Στις 10 Σεπτεμβρίου 1941 γεννήθηκε στο Κιότο ο Γκούνπεϊ Γιοκόι, ο άνθρωπος που έμελλε να αλλάξει την ιστορία των φορητών videogames. Μηχανικός ηλεκτρονικών, δημιουργός προϊόντων και ένας από τους σημαντικότερους ανθρώπους στην ιστορία της Nintendo, αλλά και του gaming, ο Γιοκόι είχε μια διαφορετική αντίληψη για την καινοτομία: δεν πίστευε ότι το καλύτερο προϊόν ήταν απαραίτητα εκείνο με την πιο προηγμένη τεχνολογία.
Η φιλοσοφία του ήταν ακριβώς η αντίθετη. Χρησιμοποίησε ώριμη, φθηνή και δοκιμασμένη τεχνολογία με έναν καινούργιο τρόπο. Αυτή η προσέγγιση οδήγησε πρώτα στο Game & Watch και τελικά στο Game Boy — μια συσκευή που δεν ήταν η ισχυρότερη της εποχής της, αλλά έγινε μία από τις πιο επιτυχημένες παιχνιδομηχανές στην ιστορία.
Από τον μηχανικό της Nintendo στον δημιουργό προϊόντων
Ο Γιοκόι προσλήφθηκε στη Nintendo το 1965, όταν η εταιρεία ήταν ακόμη γνωστή κυρίως για τα παραδοσιακά ιαπωνικά παιχνίδια hanafuda. Ως μηχανικός, ασχολούνταν αρχικά με τη συντήρηση των μηχανών παραγωγής.
Η πορεία του άλλαξε όταν ο πρόεδρος της Nintendo, Χιρόσι Γιαμαούτσι, είδε ένα αυτοσχέδιο παιχνίδι που είχε κατασκευάσει ο Γιοκόι: έναν μηχανικό βραχίονα που μπορούσε να πιάνει αντικείμενα από απόσταση. Η Nintendo το μετέτρεψε στο Ultra Hand, το οποίο πούλησε περίπου 1,2 εκατ. τεμάχια.
Ο Γιοκόι είχε πλέον αποδείξει ότι μπορούσε να μετατρέψει μια απλή τεχνική ιδέα σε μαζικό καταναλωτικό προϊόν.
Η ιδέα που γεννήθηκε στο τρένο
Η επόμενη μεγάλη ιδέα του ήρθε στις αρχές της δεκαετίας του 1980. Η γνωστή ιστορία λέει ότι ο Γιοκόι παρατήρησε έναν επιβάτη σε τρένο να παίζει αφηρημένα με μια αριθμομηχανή LCD. Αντί να δει απλώς μια καθημερινή συνήθεια, είδε μια νέα αγορά: ένα ηλεκτρονικό παιχνίδι που θα χωρούσε στην τσέπη.
Το αποτέλεσμα ήταν το Game & Watch, που κυκλοφόρησε το 1980. Η συσκευή ήταν μικρή, φθηνή και χρησιμοποιούσε τεχνολογία LCD αντίστοιχη με εκείνη των αριθμομηχανών.
Παράλληλα, ο Γιοκόι συνέβαλε στην ανάπτυξη του περίφημου D-pad, του σταυροειδούς χειριστηρίου που έγινε στη συνέχεια σχεδόν συνώνυμο των παιχνιδομηχανών.
Το Game & Watch έδειξε στη Nintendo ότι υπήρχε μια τεράστια αγορά για φορητή ψυχαγωγία. Το επόμενο βήμα θα ήταν πολύ μεγαλύτερο.
Γιατί το Game Boy δεν ήταν τεχνολογικό θαύμα
Όταν η Nintendo άρχισε να σχεδιάζει τον διάδοχο του Game & Watch, ο Γιοκόι δεν προσπάθησε να δημιουργήσει την ισχυρότερη φορητή κονσόλα. Αντίθετα, προσπάθησε να δημιουργήσει την πιο εμπορικά αποτελεσματική.
Το Game Boy, που κυκλοφόρησε στην Ιαπωνία στις 21 Απριλίου 1989, είχε ασπρόμαυρη οθόνη, σχετικά απλό επεξεργαστή και τεχνολογία που δεν ήταν αιχμής. Αυτό όμως επέτρεπε στη Nintendo να κρατήσει χαμηλότερη την τιμή και να προσφέρει πολύ μεγαλύτερη αυτονομία μπαταρίας.
