Τον κώδωνα του κινδύνου σχετικά με τον αντίκτυπο των καυσώνων του καλοκαιριού του 2026 στις περισσότερες καλλιέργειες φρούτων και λαχανικών σε ολόκληρη την Ευρώπη κρούει η PROFEL, η οποία εκπροσωπεί την βιομηχανία μεταποίησης φρούτων και λαχανικών της ΕΕ.
Οι καλλιεργητές και οι μεταποιητές καταγράφουν σημαντικές απώλειες σε απόδοση και ποιότητα κατά την τρέχουσα περίοδο συγκομιδής, και ο τομέας προειδοποιεί ότι οι καύσωνες αυτής της έντασης δεν αποτελούν πλέον εξαιρετικά φαινόμενα, απαιτώντας άμεσα μέτρα.
Επίπεδα – ρεκόρ ξηρασίας
Από τα τέλη Μαΐου, η Ευρώπη αντιμετώπισε μια σειρά σοβαρών καυσώνων, πέντε από αυτούς έως τον Αύγουστο/μέσα Σεπτεμβρίου. Ο Ιούνιος και ο Ιούλιος ήταν οι θερμότεροι που έχουν καταγραφεί ποτέ στη δυτική Ευρώπη, και οι βροχοπτώσεις μεταξύ Απριλίου και Ιουνίου παρέμειναν κάτω από τον μέσο όρο από την Πορτογαλία έως την Ιταλία και τη νότια Φινλανδία.
Η Γαλλία και η Ισπανία κατέγραψαν επίπεδα-ρεκόρ ξηρασίας, με τους περιορισμούς στο νερό να καλύπτουν σχεδόν το 70% της γαλλικής επικράτειας, ενώ οι συνθήκες συναγερμού εξαπλώθηκαν στις κύριες περιοχές των Ευρωπαίων παραγωγών.
Η χαμηλότερη παραγωγή
Ο τομέας των διατηρημένων φρούτων και λαχανικών εξαρτάται από καλλιέργειες ανοιχτού αγρού που συγκομίζονται σε ένα καθορισμένο χρονικό παράθυρο, με τις ημερομηνίες σποράς και τις εκτάσεις να έχουν κλειδώσει μήνες πριν, αναφέρει η PROFEL.
Όπου η ζέστη και η ξηρασία πλήττουν αυτό το παράθυρο, υπάρχουν ελάχιστα περιθώρια προσαρμογής. Πέρα από τις μειωμένες αποδόσεις, το στρες λόγω ζέστης επηρεάζει το μέγεθος, την ομοιομορφία και τα χαρακτηριστικά μεταποίησης, έτσι ώστε ένα μέρος αυτού που συγκομίζεται να μην μπορεί να χρησιμοποιηθεί. Χωράφια έμειναν ασυγκόμιστα και η γη δεν σπάρθηκε ποτέ όπου δεν υπήρχε διαθέσιμο νερό.
Η προσαρμογή είναι απαραίτητη και όχι πάντα απλή
Τα κλιματικά μοντέλα και η πρόσφατη εμπειρία δείχνουν ότι η ακραία ζέστη, η ξηρασία και η λειψυδρία θα γίνουν πιο συχνές και πιο σοβαρές. Για να αντιμετωπιστούν επαναλαμβανόμενα καλοκαίρια αυτού του είδους, ο τομέας – όπως αναφέρεται – χρειάζεται:
- αξιόπιστη πρόσβαση στο νερό και τη δυνατότητα τοπικής αποθήκευσης νερού εντός ενός υγιούς περιβαλλοντικού πλαισίου
- ένα χρηματοπιστωτικό και πολιτικό περιβάλλον που στηρίζει επενδύσεις για τον μετριασμό των προκλήσεων που σχετίζονται με τον καιρό·
- συνεχή έρευνα στη γενετική βελτίωση και στην αγρονομία για την ανάπτυξη ποικιλιών και συστημάτων καλλιέργειας που αντέχουν καλύτερα στο θερμικό στρες, με τη στήριξη επαρκούς δημόσιας και ιδιωτικής χρηματοδότησης για αυτές τις μακροπρόθεσμες επενδύσεις.
«Το καλοκαίρι του 2026 δείχνει περισσότερο από ποτέ ότι οι χαμηλότερες και πιο ακανόνιστες συγκομιδές μεταφράζονται άμεσα σε μειωμένη διαθεσιμότητα ευρωπαϊκών πρώτων υλών και χαμηλότερους όγκους μεταποίησης. Οι χαμηλότεροι όγκοι μεταποίησης και η επακόλουθη υποχρησιμοποίηση της δυναμικότητας συνεπάγονται υψηλότερο κόστος παραγωγής ανά μονάδα», σημειώνεται, τονίζοντας ότι η διασφάλιση της μακροπρόθεσμης προσφοράς φρούτων και λαχανικών που καλλιεργούνται κοντά σε εγκαταστάσεις μεταποίησης έχει σημασία για τις αγροτικές οικονομίες, για τις εκπομπές ρύπων που σχετίζονται με τις μεταφορές και για την επισιτιστική ασφάλεια της Ευρώπης.
