισ. δολαρίων, αποδεικνύουν ότι «υπάρχουν πολλά νοικοκυριά που ζουν με το μηνιαίο μισθό».
Εξέλιξη σε σχήμα «Ε»
Άλλοι αναρωτιούνται αν η οικονομία έχει εξελιχθεί σε σχήμα «Ε», μετά από περισσότερο από μισή δεκαετία σε σχήμα «Κ». Σύμφωνα με αυτή την άποψη, τρεις διακριτές κατηγορίες Αμερικανών ούτε απομακρύνονται περαιτέρω μεταξύ τους ούτε συγκλίνουν.
Με άλλα λόγια: «Κάθε ομάδα έχει βρει έναν τρόπο να ζήσει», τόνισε ο Ντόναλντ Ρισμίλερ. «Μπορεί να μην είναι το καλύτερο αποτέλεσμα, αλλά είναι ένα αποτέλεσμα που φαίνεται πιο σταθερό».
Ο Μίκαελ Άιζενμπαντ, παγκόσμιος πρόεδρος εταιρικής χρηματοδότησης στην FTI Consulting, ανέφερε πρόσφατα σε σημείωμα προς τους πελάτες ότι η αξιολόγηση σε σχήμα Ε «απεικονίζει καλύτερα» τα σαφώς αποκλίνοντα πρότυπα δαπανών μεταξύ των διαφορετικών εισοδηματικών ομάδων. Το Ε μπορεί να χρησιμεύσει ως «πιο κατάλληλη απεικόνιση της εποχής», ανέφερε.
Ενώ η Χέδερ Λονγκ, επικεφαλής οικονομολόγος της Navy Federal Credit Union, διευκρίνισε πως μια περιγραφή της οικονομίας με σχήμα «Ε» ενδέχεται να είναι πιο ακριβής από το σχήμα «Κ», καθώς αποτυπώνει καλύτερα μια μεσαία τάξη που απλώς προσπαθεί να επιβιώσει.