Αυτή η προσέγγιση έγινε γνωστή ως «lateral thinking with withered technology»: η αξιοποίηση παλαιότερης και δοκιμασμένης τεχνολογίας για τη δημιουργία νέων προϊόντων.
Ήταν μια εξαιρετικά σημαντική επιχειρηματική επιλογή. Η Nintendo δεν πουλούσε τεχνολογία. Πουλούσε διασκέδαση.
Tetris: Το «killer app» της Nintendo
Το Game Boy είχε όμως ανάγκη από ένα παιχνίδι που θα έκανε τον καταναλωτή να θέλει τη συσκευή. Αυτό το παιχνίδι ήταν το Tetris.
Η απόφαση να συμπεριληφθεί το Tetris στο Game Boy εκτός Ιαπωνίας αποδείχθηκε καθοριστική. Το παιχνίδι ήταν απλό, εθιστικό και μπορούσε να απευθυνθεί σε ανθρώπους που δεν θεωρούσαν τον εαυτό τους gamers.
Το Tetris έγινε ένα από τα σημαντικότερα videogames όλων των εποχών και η έκδοση για Game Boy πούλησε περίπου 35 εκατ. αντίτυπα.
Η επιτυχία του έδειξε κάτι που θα γινόταν θεμελιώδες για τη Nintendo: η αξία μιας κονσόλας δεν βρίσκεται μόνο στο hardware, αλλά στο οικοσύστημα παιχνιδιών που δημιουργείται γύρω από αυτήν.
Pokémon και η δεύτερη ζωή του Game Boy
Στα μέσα της δεκαετίας του 1990, όταν το Game Boy είχε ήδη αρκετά χρόνια στην αγορά, η Nintendo απέκτησε έναν ακόμη τεράστιο καταλύτη: το Pokémon.
Οι βασικοί τίτλοι της πρώτης γενιάς —Red, Green, Blue και Yellow— έφτασαν συνολικά περίπου τα 47,5 εκατ. αντίτυπα.
Το Pokémon έκανε κάτι περισσότερο από το να πουλά παιχνίδια. Δημιούργησε ένα παγκόσμιο οικοσύστημα γύρω από χαρακτήρες, κάρτες, τηλεοπτικές σειρές, ταινίες, παιχνίδια και προϊόντα merchandising.
Έτσι, το Game Boy απέκτησε μια δεύτερη εμπορική ζωή ακριβώς όταν πολλοί θα περίμεναν ότι θα έμπαινε στη φάση της παρακμής του.
Η οικονομική αυτοκρατορία της Nintendo σε αριθμούς – Η εντυπωσιακή κλίμακα της επιτυχίας
Η Nintendo έχει καταγράψει συνολικά 118,69 εκατ. συσκευές Game Boy και Game Boy Color και 501,11 εκατ. παιχνίδια για τις δύο πλατφόρμες. Nintendo – Hardware & Software Sales
Προϊόν / κατηγορία Πωλήσεις Ενδεικτική αξία
Game Boy + Game Boy Color 118,69 εκατ. ~$10,7
Παιχνίδια Game Boy + Color 501,11 εκατ. ~$10–12,5 δισ.
Tetris – Game Boy ~35 εκατ. Πάνω από $1 δισ.
Pokémon πρώτης γενιάς ~47,5 εκατ. Πάνω από $1 δισ.
G ame & Watch ~43,4 εκατ. Η πρώτη μεγάλη φορητή επιτυχία της Nintendo
Game Boy Advance ~81,5 εκατ. Νέος μεγάλος κύκλος hardware/software
Οι υπολογισμοί δεν αποτελούν επίσημα έσοδα ή κέρδη της Nintendo. Είναι προσεγγίσεις της λιανικής αξίας με βάση τις πωλήσεις μονάδων και υποθετικές μέσες τιμές. Οι πραγματικές εισπράξεις της Nintendo ήταν διαφορετικές λόγω εκπτώσεων, διαφορετικών τιμών ανά αγορά, κόστους παραγωγής, διανομής, δικαιωμάτων και άλλων παραγόντων.
Ωστόσο, ακόμη και αυτή η συντηρητική προσέγγιση δείχνει την κλίμακα. Αν χρησιμοποιούσε κανείς την αρχική αμερικανική τιμή των $89,99 ως απλό σημείο αναφοράς για τα 118,69 εκατ. μηχανήματα, η θεωρητική λιανική αξία φτάνει περίπου τα $10,7 δισ. Για τα 501,11 εκατ. παιχνίδια, ακόμη και με μια υποθετική μέση τιμή μόλις $20, η αντίστοιχη αξία θα ήταν περίπου $10 δισ.
Έτσι, το συνολικό οικοσύστημα hardware και software μπορεί να τοποθετηθεί πάνω από τα $20 δισ. σε ενδεικτική αθροιστική λιανική αξία. Δεν πρόκειται για επίσημο τζίρο της Nintendo, αλλά για μέγεθος που βοηθά να αντιληφθούμε την οικονομική βαρύτητα του προϊόντος.
Το πραγματικό επιχειρηματικό θαύμα
Το σημαντικότερο, όμως, δεν είναι το ποσό. Είναι το μοντέλο.
Η Nintendo δημιούργησε μια τεράστια εγκατεστημένη βάση χρηστών. Τα 118,69 εκατ. Game Boy και Game Boy Color δημιούργησαν μια αγορά για περισσότερα από 500 εκατ. παιχνίδια. Αυτό αντιστοιχεί κατά μέσο όρο σε περίπου 4,2 παιχνίδια ανά συσκευή.
Κάθε νέα κονσόλα δημιουργούσε έναν νέο καταναλωτή λογισμικού. Κάθε δημοφιλές παιχνίδι αύξανε την αξία της πλατφόρμας. Και κάθε επιτυχημένος χαρακτήρας —από τον Mario μέχρι το Pokémon— μπορούσε να μετατραπεί σε ένα νέο εμπορικό οικοσύστημα.
Με άλλα λόγια, ο Γιοκόι δεν δημιούργησε απλώς μια κονσόλα. Δημιούργησε ένα business model πλατφόρμας, στο οποίο το hardware λειτουργούσε ως πύλη προς μια πολύ μεγαλύτερη αγορά software και πνευματικής ιδιοκτησίας.
Η κληρονομιά
Ο Γιοκόι έφυγε από τη Nintendo το 1996 και πέθανε στις 4 Οκτωβρίου 1997, σε ηλικία 56 ετών. Δεν πρόλαβε να δει ολόκληρη την οικονομική κληρονομιά της δημιουργίας του.
Η φιλοσοφία του, όμως, επέζησε.
Το Game Boy απέδειξε ότι η τεχνολογική υπεροχή δεν είναι πάντα προϋπόθεση για την εμπορική επιτυχία. Μια φθηνότερη, απλούστερη και πιο αξιόπιστη συσκευή μπορεί να κερδίσει μια αγορά εάν προσφέρει αυτό που πραγματικά θέλει ο καταναλωτής.
Από το Game Boy μέχρι το Nintendo DS και το Switch, η Nintendo συνέχισε να επενδύει στην ιδέα ότι η εμπειρία προηγείται των τεχνικών προδιαγραφών.
Ο Γκούνπεϊ Γιοκόι άφησε πίσω του κάτι πολύ μεγαλύτερο από ένα videogame. Άφησε μια επιχειρηματική φιλοσοφία: μην προσπαθείς πάντα να εφεύρεις την τεχνολογία του μέλλοντος· βρες έναν καινούργιο τρόπο να κάνεις χρήσιμη την τεχνολογία του παρόντος.
Το Game Boy ήταν η απόδειξη. Μια μικρή γκρι συσκευή με ασπρόμαυρη οθόνη, που για πολλούς έμοιαζε τεχνολογικά ξεπερασμένη ήδη από τη γέννησή της, κατέληξε να δημιουργήσει ένα οικοσύστημα με εκατοντάδες εκατομμύρια πωλήσεις παιχνιδιών και ενδεικτική λιανική αξία δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Ίσως η μεγαλύτερη ειρωνεία στην ιστορία του να είναι ότι ο άνθρωπος που δεν κυνήγησε την πιο προηγμένη τεχνολογία δημιούργησε ένα από τα πιο επιτυχημένα τεχνολογικά προϊόντα της εποχής του.
